Phòng, trị bệnh thối đỏ ruột mía
Triệu chứng bệnh
Các bộ phận lóng, mầm mía, lá bẹ, phiến lá, rễ đều có thể bị hại, nhưng chủ yếu hại thân, lóng và lá, nhất là khi lá mía đã vươn cao. Thân mía bị bệnh lúc đầu nhìn bên ngoài rất khó phát hiện vì triệu chứng ở trong ruột mía phát triển một thời gian dài không lộ ra ngoài vỏ. Cho nên phải lấy dao chẻ thân mía ra mới thấy bên trong ruột vết bệnh màu đỏ huyết. Lúc đầu vết bệnh trong ruột thân chỉ là một điểm nhỏ màu nhạt, sau lan rộng kéo dài trong lóng mía tạo thành những mảng lớn màu đỏ huyết. Vết bệnh có thể thối, lên men rữa ra, ruột mía có chỗ hơi rỗng và có mùi rượu, vị chua nhạt và đến khi đó vỏ thân bên ngoài mới mất sắc bóng, tóp nhỏ, có kiểu vết hằn màu tía đỏ, bên trên sinh ra nhiều hạt đen nhỏ là các đĩa cành của nấm gây bệnh. Cây bị bệnh lá ngọn thường vàng héo, nếu bị nặng toàn cây khô, chết. Trên lá vết bệnh xuất hiện ở gân chính trong lòng máng sống lá, vết bệnh rất rõ rệt, lúc đầu là điểm nhỏ màu hồng sau loang rộng dọc theo gân chính thành hình bầu dục dài, có khi chỉ là một vệt dài 5 - 6cm có màu đỏ huyết, ở giữa vết bệnh màu đỏ nhạt hơn, trên đó cũng sinh ra những hạt đen nhỏ là những địa cành của nấm, mô bệnh lúc đó dễ nứt vỡ, nát ra, phiến lá rách, lá dễ bị gãy gập ở chỗ bị bệnh.
Quy luật phát sinh, phát triển và lây lan của bệnh
Nấm sinh trưởng phát triển tốt ở nhiệt độ 27 - 32°C, pH 5 - 6. Khi nhiệt độ quá thấp (dưới 10°C), hoặc quá cao (trên 37°C) nấm sinh trưởng kém.
Bệnh thối đỏ ruột mía phát triển mạnh trong điều kiện độ ẩm cao, mưa nhiều, trời nóng ẩm. Tuy nhiên trong điều kiện nhiệt độ thấp 15 - 20°C mía sinh trưởng chậm, sức chống bệnh thấp thì nấm vẫn gây tác hại. Nấm xâm nhiễm dễ dàng qua vết thương xây xát, do đó mức độ bệnh còn liên quan tới mức độ sâu đục thân mía phá hại. Nói chung, sâu đục thân càng nhiều thì bệnh càng nặng. Mặt khác gió mưa nhiều, nơi cất trữ mía không thoát nước cũng là những yếu tố thúc đẩy sự phát sinh, phát triển của bệnh. Đất quá ẩm, quá chua đều hạn chế sự sinh trưởng của mía và thúc đẩy phát triển bệnh.
- Những giống mía bị bệnh cũng khác nhau, các giống mía vỏ xanh thường bị bệnh nhiều hơn giống mía vỏ vàng. Giống 2714 POJ bị nặng còn giống 2883 POJ, 2878 POJ, F 103 bị bệnh nhẹ hơn các giống mía có hàm lượng fenol cao cũng có khả năng chống chịu bệnh cao hơn.
Biện pháp phòng trừ
- Biện pháp có hiệu quả nhất là tuyển lựa những giống mía chống bệnh trồng ở các vùng đất bị bệnh nặng hàng năm.
- Làm tốt vệ sinh đồng ruộng, thu chặt hết những thân, lá mía bị bệnh, không để sót lại trên đất ruộng.
- Tăng cường các biện pháp giúp cây sinh trưởng tốt, khi bệnh xuất hiện cần làm cho ruộng thoáng hơn, bóc lá bệnh đem đốt. Tăng cường phòng trừ sâu đục thân, tranh thủ thu hoạch sớm, mía thu hoạch không để chất đống đọng nước.
- Trước khi trồng cần loại bỏ các hom bệnh là biện pháp quan trọng nhất. Trong trường hợp cần thiết phải xử lý hom giống bằng cách ngâm vào dung dịch CuSO 41% trong 2 giờ. Sát trùng đầu cắt hom giống trong nước vôi 1% hoặc dung dịch boocđô 1%, xử lý hom giống bằng nước nóng 52°C trong vòng 20 phút có tác dụng thúc đẩy mầm và tiêu diệt mầm bệnh.
Khi bệnh xuất hiện có thể dùng một số loại thuốc hoá học có tác dụng nội hấp, phổ rộng phun lên tán lá như: Ridomin Gold 72WP )1,5 - 2kg/ ha); Sameton 25WP (0,3 - 0,5kg/ha); Samet 15WP (0,3 - 0,5 kg/ha)… Nên cho thêm chất bám dính 10ml/10lít nước hoặc 5 - 7 giọt nước rửa chén Mỹ Hảo để tăng thêm khả năng bám dính, tăng hiệu quả của thuốc. Mỗi loại thuốc nên phun 3 - 4 lần/vụ, rồi chuyển sang loại khác để hạn chế khả năng nhờn thuốc của nấm bệnh. Khi bệnh có chiều hướng gia tăng nên phối hợp hai loại thuốc trị bệnh, hiệu quả trị bệnh sẽ tốt hơn.
Nguồn: KH & ĐS, số 100 (1818), 16/12/2005, tr 10
