Phòng và trị bệnh cho cá trong giai đoạn chuyển mùa

Nguyên nhân gây bệnh

- Nhiệt độ thay đổi đột ngột làm cá bỏ ăn, suy yếu, các sinh vật gây bệnh có điều kiện phát triển.

- Nước ao kém chất lượng hoặc bị nhiễm độc.

- Chất lượng thức ăn kém.

- Dụng cụ cho ăn không đảm bảo vệ sinh cũng rất dễ chứa mầm bệnh.

- Cá giống kém chất lượng có thể mang sẵn mầm bệnh mà chưa được xử lý.

Phòng và trị một số bệnh thông thường

- Cải tạo môi trường nuôi: Sau khi thu hoạch, muốn nuôi lại, nhất thiết phải cải tạo ao, hầm, bè bằng cách tát cạn nước, vét bùn ra khỏi ao, phơi ao 5-7 ngày và tu sửa lại bờ, cống bọng, làm vệ sinh mương cấp - thoát nước.

- Dùng vôi để tẩy độc ao và trung hòa độ pH, sử dụng 10-15kg/100m2, rải đều xuống đáy, bờ ao. Trong trường hợp ao bị phèn (pH < 5) dùng 15-20kg vôi/100m2; đối với ao không thể rút hết nước thì dùng vôi với lượng 0,5-1kg/m3 rải trực tiếp xuống ao. Nên rải vôi vào ngày nắng, chú ý chỗ có bùn đọng.

- Dùng dây thuốc cá để diệt cá tạp với lượng 4-5g/m3.

Chăm sóc, quản lý

Trước khi thả, nên tắm cá bằng muối ăn 2-4g/lít trong 15-20 phút hoặc formalin 25-30g/m3 để diệt trùng và nấm cho cá. Có thể phun clorin 1g/m3 hoặc CuSO4 0,2-0,5g/m3 xuống nước ao để tẩy trùng cho cá. Quanh chỗ cho ăn cần thả các túi vôi, trọng lượng 2-4kg/túi, cứ 5-7 ngày thay túi 1 lần. Không nên thả quá dày, giống phải qua kiểm dịch. Trong quá trình nuôi, định kỳ bổ sung vitamin C 2 lần/tuần, trộn 40g/100kg thức ăn để tăng sức đề kháng cho cá.

Chuẩn đoán và điều trị một số bệnh hay gặp trên cá

- Bệnh đốm đỏ:Khi bị bệnh, bụng cá thường bị trương, có dịch màu xanh nhạt hay vàng nhạt trong khoang bụng, da đỏ, xuất hiện nhiều vùng lở loét. Thận sưng, gan màu vàng, tuột vảy, mắt bị nổ. Có thể dùng Erythomycine, Oxytetracyline,axit oxolinic acid trộn vào thức ăn với liều 50mg/kg cá/ngày (khoảng 1,5-1,7g thuốc/kg thức ăn), cho cá ăn liên tiếp trong 5 ngày hoặc dùng Tetracyline 20-25g/m3 nước tắm cho cá trong 1 giờ.

- Lở loét: Do vi khuẩn, vi-rút, nấm và ký sinh trùng gây nên. Cá thường bỏ ăn, đầu nhô khỏi mặt nước, nổi lờ đờ, xuất hiện nhiều vết loét trên cơ thể làm cá chết. Cá bị lở loét chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu, bà con cần duy trì chất lượng nước tốt để giúp cá tránh được bệnh.

- Bệnh trùng bánh xe:Do trùng bánh xe Trichodinaký sinh ở da và mang cá gây nên. Cá bị bệnh có màu nhợt nhạt, thân nhiều nhớt màu trắng đục, đuôi vây bị xơ mòn, bơi lội không định hướng, thân cọ vào cây cỏ như bị ngứa. Điều trị bằng cách tắm cho cá bằng muối ăn với nồng độ 2-3‰ trong 5-10 phút hoặc dùng CuSO4 với nồng độ 3-5ppm (3-5g/m3 nước) tắm cho cá 5-10 phút. Cũng có thể dùng CuSO4 phun trực tiếp xuống nước với lượng 0,5-0,7g/m3 nước.

- Bệnh sán lá đơn chủ:Do sán lá đơn chủ 16 móc ( Dactylogyrus) hay 18 móc ( Gyrodactylogyrus) ký sinh vào mang và da cá. Cá bị bệnh sẽ hô hấp kém; tổ chức da và mang có sán ký sinh bị viêm loét, tạo điều kiện cho vi khuẩn, nấm và một số sinh vật khác gây bệnh. Trị bệnh bằng cách tắm cho cá trong nước muối 3‰ từ 3-5 phút hoặc dùng Diterex phun xuống ao với lượng 0,2-0,5g/m3 (loại tinh thể 90%); nếu sử dụng Dipterex thương mại (2,5%) thì dùng 5-10g/m3 đều có tác dụng trị bệnh tốt.