Tiếp tục vén bức màn mây quanh Sao Kim: Không phải là Vệ Nữ, mà là... địa ngục

Sắp tới, Cơ quan vũ trụ châu Âu ESA sẽ phóng tàu thám hiểm Venus Express tới hành tinh này với hy vọng lần đầu tiên nhìn thấy bộ mặt thật khủng khiếp của thần Vệ Nữ dưới tầng khí quyển dày 20-35 km.

Nhân chuyến bay nói trên, Hội Hành tinh (Planetary Society) có trụ sở tại Califomia (Mỹ), tổ chức khuyến khích nghiên cứu vũ trụ phi chính phủ lớn nhất thế giới, đã phát động một cuộc thi vẽ mang tiêu đề "Postcards from Venus" (Bưu thiếp gửi từ sao Vệ nữ) dành cho mọi người trên trái đất này. Nội dung cuộc thi: Thí sinh cần tưởng tượng để vẽ những "bức tranh phong cảnh" của sao Kim (người phương Tây gọi là sao Vệ nữ) với góc độ nhìn từ trên cao xuống. Giải cao nhất của cuộc thi là một chuyến đi tới Esoc (Trung tâm giám sát vũ trụ châu Âu) ở Darmstadt (Đức) vào tháng 4 năm tới, để từ đó cùng theo dõi tàu thám hiểm Venus Express đi vào quỹ đạo của sao Kim.

Thế nhưng không ít người cho rằng, cuộc thi này đã lỗi thời mất... 40 năm. Bởi cái thời mà người ta vẫn còn một sự hình dung đầy lãng mạn và thi vị về sao Kim đã chấm dứt từ những năm 1960.

Người anh em sinh đôi

Trên hành trình trôi nổi trong vũ trụ vô biên, sao Kim là hành tinh gần Trái Đất nhất, lại có độ lớn và khối lượng tương tự như trái đất. Và về đêm thì có độ sáng chỉ thua Mặt Trăng. Được xếp vào loại hành tinh giống Địa Cầu nhất về cấu tạo thổ nhưỡng, song có lẽ không thể có sự sống trên đó, ít nhất thì cũng không ở dạng quen thuộc như trên thế giới xanh của chúng ta. Bao bọc bởi lớp thán khí dày đặc và nặng gấp 90 lần, sao Kim chịu một áp suất 92 bay - tương tự như 900m dưới đáy biển, nơi bất cứ chiếc tàu ngầm bình thường nào cũng bị bóp bẹp như một bao diêm. 470 ^oC không cho phép giọt nước nào tồn tại trên bề mặt nung đỏ, chứa đầy những vũng thiếc và chì nóng chảy nằm trên nền đá lava đông cứng từ các núi lửa phun ra. Nồng độ lưu huỳnh và acid sẽ thiêu cháy mọi mầm mống sinh vật.

Đối với giới nghiên cứu, kiến thức về sao Kim sẽ cho phép hiểu rõ hơn về lịch sử của Hệ Mặt Trời và tương lai của Trái Đất, vì những gì còn làm ta loay hoay mò mẫm về hiệu ứng nhà kính và những tác động của nó trong vài thập kỷ tới thì sao Kim đã trải qua ở mức độ cực đoan.

Tuy nhiên mọi kiến thức về sao Kim cho đến 1960 chỉ dựa vào phương pháp đo gián tiếp bằng radar sóng điện từ do trạm Magellan của NASA tiến hành từ quỹ đạo gần, thể hiện các vật thể với độ lớn trên 100 m.

Vất vả nhận họ hàng

Ngày 12-2-1961 vệ tinh Venera 1 của Liên Xô lần đầu tiên bay cách sao Kim 100.000 km nhưng không quan sát được gì và cũng mất liên lạc với trung tâm điều hành, vì hệ cảm ứng định vị bị nhiệt độ cao tàn phá. Người Mỹ thành công hơn chút ít với Mariner 2 một năm sau, đo được sóng điện từ gây nhiệt và khẳng định sao Kim không có từ trường. Venera 2 bốc cháy trước khi lại gần sao Kim, và Venera 3 (1966) là sứ giả đầu tiên tiếp cận được bề mặt hành tinh bão táp này, tuy nhiên ngay lập tức bị phá hủy hoàn toàn. Sau Venera 5 và 6 bị áp suất bóp nát ở độ cao 18 km, Venera 7 (15-12-1970) là chuyến đổ bộ may mắn đầu tiên, từ đó ta có được những hình ảnh "thật" cũng như các dữ liệu chính xác về nhiệt độ và áp suất, được hoàn thiện bởi Venera 8 (22-7-1972). Nhưng cũng phải đợi đến chuyến Venera 16 (1982) bản đồ địa lý của sao Kim mới được gọi là hoàn chỉnh...

