Trồng bí xanh nghịch vụ, thu nhập cao

Giống và thời vụ

Giống:Bí xanh có hai giống chủ yếu. Giống bí đanh, quả nhỏ (trọng lượng 2-3kg); quả đặc ít lõi, ăn ngon hơn bí hộp. Bí hộp quả to ngắn hoặc dài, trọng lượng quả lớn 4-6 kg, nhiều lõi.

Thời vụ:Gieo trồng từ 25/8-25/9 trên chân đất đậu tương hè, lúa múa sớm.

Trồng trọt

Ngâm ủ hạt: Ngâm hạt trong nước lã sạch từ 4 đến 6 giờ, đãi sạch nước chua, dùng vải xô ủ kín, ngày dấp nước hai lần, khoảng 1-2 ngày hạt nứt nanh, đem gieo thẳng hoặc gieo trong bầu nilông. Nếu gieo trong bầu nilông, tốt nhất dùng giá thể trong bầu là đất phù sa, bùn ao ải 50-70% + phân chuồng ủ hoai mục với 2-3% lân Lâm Thao 30-50%; cây con phải được che mưa to, nắng rát trong 7-10 ngày đầu. Sau khi ươm trong bầu 12-15 ngày, cây có 2-3 lá thật đem trồng là vừa.

Làm đất và trồng:Chọn đất thịt nhẹ hoặc cát pha, chủ động nước để trồng bí xanh. Bí xanh có thể trồng xen, trồng riêng biệt do vậy cách làm đất có khác nhau.

Nếu trồng xen có thể gieo các cây rau ngắn ngày cho thu hoạch nhanh trong vòng 20-30 ngày như cải xanh, cải củ. Sau khi thu hoạch cây trồng phụ thì làm đất bổ sung vun luống chính thức cho bí. Kích thước luống bí phụ thuộc vào việc làm giàn cho cây. Nếu có giàn, làm luống rộng 1,2-1,4 m, nếu để bò trên đất, mặt luống rộng: 2,7-3 m.

Bón phân:Lượng phân bón cho 1 sào bí xanh như sau: Phân chuồng hoai mục 6-7 tạ, đạm urê 5-6 kg, kaliclorua 6-8kg, supe lân Lâm Thao 12-15 kg. Đất chua bón thêm 20-25 kg vôi bột khi bừa ngả. có thể thay đạm, lân, kali đơn chất bằng 30-40 kg phân tổng hợp NPK (5:10:3) của nhà máy Apatit Lào Cai hoặc Lâm Thao + bón thúc 4-5 kg phân kali sunfat cho hiệu quả kinh tế hơn.

Toàn bộ phân chuồng, phân lân + 1/2 kali + 1/4 đạm (hoặc phân tổng hợp) dùng bón lót khi gieo hạt hoặc cấy giống (gieo hạt hoặc cấy cây con cách phân 10-15cm).Trồng 1 hàng ở giữa luống. Nếu làm giàn mỗi hốc gieo 3-4 hạt hoặc cấy 2 cây (sau để 2 cây/hốc). Nếu không làm giàn mỗi hốc gieo 4-5 hạt hoặc cấy 4 cây (sau để 4 cây quay ra 4 hướng).

Chăm sóc:Bón thúc lần 1 khi cây có 2 lá thật, bón hoặc tưới 25% đạm kết hợp xới vun nhẹ vào gốc.

Bón thúc lần 2 khi cây có 5-6 lá thật, xới rộng sâu bón 25% đạm + 25%kali. Bón thúc lần 3 khi chuẩn bị làm giàn bón nốt lượng phân còn lại. Đối với bí không làm giàn, xới xáo toàn bộ mặt luống, làm cỏ sạch rồi trải rạ. Khi cây bí dài 0,5m dùng đất chặn ngang đốt, cứ cách 1-2 đốt lại chặn để tranh thủ cho cây bí ra rễ bất định, tăng khả năng hút dinh dưỡng nuôi quả sau này.

Leo giàn:Hướng ngọn bí ở hốc này bò sang hốc kia sau mới nương dây cho leo giàn. Khi cây bí dài 1 m trở lên thì cho leo giàn, giàn làm bằng cây dóc cắm chéo như mái nhà để tận dụng không gian. Khi dây leo cần để ở tư thế tự nhiên, không vặn úp hoặc lật dây, dùng dây chuối hoặc rơm nếp buộc gòn vào giàn.

Chú ý buộc ở phía dưới nách lá. Bắt dây chéo chữ chi cho đều giàn và khỏi che rợp hoa, quả. Mỗi cây để 2-3 nhánh chính, mỗi nhánh để 2-3 quả. Đặt cho cuống quả nằm đúng chỗ giao nhau của hai cây dóc để khi quả lớn không làm xô dây tụt giàn. Sử dụng nước sạch như nước giếng khơi, giếng khoan, nước sông ngòi chưa bị ô nhiễm để tưới cho bí, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng. Từ khi mọc đến khi ra hoa, bí cần độ ẩm 65-70%. Từ ra hoa đến kết quả cần độ ẩm 75- 80% độ ẩm đất.

Để tăng khả năng đậu và đỗ quả cho cây bí, ta nên phun phân bón lá Humate cho bí từ khi dây bí dài 1 m đến khi thu quả lần đầu, khoảng 7-10 ngày/lần.

Tưới nước: Tưới ẩm cho bí xanh thường xuyên bằng nước sạch (nước giếng khơi, giếng khoan, sông ngòi chưa bị ô nhiễm) để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm cho người tiêu dùng. Đảm bảo độ ẩm 65-70% độ ẩm đất từ khi trồng đến chớm ra hoa và độ ẩm 70-80% từ khi ra hoa đến thu hoạch, để tạo điều kiện cho cây bí sinh trưởng, phát triển tốt cho năng suất, chất lượng cao.

Phòng trừ sâu, bệnh hại

Sâu hại:Gồm sâu xám dùng thuốc Basudin 10H (rắc mỗi hốc 5-7 hạt lúc trồng). Bọ ban miêu, sâu xanh, dùng các loại thuốc Regent 800 WP, Sherpa 25 EC, Sukopi 0,36 AS,…Phun trừ. Rệp muội dùng thuốc Actara 25EC; Conphai 10WP; Sutin 5EC phun trừ.

Bệnh hại:Gồm bệnh sương mai dùng thuốc Ridomin MZ 72 WP, Zineb 80WP phun trừ. Liều lượng, nồng độ, thời gian cách ly xem hướng dẫn trên bao bì.

Thu hoạch

Tùy mục đích sử dụng mà có thể thu hoạch ở nhiều thời điểm khác nhau: Bí non có thể sử dụng ở tuổi 25-30 ngày để luộc và làm nộm. Quả bí 50-60 ngày tuổi là già có thể tiến hành thu hoạch. Thu để làm giống hoặc bảo quản làm rau dự trữ thì quả phải để già hơn, vỏ quả cứng, có lớp phấn trắng mới giữ được lâu.

Nguồn: Khoa học và Đời sống, số 70( 1788)