Thay đổi khí hậu và vấn đề an ninh toàn cầu

Mới đây, lần đầu tiên các nhà phân tích của quân đội và tình báo Mỹ đã đưa ra cảnh báo hiện tượng khí hậu nóng lên toàn cầu có thể gây nguy hiểm đến an ninh cho Mỹ nói riêng và thế giới nói chung.

Một bài báo trên tờ New York Times (8/8/2009) dẫn lời các nhà phân tích quân sự và tình báo cho biết vấn đề thay đổi khí hậu sẽ đưa ra những đe dọa chiến lược cho Mỹ trong những thập niên sắp tới, tăng thêm viễn tưởng quân đội Mỹ sẽ phải can thiệp để đối phó với ảnh hưởng của các trận bão dữ dội, hạn hán, di dân ồ ạt và dịch bệnh tràn lan.

Theo các nhà phân tích, chuyên gia thuộc Lầu Năm Góc và các cơ quan tình báo thì những cuộc khủng hoảng do thay đổi khí hậu đưa đến có thể lật đổ các chính quyền, tạo cơ hội cho phong trào khủng bố vươn dậy, hay tạo sự bất ổn cho cả một khu vực rộng lớn. Ngoài ra, quân đội Mỹ còn phải đối mặt trực tiếp với những thách thức của hiện tượng mực nước biển dâng cao. Vì như vậy các căn cứ hải quân sẽ bị đe dọa. Có những kế hoạch đã được đưa vào nghiên cứu nhằm bảo vệ căn cứ Norfolktại tiểu bang Virginiavà căn cứ San Diegotại California .

Khí hậu thay đổi gây ra các nguy cơ ở nhiều dạng khác nhau. Đất canh tác tại nhiều khu vực trên thế giới đang bị thu hẹp lại, tài nguyên nước dần cạn kiệt, dự trữ lương thực và thủy sản giảm, lũ lụt xảy ra ngày càng thường xuyên, hạn hán kéo dài. Dự trữ nước ngọt tại một số vùng, có thể giảm tới 30%, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp, đẩy giá lương thực leo thang, kéo theo nạn đói và bất ổn xã hội. Tranh giành các nguồn năng lượng là nguyên nhân chính của hầu hết các cuộc xung đột hiện nay.

Khí hậu thay đổi còn làm gia tăng tình trạng di cư, kéo theo nhiều bất ổn xã hội. Bản báo cáo của Liên Hiệp Quốc cho hay từ nay đến năm 2020 sẽ diễn ra rất nhiều cuộc di cư vì nguyên nhân môi trường. Những cuộc di cư này sẽ gây xung đột tại các khu vực trung chuyển và điểm đến. Những xáo trộn địa lý trên diện rộng trong thời gian tới, cùng với việc lãnh thổ thu hẹp và sa mạc hóa sẽ tạo ra một vòng luẩn quẩn: hủy hoại, di cư, xung đột lãnh thổ đe dọa đến ổn định chính trị của một quốc gia cũng như toàn khu vực.

Vai trò quản lý của các nhà nước bị lung lay nếu không thành công trong đối mặt với các nguy cơ trên, tạo cơ hội cho sự cấp tiến hóa chính trị, nuôi dưỡng căng thẳng sắc tộc, tôn giáo và chủ nghĩa cực đoan chính trị. Sự thay đổi khí hậu cũng kích động mối hận thù giữa những nước chịu trách nhiệm chính trong việc khiến trái đất ấm lên với các nước gánh chịu nhiều hậu quả nhất.

Cơn bão Morakot đổ vào Đài Loan làm hơn 100 người chết và mất tích.

Vào tháng 12/2008, một cuộc tập trận mô phỏng trên máy tính của Đại học Quốc phòng, một cơ sở giáo dục thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ, đã tìm hiểu ảnh hưởng của một vụ lụt lội tàn phá dữ dội ở Bangladesh khiến cho hàng trăm nghìn người dân phải tràn vào quốc gia láng giềng Ấn Độ, gây ra tranh chấp tôn giáo, lây lan các bệnh truyền nhiễm và tổn hại trầm trọng cho hệ thống hạ tầng cơ sở. "Vấn đề trở nên phức tạp một cách nhanh chóng", Amanda J. Dory, phụ tá Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ chịu trách nhiệm về chiến lược, hiện đang làm việc với một nhóm ở Lầu Năm Góc có nhiệm vụ đưa vấn đề thay đổi khí hậu vào việc hoạch định các chiến lược dài hạn của an ninh quốc gia.

Trong khi các nhà chính trị chỉ chú trọng vào việc tìm giải pháp thay thế cho năng lượng hóa thạch, giảm thiểu khí carbon và tìm cách thương thảo để đạt được một thỏa thuận quốc tế về khí hậu, và không chú ý đến các vấn đề liên quan đến lĩnh vực an ninh thì nhiều người có nhiệm vụ xây dựng chính sách ngày càng tin tưởng rằng việc trái đất ấm dần, nước biển dâng cao và băng đá tan dần là mối đe dọa trực tiếp cho an ninh thế giới.

Nhận định trên của Bộ Quốc phòng Mỹ có thể sẽ là đòn bẩy cho nỗ lực của các nghị sĩ ở Thượng viện Mỹ trong cuộc tranh luận tháng tới về việc thông qua dự luật thay đổi khí hậu mà Hạ viện nước này đã phê chuẩn trước đó.

Nghị sĩ đảng Dân chủ John Kerry, hiện là Chủ tịch Ủy ban Ngoại giao Thượng viện và cũng là người ủng hộ việc thông qua Dự luật khí hậu, cho biết: "Tôi đã nói ra điều này từ mấy năm nay, nhưng cho đến nay chẳng ai chú ý vì nhiều người không liên kết được mọi sự việc với nhau". Ông này nói thêm rằng cuộc chiến ở vùng Nam Sudan, vốn đã làm thiệt mạng và buộc hàng chục nghìn người phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn, là kết quả của tình trạng hạn hán và việc mở rộng khu vực sa mạc ở phía bắc. Điều này sẽ tiếp tục tái diễn nhiều lần và ở mức độ rộng lớn hơn.