Sắp tới Venus Express sẽ là chuyến bay tiên phong của ESA đến sao Kim, gắn trên tàu Soyuz của Nga xuất phát ở Baikonur ( Kazakhstan ). Vượt 41 triệu km, tháng 4-2006 Venus Express sẽ đi vào quỹ đạo ổn định để nghiên cứu khí quyển và bề mặt sao Kim trong hai ngày (ngày sao Kim gần bằng 500 ngày Trái Đất!) và nếu cần thiết sẽ kéo dài thêm hai ngày nữa. Phi thuyền Messenger của NASA trên đường tới sao Mộc cũng bay gần sao Kim trong năm 2006 và 2007. Cơ quan nghiên cứu vũ trụ Nhật JAXA cũng dự định phóng vệ tinh Planet C vào 2008. Các chuyến viễn du đến với người anh em sinh đôi sẽ diễn ra tấp nập, khi người Nga vào thập kỷ tới phóng loạt tàu Venera D nối tiếp những thành tựu ngày xưa.

Lấy đất của Nàng Thơ

Chỉ có điều càng có nhiều chuyến bay như thế, hành tinh này ngày càng mất đi hình ảnh lãng mạn của mình.

Sao Kim có tên gọi trong các tiếng nói hệ la-tinh là Venus (hay Vệ Nữ), mang biểu tượng chiếc gương của thần Vệ Nữ hay phái đẹp nói chung. Từ mặt đất nhìn lên, sao Kim không bao giờ xa Mặt trời, và do xuất hiện cả buổi sớm mai lẫn buổi tối mà được mang tên sao Mai và sao Hôm ở mọi ngôn ngữ.

Từ thuở hồng hoang của kỹ thuật thiên văn, sao Kim tuy sáng chói mà lại ẩn sau bức màn bí hiểm, khêu gợi trí tưởng tượng lãng mạn của nhiều cây bút. Edgar Rice Burtoughs, người sáng tạo ra nhân vật Tarzan đã viết hẳn ba tiểu thuyết từ 1934-1946 về mối tình với nàng công chúa trên hành tinh mây mù. Stanislav Lem, cây bút giả tưởng số 1 đương đại cũng viết một cuốn sách sau này được đưa thành kịch bản phim “Der schweigende Stern” (CHDC Đức 1960) về dự định tấn công Quả Đất của ngư dân sao Kim. Trong mọi kho tàng cổ tích Đông Nam, Arab, Trung Hoa, Ấn Độ, Hy Lạp ngôi sao Vệ Nữ bí ẩn đều để lại dấu tích thơ mộng.

Giờ đây những con tàu thám hiểm không chỉ xé toạc màn mây bao quanh sao Hôm sao Mai, mà sẽ để lại dư vị sắt thép khiến trí tưởng tượng ngày càng ít đất phát triển...

Hoãn phóng vệ tinh lên Sao Kim

Châu Âu đã hoãn kế hoạch phóng vệ tinh lên Sao Kim, đáng lẽ diễn ra vào thứ tư 26-10. Cơ quan Vũ trụ châu Âu (Esa) chưa công bố sẽ chính thức phóng vệ tinh lên Sao Kim vào ngày nào, mà chỉ nói rằng dự án bị đình hoãn vài ngày.

Theo dự kiến, đáng lẽ vệ tinh thăm dò sẽ được đưa lên một tên lửa Soyuz của Nga và phóng đi từ Baikonur của Kazakhstan . Vệ tinh này sẽ đi vào quỹ đạo của Sao Kim vào năm sau, dùng các thiết bị khoa học để nghiên cứu hành tinh này từ trong vũ trụ.

Esa nói rằng việc đình hoãn này là do việc phát hiện lớp lót của bệ phóng vũ trụ đã làm bẩn phi thuyền Venus Express. Người phát ngôn của Esa nói với đài BBC: "Vệ tinh đã bị bẩn, vì vậy các nhà khoa học sẽ phải tháo ra và lắp lại."

Venus Express cũng sẽ cần phải được làm sạch để loại bỏ bất kỳ vết bẩn nào từ lớp lót của bệ phóng.

Nguồn: nhandan.com.vn 25/10/2005