Phong huyền xích nhãn

I. Đại cương

Phong huyền xích nhãn nhân dân thường gọi là Mắt toét. Phong huyền xích nhãn là chứng trạng xung quanh vành bờ my luôn luôn đỏ, nhiều dử, ngứa nhặm, sợ ánh sáng khiến cho bệnh nhân lúc nào cũng phải dùng khăn để chặm nước mắt.

Nếu ra gió lạnh thì ngứa nhặm, đỏ, chảy nước mắt gọi là chứng Nghinh phong xích nhãn.

II. Nguyên nhân cơ chế bệnh sinh

Nguyên nhân chủ yếu do thấp nhiệt ở tỳ vị hiệp với phong tà xâm nhập tại chỗ như: Gió lạnh, nước mưa hoặc rửa chung khăn mặt, hoặc nước rửa mặt hàng ngày không đảm bảo vệ sinh… Tất cả các nguyên nhân trên làm cho vành mí mắt sưng nhẹ, đỏ liên miên, chảy nước mắt, mắt nhiều dử, đau ngứa nhặm khó chịu, sợ ánh sáng làm cho 2 mắt kèm nhèm nhìn lúc sáng lúc mờ không chuẩn xác.

III. Biện chứng luận trị

1. Phong huyền xích nhãn

- Triệu chứng lâm sàng:

Xung quanh vành bờ my luôn luôn đỏ, nhiều dử, ngứa nhặm, sợ ánh sáng. Bệnh mới mắc trong mắt bình thường, không có màng mộng hoặc tia máu, chảy nước mắt liên tục, thị lực không giảm. Bệnh lâu ngày mắt có thể có màng mỏng hoặc dây máu do quá trình chặm dụi gây ra.

- Phương pháp điều trị: Khu phong thanh nhiệt trừ thấp.

- Bài thuốc: Xuyên khung trà điều tán

Khương hoạt        04g             Cam thảo          04g

Tế tân                   04g             Xuyên khung     16g

Kinh giới               16g             Bạch chỉ           16g

Phòng phong        16g             Bạc hà              32g

Cách bào chế: Các vị tán mạt.

Cách dùng: Mỗi lần uống 15gam sau khi ăn với nước chè, ngày uống 3 lần.

- Thuốc rửa mắt: Kim tiền thang

Hoàng liên            8g              Bạch mai          5 quả

Tiền đồng cổ         7 đồng.

Cách bào chế: Ba vị trên + 200 ml rượu gạo sắc kỹ để trong.

Cách dùng: Rửa mắt hàng ngày.

- Châm cứu:

Châm tả: Hợp cốc, Lâm khấp, Tình minh, Ngoại quan, Khúc trì.

Châm bổ: Vị du, Túc tam lý, Phong long.

2. Nghinh phong xích nhãn

- Triệu chứng lâm sàng:

Xung quanh vành bờ my luôn luôn đỏ, nhiều dử, ngứa nhặm, sợ ánh sáng, khi ra gió lạnh, hoặc bị nước mưa vào mắt mà gây ra. Bệnh mới mắc trong mắt bình thường, trong mắt không đỏ, không có dử.

- Phương pháp điều trị:

Khu phong thanh nhiệt trừ thấp.

- Bài thuốc: Sài hồ tán

Cam thảo              04g             Cát cánh           10g

Khương hoạt        10g             Kinh giới           10g

Sài hồ                   12g             Xích thược        12g

Phòng phong        12g             Sinh địa hoàng 16g

Cách bào chế: Các vị trên sao dòn tán mịn tinh.

Cách dùng: Ngày uống 3 lần, mỗi lần 15g.

- Thuốc rửa mắt: Sơ phong tán

Xích thược            2g              Phòng phong            2g

Hoàng liên            2g              Nguyên hoa tiêu        4g

Quy vĩ                   4g              Khương hoạt            2g

Ngũ bội tử            2g              Kinh giới                   8g

Cách bào chế: Các vị trên + 1000 ml nước sắc lọc lấy 300 ml.

Cách dùng: Rửa hàng ngày.

- Châm cứu:

Châm tả: Khúc trì, Hợp cốc, Ngoại quan, Phong trì, Bách hội.

Châm bổ: Tỳ du, Vị du, Túc tam lý, Thủy phân, Thái khê.

IV. Điều dưỡng và phòng bệnh

- Vệ sinh thân thể sạch sẽ, đảm bảo nguồn nước tắm rửa sạch.

- Rửa mặt bằng nước sạch thuốc đều.