Phát hiện lối mòn cúm gà lây sang người

Trong nghiên cứu đăng tải trên ấn phẩm điện tử số ra 16/3/2006 của tạp chí Science, nhóm nghiên cứu do Ian Wilson, Viện Nghiên cứu Scripps (Mỹ) dẫn đầu, cho biết họ xác định được cấu trúc của protein hemagglutinin.

Protein Hemagglutinin, có tác dụng giúp virus H5N1 xâm nhập tế bào vật chủ, là kháng nguyên chủ yếu trên bề mặt virus cúm. Các nhà nghiên cứu lập hình ảnh và phân tích protein này bằng kỹ thuật glycan microarray sau khi phân lập mẫu virus H5N1 từ một bé trai Việt Nam, tử vong vì cúm gà năm 2004.

Kỹ thuật glycan microarray được phát triển ở Viện Nghiên cứu Sripps và đang được nhiều phòng thí nghiệm trên thế giới sử dụng. Kỹ thuật này hiệu quả trong việc xác định liệu H5N1 có thể uy hiếp con người và uy hiếp như thế nào.

Protein hemagglutinin có khả năng bám vào các thụ quan tế bào ở cúm gia cầm và người khác nhau. Điều đó có thể giải thích vì sao đa số virus cúm gà không lây lan ở người. Hiện chỉ có ba virus cúm gia cầm từng gây đại dịch ở người, gồm H1N1, H2N2 và H3N2. Chúng gây dịch vào các năm 1918, 1957 và 1968 sau khi hemagglutinin của những virus này thích ứng với người.

Các nhà nghiên cứu cho biết H2N2 và H3N3 đã có đột biến, ở đó, một số đoạn gen virus cúm gà cầm tái tổ hợp để trở thành virus cúm thích ứng với người.

Và virus thứ ba, H1N1, từng gây dịch cúm Tây Ban Nha năm 1919, làm chết 50 triệu người trên toàn cầu, có thể trải qua một số đột biến trước khi lây từ gia cầm sang người.

Mặc dù hemagglutinin của H5N1 trông rất giống H1N1, đột biến trên không làm cho virus cúm gà dễ dàng bám vào thụ quan tế bào người.

"Chúng tôi kết luận đột biến làm biến chuyển từ loại cúm gà sang cúm người, đặc biệt ở họ H1 và H3, không tạo ra sự biến chuyển tương đương ở họ H5", trưởng nhóm nghiên cứu cho biết.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu lưu ý một số đột biến có thể khiến hemagglutinin virus H5N1 dễ bám vào tế bào biểu mô phổi người, tạo "chỗ đứng" tiềm tàng để virus đặt chân lên cơ thể người.

"Do đó, những đột biến như thế mở ra một lối mòn để virus H5 xâm nhập vào người".

Nguồn: THX; NetNam 17/3/2006