Sản xuất diesel sinh học từ hạt cây Jatropha curcas
Công ty Eco - cabore (Pháp) đã có dự án hợp tác với Việt Nam trồng giống cây này, đang tìm đối tác, bạn sẽ hỗ trợ vốn đầu tư, kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Van Der Horst Biodiesel JVC tại Singaporecũng đã có ý định đầu tư trồng cây Jatropha ở một số nước, trong đó có Việt Nam .
PGS. TS Phan Minh Tân, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. HCM một số lần đã khẳng định “Sản xuất diesel sinh học từ hạt cây Jatropha Curcas” không phải bàn, mà làm sao có đất và người trồng…
Vậy cây Jatropha Curcas có những đặc tính gì lại được đặt biệt quan tâm như vậy? Theo TS. Lê Võ Định Tường, Phân viện Hoá học các hợp chất thiên nhiên tại TP. HCM (ĐT: 0989882475), đã tốn nhiều công sức nghiên cứu về loại cây này. Người viết xin tóm lược một số đặc tính vượt trội như sau:
- Là loại thực vật nằm giữa nhóm cây bụi và cây gỗ, có nguồn gốc từ Trung Mỹ, được di thực đến vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Thân mọng nước, rất khó cháy, ít bị sâu bệnh, chịu hạn tốt, có thể mọc ở những nơi chỉ có 250 mm mưa/năm, 8 - 9 tháng bị hạn hán cây vẫn sống, phát triển nhanh khi có lượng mưa trên 600 mm/năm. Việt Nam hiện có khoảng 9,3 triệu ha đất liên quan đến sa mạc hoá, ngay cả hơn 400.000 ha vùng cát duyên hải miền Trung vẫn có thể trồng được cây Jatropha, chỉ cần thêm một ít đất cùng phân hữu cơ cho mỗi hố trồng (bùn nạo vét sông, rãnh… ở các đô thị + phân hữu cơ) để cho cây sống ở giai đoạn trồng là cây có thể sống và phát triển tốt.
- Tuỳ mức độ thâm canh và lượng mưa từng khu vực, năng suất có thể đạt 3 - 12 tấn/ha với tỷ lệ dầu 30 - 40%, có nghĩa là thu được 1 - 3 tấn diesel sinh học. Quy trình chế biến không phức tạp, có thể pha với diesel dầu mỏ với tỷ lệ 0,5 - 20%. Do không có sulfur, lại chứa oxy trong phân tử nên đốt cháy hết, giảm thiểu thải ra khí gây hiệu ứng nhà kính, làm biến đổi khí hậu toàn cầu, mà cả thế giới đang tìm mọi biện pháp đối phó! Có thể khẳng định trồng và chế biến diesel sinh học từ hạt cây Jatropha là một công nghệ hoàn toàn thân thiện với môi trường…
- Tính ưu việt của loại cây này là “cố định CO 2” từ 10 - 48 tấn CO 2/ ha/ năm, loại khí gây hiệu ứng nhà kính, trái đất sẽ nóng lên, làm tan băng. Nhiều vùng trên trái đất sẽ bị ngập lụt, trong đó có vùng ĐBSCL và sông Hồng của Việt Nam . Chắc chắn sẽ có giải pháp ngăn chặn, song vô cùng tốn kém. Khí CO 2có thể bán theo Nghị định thư Kyoto (10 USD/tấn). Một số kiến nghị của cơ quan chống biến đổi khí hậu thế giới đề nghị tăng giá bán 20 USD/tấn, 50 USD/tấn thậm chí 100 USD/tấn… nghe thật là hấp dẫn! Song cơ quan nào có đủ thẩm quyền xác nhận lượng CO 2được cố định? Và ai sẽ mua lượng CO 2đó? Cần công bố địa chỉ rõ ràng! Người dân không thể làm được điều đó. Nếu được vậy, đây sẽ là cây không những xoá đói giảm nghèo mà còn có thể làm giàu ở vùng đất cằn cỗi.
- Nếu được chăm sóc tốt, có thể cho hạt sau 6 tháng trồng và thu hoạch liên tục 40 - 50 năm. Khô dầu sau khi ép có thể làm thức ăn gia súc, vỏ, quả, thân, lá, rễ… có thể làm phân hữu cơ… và còn có thể chiết xuất ra một số chất làm thuốc chữa bệnh, làm đơn thuốc bảo vệ thực vật…
- Cây Jatropha Curcas làm tăng độ ẩm môi trường, tăng dự trữ nước ngọt, góp phần cải tạo đất, tạo vi khí hậu, hạn chế tác hại do gió bão, sạt lở, lũ lụt, làm hàng rào cản lửa (vì thân cây mọng nước), không bị trộm cắp vì chẳng thể làm gì (củi, gỗ…) không tranh giành đất với cây lương thực, các cây ăn quả khác…
- Nhựa cây Jatropha là một sản phẩm thiên nhiên kỳ diệu, giúp “cầm máu nhanh, chống nhiễm trùng” cho các vết thương nếu bị tai nạn ở xa các trung tâm y tế.
