Sửa cành cà phê

Một cây cà phê gồm có thân cây thẳng làm trục đứng mang một số tầng cành đối xứng nhau từng đôi một gọi là cành cơ bản (cấp I). Từ những cành này mọc ra các cành cấp II, rồi cấp III.

Thân cây và cành cấp I tạo nên bộ khung cây cà phê. Cành cấp I không thay thế được, ngược với các cành khác (cấp II, cấp III) đổi mới thường xuyên.  

Sự cân bằng tự nhiên của cây cà phê nhanh chóng bị phá vỡ do sự tồn tại của cành cấp I và sự phát triển của cành vượt.

Trên những cây cà phê phát triển tự do, sự mất cân bằng khá nhanh, thân cây kéo dài tự nhiên mang đến hậu quả là thân cây ở giữa bị trơ trụi (mầt các tầng cây do thiếu dinh dưỡng). Thân cây không còn cành cấp I và vài năm sau, chỉ còn lại những cành thấp lẻ loi và một cụm cành nhỏ tạo ra ở đỉnh cây cà phê một loại túp lông. Dạng này thường xuất hiện trong những vườn cà phê bỏ hoang. Những cây cà phê bỏ hoang hay không được bấm ngọn, các tầng trên cao không ngừng kéo dài tạo nên một kiểu dáng giống như cây dù, rồi cái chuông, các cành cây dần dần biến mất. Trong giai đoạn này, sự kết trái hoàn toàn chỉ ở ngoại biên; năng suất giảm sút.

Cần phân biệt sửa cành tạo hìnhcó mục đích tạo được một bộ khung to khỏe và cân đối với sửa cành kếttráitạo điều kiện thuận lợi cho sự kết trái. Ngoài ra, còn có loại sửa cành tái sinhcó mục đích phục hồi hay trẻ hóa các bộ phận ở trên cao.

SỬA CÀNH MỘT THÂN

Sửa cành một thân (single stem system) giúp cho các cành cấp I, rồi cành cấp II và cấp III kết trái tốt trong giai đoạn đầu.

Mục đích chủ yếu là tạo được một bộ khung tốt và một chỗ tựa cho các cành kết trái cấp II, cấp III v.v...

Vào năm thứ 3 và năm thứ 4, người trồng cà phê tiến hành các biện pháp sau:

a) Cắt bỏ cành cấp I nằm cách mặt đất dưới 0,20-0,25m để phần dưới cây cà phê được thông thoáng;

b) Giới hạn số lượng tầng cành cấp I làm thế nào khoảng cách giữa các tầng cành dưới 0,12 - 0,15m giúp cho không khí và ánh sáng lưu thông dễ dàng. Động tác này cần phải được thực hiện thận trọng vì các cành cây này rất cần thiết và không mọc lại được;

c) Loại bỏ cành cấp II mọc gần thân trụ (0,10 - 0,15m) tạo dọc theo thân cây một loại ống khói rỗng;

d) Loại bỏ các cành gầy yếu và cành vượt không có khả năng kết trái làm cho tán cây cồng kềnh vô ích.  

Một động tác phụ cần bổ sung cho sửa cành một thân là hãm ngọn khi cây đã cao (thường khoảng 1,80 - 2m cho giống Arabica). Cắt ngọn phía dưới đỉnh cây cà phê và cắt bỏ một trong hai cành đối xứng để tránh trái cà phê làm tách đôi phần trên của thân cây cà phê, hiện tượng thường xảy ra khi sửa cành không cẩn thận.

Có thể ngăn cản trục phát triển theo chiều cao và tăng cường tầng cành cấp I bằng cách bấm ngọn cây con từng chặng, cách khoảng ngay một thời gian sau khi đưa cây cà phê ra khỏi vườn ương (H.6).

KS. NGUYỄN HỮU TRANH

Sở khoa học, công nghệ và môi trường tỉnh Lâm Đồng

Lược dịch theo Le caféier của R. Coste
Nguồn: