Phong huyền xích nhãn
I. Đại cương
Phong huyền xích nhãn nhân dân thường gọi là Mắt toét. Phong huyền xích nhãn là chứng trạng xung quanh vành bờ my luôn luôn đỏ, nhiều dử, ngứa nhặm, sợ ánh sáng khiến cho bệnh nhân lúc nào cũng phải dùng khăn để chặm nước mắt.
Nếu ra gió lạnh thì ngứa nhặm, đỏ, chảy nước mắt gọi là chứng Nghinh phong xích nhãn.
II. Nguyên nhân cơ chế bệnh sinh
Nguyên nhân chủ yếu do thấp nhiệt ở tỳ vị hiệp với phong tà xâm nhập tại chỗ như: Gió lạnh, nước mưa hoặc rửa chung khăn mặt, hoặc nước rửa mặt hàng ngày không đảm bảo vệ sinh… Tất cả các nguyên nhân trên làm cho vành mí mắt sưng nhẹ, đỏ liên miên, chảy nước mắt, mắt nhiều dử, đau ngứa nhặm khó chịu, sợ ánh sáng làm cho 2 mắt kèm nhèm nhìn lúc sáng lúc mờ không chuẩn xác.
III. Biện chứng luận trị
1. Phong huyền xích nhãn
- Triệu chứng lâm sàng:
Xung quanh vành bờ my luôn luôn đỏ, nhiều dử, ngứa nhặm, sợ ánh sáng. Bệnh mới mắc trong mắt bình thường, không có màng mộng hoặc tia máu, chảy nước mắt liên tục, thị lực không giảm. Bệnh lâu ngày mắt có thể có màng mỏng hoặc dây máu do quá trình chặm dụi gây ra.
- Phương pháp điều trị: Khu phong thanh nhiệt trừ thấp.
- Bài thuốc: Xuyên khung trà điều tán
Khương hoạt 04g Cam thảo 04g
Tế tân 04g Xuyên khung 16g
Kinh giới 16g Bạch chỉ 16g
Phòng phong 16g Bạc hà 32g
Cách bào chế: Các vị tán mạt.
Cách dùng: Mỗi lần uống 15gam sau khi ăn với nước chè, ngày uống 3 lần.
- Thuốc rửa mắt: Kim tiền thang
Hoàng liên 8g Bạch mai 5 quả
Tiền đồng cổ 7 đồng.
Cách bào chế: Ba vị trên + 200 ml rượu gạo sắc kỹ để trong.
Cách dùng: Rửa mắt hàng ngày.
- Châm cứu:
Châm tả: Hợp cốc, Lâm khấp, Tình minh, Ngoại quan, Khúc trì.
Châm bổ: Vị du, Túc tam lý, Phong long.
2. Nghinh phong xích nhãn
- Triệu chứng lâm sàng:
Xung quanh vành bờ my luôn luôn đỏ, nhiều dử, ngứa nhặm, sợ ánh sáng, khi ra gió lạnh, hoặc bị nước mưa vào mắt mà gây ra. Bệnh mới mắc trong mắt bình thường, trong mắt không đỏ, không có dử.
- Phương pháp điều trị:
Khu phong thanh nhiệt trừ thấp.
- Bài thuốc: Sài hồ tán
Cam thảo 04g Cát cánh 10g
Khương hoạt 10g Kinh giới 10g
Sài hồ 12g Xích thược 12g
Phòng phong 12g Sinh địa hoàng 16g
Cách bào chế: Các vị trên sao dòn tán mịn tinh.
Cách dùng: Ngày uống 3 lần, mỗi lần 15g.
- Thuốc rửa mắt: Sơ phong tán
Xích thược 2g Phòng phong 2g
Hoàng liên 2g Nguyên hoa tiêu 4g
Quy vĩ 4g Khương hoạt 2g
Ngũ bội tử 2g Kinh giới 8g
Cách bào chế: Các vị trên + 1000 ml nước sắc lọc lấy 300 ml.
Cách dùng: Rửa hàng ngày.
- Châm cứu:
Châm tả: Khúc trì, Hợp cốc, Ngoại quan, Phong trì, Bách hội.
Châm bổ: Tỳ du, Vị du, Túc tam lý, Thủy phân, Thái khê.
IV. Điều dưỡng và phòng bệnh
- Vệ sinh thân thể sạch sẽ, đảm bảo nguồn nước tắm rửa sạch.
- Rửa mặt bằng nước sạch thuốc đều.
