Trồng đậu tương xen - một giải pháp chống xói mòn trên đất đỏ Bazan
Với giống ngô lai 171 (của Cty Monsanto) trên đất đỏ bazan, trồng trong điều kiện nắng hạn, không được tưới tiêu. Mật độ trồng 120 cm x 20cm x 1 hạt (ngô) và 30 cm x 10 cm x 2 hạt ĐT12. Sau 75 ngày, ĐT12 vẫn chứng tỏ khả năng sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất thực thu 25 tạ/ ha. Đậu thu hoạch xong, lúc này cây ngô được 2 – 2,5 tháng, bắt đầu phun râu, trổ cờ... nông dân có điều kiện đầu tư chăm sóc tiếp tục nên năng suất vẫn đạt 40 tạ/ha. Hiệu quả kinh tế mô hình đưa lại tại thời điểm lên tới 21 triệu đồng/ ha, cao hơn so với canh tác ngô thuần 2.000.000 đồng/ha. Chênh lệch lãi giữa 2 phương thức canh tác là 10.790.000 đ/ năm (gấp 396%). Ngoài ra, nhờ trên bề mặt đất đã có cây đậu tương che phủ nên ngay trong vụ 1 mô hình trồng xen còn có tác dụng tích cực trong việc bảo vệ đất đai, chống được xói mòn rửa trôi trong mùa mưa. Sau khi thu hoạch ngô, mô hình tiếp tục thử nghiệm trồng ngô gối vụ: 1 – 2 hàng ngô trong hàng ĐT12 vừa mới thu hoạch (mật độ 20 cm x 120 cm/ cây). Ở vụ 2 này, chân đất được bổ sung một lớp mùn đáng kể nhờ xác thực vật của đậu tương và của ngô tận dụng lại sau khi thu hoạch bị phân hủy tạo thành. Chi phí đầu tư và công chăm sóc theo đó giảm hơn (1.380.000 đ/ ha) nhưng năng suất ngô vẫn đạt 45 tạ/ ha. Kết quả hạch toán hiệu quả kinh tế của việc chuyển đổi cơ cấu từ canh tác ngô trồng thuần sang trồng xen được xác định: Lãi ròng 17.200.000 đồng/ha/ năm, trong khi ngô trồng thuần chỉ 7.280.000 đồng/ ha/ năm (tỷ suất lợi nhuận tăng 1,63%). Cũng tại xã Ia Phang, vụ 2 năm 2005, Ths. Nguyễn Thanh Phương cùng với nhóm nghiên cứu của Trung tâm thực hiện mô hình trồng xen ĐT12 vào cây tiêu, cà phê trong thời kỳ kiến thiết cơ bản. Kết quả cũng mang lại rất khả quan: Doanh thu trong vườn cà phê và vườn tiêu đạt từ 7.380.000 – 8.040.000 đồng/ ha/ vụ. So với phương thức canh tác truyền thống (trồng thuần) không những làm tăng lợi nhuận từ 3.180.000 – 3.840.000 đồng/ ha/ vụ, mà còn tiết kiệm được 900.000 đồng/ ha/ vụ từ công làm cỏ xới đất. Ở 2 mô hình này, nhóm nghiên cứu còn tính được hàm lượng dinh dưỡng trả lại cho đất từ thân và rễ đậu tương sau khi thu hoạch từ 15 – 20 tấn/ ha/ vụ; ngoài ra còn làm hạn chế được sự bốc hơi, giữ ẩm đất, tiết kiệm nước tưới; rễ đậu tương có nốt sần cố định đạm khí trời nên trong quá trình sinh trưởng còn góp phần làm hạn chế thái hóa đất...
Sự thành công của các mô hình nói trên do nhóm nghiên cứu của TT thực hiện chắc chắn sẽ góp phần đáng kể cho các địa phương trong vùng trong việc khuyến cáo làm thay đổi tập quán canh tác truyền thống của người nông dân, để hướng tới những mô hình canh tác bền vững.
Nguồn: Nông Nghiệp Việt Nam
