Thuốc thoa có hiệu lực giảm đau?
Thuốc kháng viêm giảm đau không corticoid là loại thuốc kháng viêm giảm đau được kê toa hàng đầu để điều trị các bệnh lý xương khớp cột sống như đau lưng, chấn thương, thoái hóa khớp, viêm khớp thấp… Cho đến nay có hàng loạt các thế hệ thuốc NSAID ra đời. Thế nhưng, nhóm thuốc này nếu dụng dạng uống có những tác dụng phụ không mong muốn. Các nhà bào chế với tinh thần luôn tạo ra các sản phẩm mới đã đặt câu hỏi làm sao để có thể tăng nồng độ thuốc ở nơi bị đau như các khớp, điểm bám gân mà không gây ra biến chứng trên đường tiêu hóa? Câu hỏi này đã được trả lời bằng việc bào chế thuốc NSAID dưới dạng thoa.
Không như thuốc uống, sau khi hấp thu vào máu, hoạt chất sẽ được máu đưa đi đến nơi bị đau, thuốc thoa phải ngấm qua da để vào đến mô bị đau. Thế nhưng, da lại là hàng rào tự nhiên để bảo vệ cơ thể chống lại các tác nhân xâm nhập vào người như các chất độc, vi khuẩn… Do đó, da cũng vô tình ngăn cản thuốc ngấm vào da. Các nhà báo chế đã suy nghĩ làm sao cho thuốc NSAID được gắn vào các chất giúp cho thuốc đi xuyên qua hàng rào da mà không bị cản trở.
Những nghiên cứu trên động vật cũng như trên người cho thấy thuốc đạt nồng độ điều trị trong các mô bị đau như mô dưới da, bao khớp, dây chằng, gân cơ… Sau khi bôi 2 - 4 giờ, thuốc đạt nồng độ cao trong các mô và đáng ngạc nhiên là 10 - 12 giờ sau thuốc lại đạt nồng độ cao lần thứ hai ở trong mô cần điều trị. Lý giải điều này, các nhà nghiên cứu cho rằng sau khi ngấm qua da đến lớp dưới da thuốc được mạch máu đưa đi một lần nữa để đến mô bị đau.
Thuốc ngấm qua da vào đến khoảng 3 - 4mm dưới lớp dưới da. Do đó các khớp, gân, xương nằm sát dưới da là các vị trí tốt để dùng thuốc bôi, còn các khớp mà các lớp cơ dày bao quanh như khớp vai làm hạn chế tác dụng của thuốc. Các ví dụ về những vị trí dùng thuốc thoa NSAID tốt là khớp gối, cổ chân, bàn ngón chân, bàn ngón tay, khuỷu tay, cổ tay… Đau lưng là trường hợp khó đánh giá, nếu như đau lưng do các yếu tố gân, xương cột sống thì thuốc khó ngấm tới, nhưng nếu đau lưng do đau cơ hay viêm các dây chằng liên gai và trên gai nằm sát dưới da thì thuốc bôi lại có tác dụng tốt. Việc này sẽ do bác sĩ quyết định xem nơi nào nên dùng thuốc và nơi nào không.
Đúng như sự mong đợi của các bác sĩ và bệnh nhân, thuốc thoa NSAID chỉ có khoảng 2% có tác dụng phụ trên da như bị kích ứng da khi bôi, tỷ lệ này gần giống như giả dược trong các nghiên cứu. Tỷ lệ biến chứng trên đường tiêu hóa là rất thấp. Đây là ưu điểm tuyệt đối của nhóm thuốc thoa NSAID so với các anh em của nó là nhóm NSAID uống. Chính vì thế, nhóm thuốc thoa được dùng như là nhóm thuốc đầu tiên trong việc điều trị các bệnh lý cơ xương khớp. Mặt khác, việc chế tạo thuốc dưới dạng gel lạnh đã làm mở rộng chỉ định của thuốc NSAID bôi sang các trường hợp đau cấp tính trong bệnh lý cơ xương khớp. Đây là khâu đột phá trong việc bào chế. Đây cũng là điểm khác biệt giữa các nhà bào chế khi đa phần các loại thuốc bôi đều là loại gel nóng khiến cho các chấn thương gấp tính càng trở nên nặng hơn vì làm cho nơi chấn thương bị phù nề nặng hơn gây ra cơn đau dai dẳng.
Ngoại trừ các trường hợp nhiễm trùng, còn lại các bệnh lý đau cơ xương khớp dù là đau cấp hay mạn tính đều có thể dùng thuốc thoa có chất NSAID. Những trường hợp chấn thương cấp tính thì việc chườm lạnh có tác dụng tốt và tương đối rẻ tiền. Việc dùng thuốc thoa NSAID cho các cơn đau dai dẳng sau chấn thương cấp có vẻ mang lại hiệu quả giảm đau trong một số trường hợp nhất định.
Trong khi loại thuốc thoa có chứa chất NSAID giảm đau dựa trên tác dụng của NSAID thì nhóm thuốc thoa hay dán có chứa chất capsaicin lại có tác dụng làm tê sợi trục thần kinh cảm giác, từ đó ức chế sự lan truyền cảm giác đau. Loại kem thoa có chứa chất capsaicin có tác dụng giảm các cơn đau có nguồn gốc thần kinh sau khi bị herpes nhưng khi mới bôi nó gây ra cảm giác đau kiểu bỏng giống như thoa Ớt lên da (vì capsaicin là chất có trong trái Ớt) trước khi có tác dụng giảm đau.
Rõ ràng, thuốc thoa là một vũ khí trong số hàng loại vũ khí mà con người tạo ra để chống lại cơn đau nhằm đem lại sự dễ chịu, sự thoải mái trong cuộc sống. Tuy nhiên, mỗi loại đều có tác dụng riêng của nó. Và cho dù nó ít tác dụng phụ thì cũng không đồng nghĩa là vô hại. Trong mọi trường hợp, các bạn nên tham khảo ý kiến của các bác sĩ để biết mình có nên dùng thuốc thoa hay không.
