Tháo dỡ tàu cũ: Nghề khó tồn tại
Lợi thì có lợi....
Trong khu vực công xưởng rộng 4000m2 của công ty TNHH Duy Linh ngổn ngang những đống sắt thép vừađược phá dỡ từ các con tàu. Tiếng búa, xà beng cậy những khối thép nghe chát chúa. Mùi khét lẹt của việc xì hơi cùng những đám khói bốc lên khi có sự tiếp xúc giữa lửa từ việc xì hơi và những mảnh xốp, dây điện bốc lên khét lẹt. “Lúc đầu mùi cũng khó chịu lắm, sau dần rồi quen”- anh Nguyễn Văn Dũng, công nhân phá dỡ tàu nói.
Trung bình cứ một con tàu trọng tải từ 6.000 đến 10.000 tấn khiđược phá dỡ tại công ty TNHH Duy Linh sẽ tạo công ăn việc làm cho hơn 100 lao động trực tiếp trong khoảng thời gian 5-6 tháng.
Theo ông Lâm Văn Hoà, Giám đốc công ty TNHH Duy Linh, sau khi phá dỡ, hầu nhưngười ta không bỏ đi một thứ phụ tùng nào. 95% trọng lượng một con tàu khi phá dỡ sẽ trở thành thép phế liệu có thể tái sử dụng....
....nhưng ô nhiễm ai lo?
Cùng với những cái lợi thuđược sau “xả thịt ” tàu cũ còn có một lượng phế thải không tận dụngđược, còn gọi là rác thải công nghiệp. Theo tính toán của các nhà phá dỡ tàu cũ, lượng chất thải này chiếm tỷ trọng bình quân 15-20%. Trước đây, lượng rác thải nàyđược nhiều doanh nghiệp chôn lấp, san ủi ngay tại khu vực sản xuất của các lò mổ tàu. Các chất độc hại đã và đang ngấm xuống mạch nước ngầm, làm ô nhiễm nguồn nước, hủy hoại môi sinh, môi trường.
Một trong những thứ tiềm ẩn ở tàu cũ khi phá dỡ là những hoá chất độc hại, những tấm amiăng cách âm, cách nhiệt. Thợ phá dỡ gỡ chúng ra theo các tấm gỗ. Nhiều công nhân do sơý đã bị ngứa khắp người khi lỡ làm bục các tấm amiăng này. Trong thực tế đã có nhiều doanh nghiệp mua những tấm amiăng này để dùng cho đóng tàu mới trong nước.
Một nỗi lo tiềm ẩn nữa trong phá dỡ tàu cũ là nguy cơxảy ra cháy nổ. Năm 2003, trong khi phá dỡ tàu PRIBALTICA tại bãi phá dỡ của Công ty Công nghiệp tàu thủy Ngô Quyền, Công ty TNHH Hải Hùng đã để xảy ra cháy ở hầm chứa dầu. Đám cháy bén vào đống xốp cách nhiệt và xe cẩu đỗ gần đó trên diện tích khoảng 100m2. Khi lực lượng chữa cháy đến vẫn có 5 bình ga lớn để cách đám cháy không xa.
Sẽ xoá sổ những “lò mổ tàu”?
Những doanh nghiệp phá dỡ tàu cũ đang đứng trước nguy cơđóng cửa vì Luật bảo vệ môi trường (sửa đổi) có hiệu lực từ 1/7/2006 nghiêm cấm nhập khẩu một số phương tiện vận tải qua sử dụng không đạt tiêu chuẩn môi trường để phá dỡ.
Quy định này đã gây ra phản ứng mạnh mẽ của nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực phá dỡ tàu cũ. Ông Nguyễn Xuân Quý, Giám đốc công ty TNHH Quý Hải (Hải Phòng),đơn vị chuyên phá dỡ tàu cũ, cho rằng: Khiđược nhập tàu cũ về phá dỡ, doanh nghiệp phải thoả mãn các điều kiện theo côngước quốc tế về hàng hải, bảo vệ môi trường mà Việt Nam là một thành viên. Do vậy, việc cấm nhập tàu biển cũ về phá dỡ là.... không tôn trọng thực tế.
Công ty TNHH Duy Linh hiện còn tàu Mys Tikhiy giá hơn 1 triệu USD của CHLB Nga đã nằm trên cầu tàu gần 1 tháng nay nhưng khôngđược hải quan làm thủ tục thông quan vì thuộc danh mục hàng hoá cấm nhập khẩu. Hiện tại, ở Hải Phòng, có 5 chiếc tàu cũ đang ở trong tình trạng này. Các doanh nghiệp cho biết, họ ký hợp đồng mua tàu của nước ngoài từ trước khi Luật Bảo vệ môi trường có hiệu lực nhưng sau 1/7 mới về đến Hải Phòng.
Các doanh nghiệp hiện đang lâm vào thế khóc dở, mếu dở. Một mặt, họ không thể phá dỡ vì chưađược thông qua. Mặt khác, tàu chưa nhập khẩu thì cũng không thể xuất đi đâuđược.
Báo Khoa học và Đời sống sẽ tiếp tục trở lại vấn đề này trong số báo tới với những ý kiến từ chính các doanh nghiệp, các nhà làm luật và đại diện Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Ý kiến chuyên gia
TS Nguyễn Ngọc Sinh: Chủ tịch Hội bảo Vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam
Nguy cơtừ những hoá chất độc hại
 |
Trong đó, amiăng là một chất độc hại, gây ung thưphổi và các bệnh ung thưkhác. Nước bẩn trên đáy tàu bao gồm nước bẩn đã sử dụng, bị ứ đọng và các loại chất lỏng khác nhưbụi nước lắng đọng, nước chảy từ van và ống dẫn…
Trong quá trình tiếp xúc với dầu thải, người công nhân sẽ có nguy cơtiếp xúc với các hoá chất độc hại, ảnh hưởng đến gan, mật và hệ thần kinh. Đấy là chưa kể đến việc dầu thải rò rỉ ra môi trường sẽ ảnh hưởng đến chất lượng môi trường…
Ngoài ra, còn phải kể tới việc sơn tàu có chứa những chất độc hại, hóa chất và dung môiđược sử dụng trong lúc tháo dỡ các mảng sơn sẽ thải ra môi trường các chất hữu cơbay hơi và các chất ô nhiễm không khí. Phá dỡ cơhọc sẽ sản sinh ra bụi và khí thải có chứa chì và các chất độc hại khác; các mảnh kim loại trong quá trình cắt dỡ cũng gây ô nhiễm môi trường đất bởi một số kim loại nặng nhưchì…
