Selen - vi chất dinh dưỡng

Trong thiên nhiên, selen thường đi đôi với lưu huỳnh (S. Selen được thực vật hấp thu rất dễ dàng, nhưng không được phân phối đồng đều trên mặt đất. Có nhiều nơi như Trung Quốc, Tân Tây Lan, lượng selen trong đất rất thấp, tỷ lệ khoảng 0,1‰. Ở những nơi khác như Mỹ, Canadalượng selen lên đến 2-100‰.

Vì vậy, ở vùng Keshan (Trung Quốc) thường xuất hiện bệnh tim nặng (gọi là hội chứng Keshan), chỉ cần bổ sung selen là giải quyết được bệnh. Trong lúc tại một số vùng ở Mỹ, nhiều khi cả đàn bò bị ngộ độc do ăn phải thực vật hấp thu quá nhiều selen.

Selen có tính kháng oxy hoá, bảo vệ các cấu trúc của tế bào, chống lại sự oxy hoá và chống lại sự lão hoá. Selen cần cho sự tạo sinh tinh trùng.

Theo Hội đồng nghiên cứu quốc gia Mỹ, nhu cầu selen hàng ngày của cơ thể như sau:

* Trẻ từ 0 đến 6 tháng: 10-40mcg

* Trẻ từ 6 tháng đến 1 năm: 20-60mcg

* Từ 1 đến 3 tuổi: 30-120mcg

* Trên 7 tuổi và người lớn: 50-200mcg

* Nhu cầu tối đa cho người lớn: 500mcg.

Nhu cầu này tuỳ thuộc nơi cư trú. Những người sống trong vùng thiểu selen có nhu cầu ít hơn vì khi được cung cấp ít, lượng bài tiết sẽ ít hơn và cơ thể có khuynh hướng giữ lại selen.

Thường thiếu selen:

- Những người hút thuốc lá, làm việc trong môi trường ô nhiễm, bị bệnh như viêm gan siêu vi hay viêm khớp.

- Những người cao tuổi vì mắc nhiều bệnh thiếu khoáng, loãng xương, hay suy thoái cơ.

Thực phẩm là nguồn cung cấp selen cho con người. Selen có nhiều trong thịt, trứng, cá hải sản, các mễ cốc lức nhưng có ít trong trái cây, rau cải, sữa và chế phẩm từ sữa.

Thực phẩm cung cấp cho con người mỗi ngày từ 40 đến 80mcg selen. Phần lớn selen được hấp thu ở tá tràng. Các vitamin A, E và C giúp cho sự hấp thu này được dễ dàng. Qua ruột, một phần selen được gắn vào hồng cầu và sáp nhập vào phân tử glutathion – peroxydaz. Phần còn lại được giữ ở protein của huyết thanh và ở những acid amin lưu động. Không có chất vận chuyển đặc biệt cho selen.

Cơ, gan, thận và tuyến giáp có tỷ lệ cao về selen. Phần selen không được hấp thu, được bài tiết ra ngoài, qua phân và nước tiểu. Khi trong thức ăn có nồng độ quá cao, selen sẽ được thải qua đường hô hấp hay qua mồ hôi dưới dạng một hợp chất selen có mùi tỏi.