Stress nhiệt, stress lạnh và chỉ số nhiệt - ẩm

Tác hại của stress lạnh?

Stress lạnh gây tác hại cho sức khoẻ vật nuôi. Sức chịu lạnh của lợn kém thua bò. Bò sữa trong mùa đông lạnh tiêu thụ nhiều thức ăn hơn nhưng sinh trưởng kém và sản xuất ít sữa hơn vì có ít năng lượng được dành cho quá trình sản sinh sữa. Khi nhiệt độ không khí bắt đầu từ -4 ⁰C trở xuống, sức sản xuất của bò bị ảnh hưởng. Truỵ nhiệt và mất nước là 2 yếu tố đe doạ sự sống của những động vật bị stress lạnh. Ẩm ướt và gío lạnh cũng tăng thêm tính nguy hại cùa stress lạnh. Ví dụ: khi nhiệt độ không khí 5 ⁰C, nếu tốc độ gió 50 km/h, mặt da có cảm giác lạnh như là -11 ⁰C.

Biểu hiện của stress lạnh?

Stress lạnh làm cho vật nuôi bị cóng những lớp mô cơ nằm sâu dưới da. Cơ vân rung lên (biểu hiện run, rùng mình để tăng sản sinh nhiệt trao đổi), tim đập nhanh hơn, nhịp thở sâu hơn, số lần đái tăng. Hệ thống kiểm soát thần kinh giao cảm và tuyến yên được hoạt hoá, do đó tăng quá trình oxy hoá sinh học (tiêu thụ năng lượng và sinh nhiệt) trong tất cả các mô, dẫn đến con vật cần nhiều năng lượng. Khi lạnh quá, lợn nằm sát vào nhau, quặp chân lại sát vào cơ thể để giữ ấm.

Khi vượt qua nhiệt độ tới hạn thấp gây nên stress lạnh cho vật nuôi

Đối với mỗi loài hoặc loại hình sử dụng có một nhiệt độ tới hạn thấp khác nhau (do thừa hưởng di truyền). Nhiệt độ tới hạn thấp là mức nhiệt độ bắt đầu gây stress lạnh làm ảnh hưởng đến sức khoẻ hoặc khả năng sản xuất của vật nuôi. Tuy vậy, nhiệt độ tới hạn này cao hay thấp cũng còn tuỳ thuộc vào sức chịu đựng của cá thể. Nhìn chung, nhiệt độ tới hạn thấp sau đây (từ nhiệt độ này trở xuống) bắt đầu có ảnh hưởng đến một số loài gia súc.

35 ⁰C trở xuống:lợn con mới sinh nuôi riêng rẽ từng con.

25 ⁰C trở xuống:lợn con mới sinh nuôi chung nhau thành bầy

18 ⁰C trở xuống:lợn sau cai sữa nuôi thịt. Khi nhiệt độ xuống dưới 20 ⁰C, phôi gà bắt đầu ngừng phát triển.

12 ⁰C trở xuống:lợn nái chửa

15 ⁰C trở xuống:bê nghé mới sinh

5 ⁰C trở xuống:lợn nái thời kỳ cho sữa

5 ⁰C trở xuống:bê sau cai sữa, bò hậu bị, lợn nái thời kỳ cho sữa.

5 ⁰C trở xuống:bò sữa

Biện pháp can thiệp khi vật nuôi bị stress lạnh?

Thức ăn, nước uống:Cần tăng thêm thức ăn, cỏ khô (để có thể tăng gấp đôi số năng lượng cần cho duy trì thân nhiệt bình thường). Cho vật nuôi uống đủ nước (ở vùng núi mùa đông quá rét, nước dễ đóng băng và vật nuôi dễ bị thiếu nước uống) vì khi stress lạnh, vật nuôi ít uống nước sẽ bị mất nước trong cơ thể. Ngựa sẽ uống nước nhiều hơn về mùa đông nếu nó được sưởi ấm. Với ngựa, còn có thể cho ăn cháo cám ấm hoặc trộn thức ăn viên vào nước ấm (thành dạng sền sệt).

Phải chú ý đến súc vật non và súc vật già vì chúng chịu đựng lạnh kém.

Chuồng trại:phải được che kín, tránh gió lùa, nền chuồng phải trải rơm rạ, chất độn để giữ ấm. Dùng những phương tiện sưởi ấm để tăng nhiệt độ chuồng nuôi.

Với lợn có thể nhốt chung nhau (nếu không đánh nhau), để chúng nằm trên phân của chúng thải ra (phân và nước tiểu mới thải ra sẽ góp phần tăng nhiệt độ nơi chúng nằm). Về mùa rét đậm rét hại, lợn dễ bị stress lạnh lúc cai sữa hoặc khi chuyển chuồng. Lợn choai (20 - 25kg) đễ mẫn cảm lạnh và dễ bị rét cóng.