Quảng Ninh: Cần phát huy hơn nữa thế mạnh của y dược cổ truyền

Không thể phủ nhận rằng, trong những năm qua, Quảng Ninh đã quan tâm hơn đến việc phát triển hệ thống y dược cổ truyền (YDCT)  trên địa bàn. Bệnh viện Y dược cổ truyền được đầu tư cơ sở vật chất khang trang, hiện đại với quy mô 200 giường bệnh nhằm phục vụ tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khoẻ của người dân.

Tại một số bệnh viện đa khoa tuyến tỉnh, tuyến huyện cũng đã thành lập khoa YHCT hoặc liên khoa YHCT - phục hồi chức năng, như: Bệnh viện Đa khoa tỉnh, Bệnh viện Đa khoa khu vực Bãi Cháy, Bệnh viện Đa khoa khu vực Cẩm Phả, Bệnh viện Đa khoa huyện Đông Triều…

Hàng năm, ngành Y tế thường xuyên có kế hoạch cử cán bộ, nhân viên các đơn vị đi đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, trong đó có không ít cán bộ làm công tác YHCT. Về phía tuyến xã, cùng với việc thực hiện tốt các hoạt động đảm bảo đạt chuẩn quốc gia về y tế xã, hoạt động YDCT cũng được quan tâm.

Nhiều nơi đã triển khai tương đối có hiệu quả vườn thuốc nam dùng làm mẫu theo quy định của Bộ Y tế, hướng dẫn cho nhân dân biết cách nhận biết và sử dụng các vị thuốc nam sẵn có tại địa phương để điều trị một số bệnh thông thường. Thậm chí, nhiều cán bộ tại trạm y tế đã sử dụng được phương pháp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và sử dụng thuốc YHCT trong điều trị cho người dân.

Tổng số cán bộ y tế làm việc tại các cơ sở y tế công lập từ tuyến tỉnh đến tuyến xã trên địa bàn Quảng Ninh gần 4.500 người, trong đó số cán bộ đã được đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về YDCT khoảng 400 người. Ngoài mạng lưới YHCT trong hệ thống y tế công lập, YHCT tư nhân cũng khá phát triển với 167 phòng chẩn trị, 45 cơ sở xoa bóp, phục hồi chức năng, 34 quầy thuốc.

Không chỉ có vậy, những năm gần đây tỉnh cũng bước đầu chú trọng đến việc thúc đẩy công tác nghiên cứu khoa học thuộc lĩnh vực YHCT. Hiện nay, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh đang triển khai một số đề tài liên quan đến phát triển các loại cây thuốc nam. Trong số đó đáng chú ý là đề tài: “Nghiên cứu biện pháp kỹ thuật trồng thử nghiệm 4 loài cây thuốc quý tại Trạm nghiên cứu thực nghiệm Lâm đặc sản huyện Hoành Bồ” do Trung tâm nghiên cứu Lâm đặc sản tỉnh Quảng Ninh thực hiện từ năm 2011 đến 2014 với quy mô trồng 2ha gồm các loài cây: Râu hùm, xạ đen, hoàng đằng, cát sâm.

Bên cạnh đó, công tác nuôi trồng dược liệu trong nhân dân đã bước đầu được quan tâm, đầu tư như mô hình trồng cây kim ngân, nhân trần do hội viên Hội Đông y tỉnh thực hiện tại  Hoành Bồ, Vân Đồn, Tiên Yên và Cẩm Phả; tuy quy mô còn khiêm tốn và mang tính tự phát, nhưng bước đầu đã mang lại hiệu quả về kinh tế cho người trồng.

Mặc dù vậy, việc phát triển mạng lưới y học cổ truyền của tỉnh hiện vẫn còn rất nhiều hạn chế. Cán bộ làm công tác YDCT tại các đơn vị quản lý, các đơn vị y tế tuyến huyện, tuyến xã đa số là kiêm nhiệm.

Cán bộ viên chức có trình độ chuyên khoa YHCT tại các cơ sở điều trị còn thiếu, đặc biệt là bác sĩ có trình độ sau đại học. Nhiều nơi chưa có bác sĩ chuyên khoa YHCT, số giường bệnh điều trị YHCT và chuyên khoa YHCT còn rất mỏng. Thậm chí, nhiều đơn vị y tế chưa chủ động triển khai công tác khám, chữa bệnh bằng YHCT. Trong khi đó, lực lượng y sĩ YHCT do Trường Cao đẳng Y tế đào tạo ra tương đối dồi dào, khoảng 50 người/năm, nhưng nhiều đối tượng không có việc làm bởi biên chế Trạm y tế xã, phường hạn hẹp, không thể bố trí thêm nhân lực.

Hệ thống YDCT tư nhân chủ yếu tập trung ở các khu vực thành thị. Việc thừa kế các bài thuốc, phương pháp chữa bệnh bằng YHCT hiện nay còn gặp nhiều khó khăn, chủ yếu  thừa kế được thực hiện trong gia đình, dòng tộc.

Công tác nuôi trồng, khai thác sử dụng thuốc YHCT chưa được quan tâm đúng mức. Tuy Quảng Ninh là tỉnh có nhiều vị thuốc quý hiếm, có nguồn tài nguyên sinh vật biển, rừng phong phú, đa dạng vô cùng quý giá. Có nhiều loại cây thuốc quý mọc tự nhiên nhưng nạn khai thác bừa bãi, không có kế hoạch đã làm cho nhiều loại cây thuốc suy giảm và có nhiều loại đã cạn kiệt. Việc nuôi trồng, thu hái dược liệu trên địa bàn còn hạn chế và có tính tự phát. Phần lớn thuốc đông dược sử dụng trong công tác khám, chữa bệnh trên địa bàn tỉnh vẫn phải nhập khẩu, nguồn gốc và chất lượng không đảm bảo gây ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng điều trị cũng như lòng tin của người bệnh.

Hội Đông Y tỉnh hiện chưa có cơ sở hạ tầng và phương tiện hoạt động nên hiện nay công tác quản lý chỉ đạo cũng hạn chế, chưa phát huy được hết vai trò của mình trong sự nghiệp chung về chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ nhân dân trên địa bàn.

Y học cổ truyền có thế mạnh trong điều trị các bệnh mãn tính và bệnh người cao tuổi. Hiện nay, cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội, tuổi thọ trung bình của người dân trên địa bàn tỉnh ngày càng tăng lên, năm 2010 đạt  trung bình 73 tuổi… Điều này cho thấy nhu cầu được khám, chăm sóc sức khoẻ bằng y học cổ truyền của tỉnh rất lớn.

Thực tế từ năm 2005 đến nay, trung bình mỗi năm, trên địa bàn tỉnh có khoảng 168.000 lượt người được khám, chữa bệnh bằng y học cổ truyền với mức tiêu thụ khoảng 160 tấn dược liệu và các thành phẩm từ đông dược. Bởi vậy, việc đầu tư, phát triển mạnh mạng lưới y dược cổ truyền, trên địa bàn cần tiếp tục được các cấp, các ngành quan tâm hơn nữa.