- Ngoài việc trồng cây Jatropha ở các vùng đất trống, đồi trọc, còn có thể trồng dọc các tuyến đường giao thông, cả đường bộ lẫn đường sắt, trồng dọc ở các bờ đê, bờ sông… ước tính mỗi Km dài sẽ tạo ra được 0,5 - 1 tấn diesel sinh học, cùng với nhiều lợi ích khác như đã nêu.
Tìm “năng lượng tái sinh để thay thế một phần năng lượng hoá thạch” ngày càng cạn kiệt, giá cả leo cao… là nhiệm vụ của nhiều nhà khoa học thế giới. Việt Nam mới bắt đầu, song tiềm năng rất lớn, nhất là phát triển trồng cây Jatropha Curcas đã thành dự án cấp nhà nước. Vấn đề là tổ chức, chỉ đạo thực hiện sao cho hiệu quả, với tiến độ nhanh nhất, đó là suy nghĩ của người viết bài này:
“Cần có Ban chỉ đạo thống nhất sản xuất diesel sinh học từ hạt cây Jatropha Curfcas trên cả nước” do một đồng chí am hiểu và tha thiết với dự án này chỉ đạo với trách nhiệm:
+ Mở rộng vận động, tuyên truyền rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng, giúp cho nhiều người, nhiều doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế hiểu rõ lợi ích và tự nguyện tham gia.
+ Xin ngân sách nhà nước đầu tư ban đầu cho việc chọn giống, tìm hiểu kỹ thêm ở nhiều nước, làm sao chọn được loại giống tốt nhất, năng suất cao, phù hợp với điều kiện khí hậu ở nước ta, từ đó mà thành lập nhiều trại ươm giống ở những nơi cần thiết, khuyến khích mọi thành phần kinh tế nhân giống.
+ Biên soạn tài liệu hướng dẫn cách trồng, chăm sóc, thu hoạch, sơ chế hạt Jatropha cùng với các sản phẩm phụ của loại cây này… dưới dạng sổ tay cho ngắn, gọn, dễ hiểu…
+ Cần nghiên cứu thiết bị toàn bộ “sản xuất diesel sinh học từ hạt Jatropha, cùng các phụ phẩm của nó”. Có kế hoạch xây dựng sớm nhà máy khi đã triển khai trồng được 10.000 ha. Chưa có dự án cụ thể, song chắc chắn đầu tư không quá tốn kém, nên các doanh nghiệp trong nước đủ khả năng đầu tư vào lãnh vực này.
+ Ngoài những doanh nghiệp có khả năng “trồng tập trung”, cần khuyến khích mọi hộ dân có đất trồng phân tán, các doanh nghiệp chế biến đảm bảo thu mua toàn bộ hạt cho họ, cần nghiên cứu để chế tạo thiết bị “ép dầu công suất nhỏ, giá cả hợp lý”, làm sao nhiều người có thể tự trang bị để sơ chế ở những nơi sản xuất phân tán. Phải đảm bảo tiêu thụ hết hạt Jatropha cho người trồng.
+ Mở các lớp tập huấn “trồng, chăm sóc, sơ chế Jatropha miễn phí”, phát không hoặc bán tài liệu với giá rẻ cho những người đăng ký trồng Jatropha.
+ Cần có website chuyên về cây Jatropha để mọi người quan tâm có thể truy cập, thường xuyên cung cấp thêm những thông tin mới nhất về loại cây này.
+ Cần đề xuất những chính sách ưu đãi đối với mọi thành phần kinh tế, khi tham gia dự án này. Suy nghĩ của chúng tôi: những ai đăng ký trồng 10.000 ha đầu tiên nhà nước sẽ cung cấp cây giống miễn phí, 10.000 ha tiếp theo phải trả ½ và 10.000 ha tiếp theo nữa sẽ trả 2/3 tiền cây giống… Nếu tổ chức và chỉ đạo tốt, chắc chắn sẽ đạt cao hơn nhiều so với 30.000 ha như kế hoạch, bởi tiềm năng đất trồng được Jatropha còn rất lớn.
+ Tất cả các thành phần kinh tế tham gia trồng cây Jatropha ở những “vùng đất sa mạc hoá” sẽ được miễn tiền thuế sử dụng đất ít nhất 30 năm, đồng thời được vay vốn ưu đãi để cải tạo đất trong vòng 5 năm đầu.
Ngoài ra còn nhiều loại cây khác nhập ngoại có hàm lượng dầu rất lớn, như cây Mắc – ca (đã trồng thử nghiệm ở Công ty Cổ phần Giống lâm nghiệp Ba Vì), cao tới 18 m, tán rộng 15m, hàm lượng dầu đến 78% (vượt xa đậu phộng 44,8%, nhân hạt điều 47%) 87% axit béo không no, protein 9,2%, có 8 loại axit amin cần thiết cho cơ thể con người… Rất cần thêm nhiều thông tin, nhanh chóng nhân giống và phổ biến đến tận nông dân trên cả nước để họ thay đổi cơ cấu giống cây trồng có hiệu quả kinh tế cao, chính là thiết thực góp phần thực hiện Nghị quyết Trung ương về “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn”.
