Phòng bệnh viêm gan siêu vi B trong cán bộ y tế

Tiến triển của bệnh viêm gan B

Từ tình trạng cấp tính ban đầu, sẽ có hơn 90% nếu là trẻ em, và chỉ có duới 5% nếu là người lớn tiến đến mạn tính. Từ tình trạng nhiễm mạn tính, có 5 - 10% diễn tiến ung thư gan, hơn 30% diễn tiến xơ gan. Trong số bệnh nhân xơ gan, có 24% biến thành suy gan mất bù trong vòng 5 năm. Cả hai tình trạng ung thư gan và xơ gan đều đưa đến hậu quả là phải ghép gan hoặc dẫn đến tử vong.

Tình hình nhiễm viêm gan B trong nhân viên y tế trên thế giới

Theo số liệu của CDC Hoa Kỳ, mỗi năm có 500 - 600 nhân viên y tế phải nằm viện do các bệnh lây theo đuờng máu, hơn 200 truờng hợp tử vong, trong đó có 12 - 15 do viêm gan, 170 do xơ gan, 40 do ung thư gan.

Cán bộ y tế thường tiếp xúc với máu bệnh nhân, nên dễ bị nhiễm siêu vi viêm gan B.

Tại Pháp, theo Grady và Kane, tỷ lệ nhiễm HBV trong nhân viên y tế là 9,1 - 16,9% và trong người bình thường là 0,9-1,9%. Chi phí điều trị cho nhân viên y tế mắc bệnh viêm gan khá cao, khoảng 10 - 12 triệu đô la mỗi năm.

Theo Bộ phận chăm sóc sức khoẻ và sự an toàn của nhân viên y tế - WHO: nguy cơ nhiễm virus qua vết thương trên da như sau: trong 100 nhân viên y tế có 6 - 30 người nhiễm HCV và trong 300 người có 1 nhiễm HIV.

Các yếu tố gây tổn thương da gồm có: tiêm duới da (28%), mảnh thuỷ tinh (17%), mũi kim khâu (15%), kim bướm (14%), mũi khoan (10%), que thông tĩnh mạch (6%), lấy máu tĩnh mạch (5%), yếu tố khác (7%).

Chủng ngừa làm giảm số ca nhiễm trong nhân viên y tế. Năm 1983, tổng số ca nhiễm HBV là 17.000, năm 1991 có chỉ thị chủng ngừa HBV, năm 1995 tổng số ca nhiễm chỉ còn 800.

Tình hình nhiễm HBV trong nhân viên y tế ở Việt Nam

Theo một khảo sát tại 9 bệnh viện khu vực miền Trung:tỷ lệ mang HbsAg và tỷ lệ mắc viêm gan B nói chung của nhân viên y tế là 17,6% và 70,5%, cao hơn hẳn quần thể dân cư đối chứng.

Nghiên cứu so sánh 170 nhân viên y tế và 220 người bình thường tại Hà Tĩnh, do Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương và Trung tâm y tế Dự phòng Hà Tĩnh thực hiện cho thấy: 12,35% nhân viên y tế có HbsAg (+),ở nhóm tuổi đối chứng chỉ có 7,73%. Về Anti-HBs (+),ở nhân viên y tế có 52,36%, nhóm đối chứng có 31,36%. Tỷ lệ đã và đang nhiễm HBV ở nhân viên y tế là 64,71%, ở nhóm đối chứng là 39,09%. Tỷ lệ có HbsAg (+) trong nhóm nhân viên y tế ở Hà Tĩnh cao hơn ở TP.Hồ Chí Minh (11,40%).

Để phòng chống bệnh viêm gan B nghề nghiệp , cần thực hiện 5 buớc:

-Điều tra đánh giá ban đầu:số nhân viên y tế tiếp xúc với virus viêm gan B, danh sách nhân viên y tế bị viêm gan B nghề nghiệp, các vị trí lao động có nguy cơ mắc bệnh viêm gan B nghề nghiệp, các giải pháp kỹ thuật đã sử dụng để giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh viêm gan B nghề nghiệp tại cơ sở.

- Thực hiện các nội dung phòng chống bệnh viên gan B nghề nghiệp:khám sức khoẻ định kỳ và khám phát hiện bệnh viêm gan B nghề nghiệp, xét nghiệm sàng lọc, tiêm ngừa viêm gan B đủ mũi, giám định bệnh viêm gan B nghề nghiệp.

- Đưa ra các giải pháp giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh và ô nhiễm môi trường:giảm các chỉ số ô nhiễm môi truờng lao động, giảm nguy cơ tiếp xúc, số người được tiêm phòng viêm gan B đủ mũi.

- Theo dõi, giám sát:báo cáo hàng quý, 6 tháng, năm tại cơ sở; báo cáo tại thành phố và ngành về các việc làm được, các tồn tại và kiến nghị.

- Đánh giá kết quả thực hiện hàng nămqua tỷ lệ hiện mắc, tỷ lệ mắc mới, tỷ lệ nhân viên chấp hành đúng các nội quy an tòan lao động, tỷ lệ nhân viên được tiêm vắc xin ngừa viêm gan B, số tai nạn rủi ro nghề nghiệp trong kỳ kiểm tra.

Cán bộ y tế cần chấp hành đủ các quy định bảo hộ lao động: mang kính bảo vệ, khẩu trang, găng tay khi chăm sóc bệnh nhân.

- Tiêm ngừa viêm gan siêu vi B đủ mũi.

- Trong thao tác nghề nghiệp, khi tiếp xúc với máu và dịch tiết của bệnh nhân, luôn luôn trang bị bảo hộ lao động: găng tay cao su, khẩu trang và kính bảo vệ mắt. Nói cách khác, truớc một bệnh nhân, không biết người đó có bệnh hay không, phải theo nguyên tắc cẩn trọng tuyệt đối: thao tác như đối với người có bệnh.

- Khi thực hiện các thủ thuật có liên quan đến vật nhọn như kim chích, dặt catheter tĩnh mạch, lấy máu thử,… cần thận trọng tuyệt đối, tránh để kim đâm.

- Nói chung, chấp hành đầy đủ và nghiêm túc mọi quy chế phòng bệnh trong và ngoài cơ sở làm việc chuyên môn.