Núp bóng dự án, “moi” tài nguyên quốc gia

Phỉ tạm lỉnh ra, ma lại tới

Năm bảy năm về trước, nạn khai thác than thổ phỉ hoành hành, gây náo loạn vùng than. Những cánh rừng bạt ngàn bị tàn phá để moi khoét than, nhiều con suối cạn kiệt, nước đen như bồ hóng.

Ngày ấy, dòng sông Diễn Vọng - nguồn nước chính, cung cấp nước cho thành phố Hạ Long và thị xã than Cẩm Phả, vào mùa mưa, nước thường đỏ như máu vì đất từ các lò than thổ phỉ trút xuống ào ào.

Một dạo, nước máy trong vòi chảy ra có cả lông gà, lông chó. Mùa khô đến, lòng sông cạn khô, phơi ra toàn sỏi đá. Có chỗ, đám cửu vạn đào than dùng ngay lòng sông làm sân bóng đá…

Những khu rừng bán nguyên sinh, vốn êm đềm, yên ả từ bao đời, bỗng trở nên náo loạn. Tiếng động cơ máy phát điện, xe công nông, xe vận tải các cỡ, gom than, chở than, gầm rú suốt ngày đêm. Những con đường chở than lầy lội, sâu ngập bánh xe, chồng chéo lên nhau, biến nhiều vùng đất rừng như bãi bị bom B52 hủy diệt khổng lồ.

Lực lượng: Công an, Tự vệ mỏ, Thanh, Kiểm tra của tỉnh… phải vất vả dai dẳng bảy tám năm trời, có lúc đổ cả máu, để dẹp, loạn nạn than thổ phỉ mới tạm lắng xuống.

Vậy mà, ba năm trở lại đây, vùng than Quảng Ninh lại xuất hiện nạn loạn than mới: Loạn “than tận thu” (TTT) qua các dự án làm vườn đồi, nuôi trồng thủy sản… trá hình.

Loạn “than thổ phỉ” xưa, phần lớn do tự phát, trái pháp luật. Chủ các lò than thổ phỉ nơm nớp lo lò bị các cơ quan thanh, kiểm tra đánh sập. Người đào thuê than canh cánh sợ, lò bị đánh sập, chủ lò bỏ trốn, họ bị quỵt tiền công. Nhưng nạn TTT trá hình bây giờ thì khác, vì chủ các dự án ma có giấy phép trong tay và rất nhiều xảo thuật, như người làm xiếc.

Khoác áo ngư ông chiếm sông đãi vàng

Lợi dụng chủ trương hoàn toàn đúng đắn của UBND tỉnh Quảng Ninh cho phép các đơn vị, cá nhân thuê đất rừng, lập trang trại, Cty qua các dự án làm vườn đồi, trồng rừng, đào ao, hồ nuôi trồng thủy sản…, một số người cũng vờ lập dự án.

Nội dung dự án phù hợp với định hướng của tỉnh. Nhưng khi dự án đã được phê duyệt, Cty đã có tư cách pháp nhân, đất rừng đã được giao… họ lặng lẽ thuê người khảo sát địa chất, tính toán trữ lượng than có trong đất được thuê. Xong, các ông chủ cho ngay máy móc, xúc phăng mặt đồi, rồi dùng hàng chục xe vận tải cỡ lớn, chớp chảo khai thác than là chính.

Họ thản nhiên khai thác than ồ ạt và công khai, bởi lẽ, theo quy định của tỉnh: “Trong quá trình thực thi dự án (gạt đồi, đào ao, hồ… nếu có than, chủ các dự án được tận thu than, bán cho các đơn vị của Tập đoàn công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (xin viết tắt là TĐTVN).

Nuôi trồng thủy sản, làm vườn đồi… chưa thấy lợi đâu, nhưng mới san gạt, đào ao, nhiều vỉa than nục nạc đã phơi trờ trờ ra đó, lại được phép “tận thu”, còn gì béo bở hơn, dại gì không hót? Than bây giờ gần đúng nghĩa vàng đen.

Thị trường đang “sốt” than như chợ sớm chuộng tôm tươi. Thế là, nhiều ông chủ dự án vườn đồi, lợi dụng danh nghĩa tận thu than, biến ngay địa bàn của mình thành công trường khai thác than tấp nập. Cty nọ đua với Cty kia, thi nhau “tận thu than”. Mục tiêu của dự án, “quên đi”, hót than là chính.

Cty Hải Đăng, không được cấp đất rừng thì hợp đồng liên doanh với một chủ rừng khác. Lấy cớ trồng mới và tu bổ rừng trồng cũ, họ đưa hàng chục thiết bị, máy gạt, máy xúc, ô tô trọng tải 15 tấn vào, mê mải khai thác than, đến mức, lấp phẳng cả vườn ao và nhiều ha rừng trồng đang khép tán của chủ trang trại Hiệp Vân được xây dựng gần mười năm trước, đúng định hướng của tỉnh và đang phát triển rất tốt, khiến chủ hộ này phải lao đao, đi khiếu kiện khắp nơi.

Cty cổ phần Thiên Nam (CTTN) thấy lợi nhuận quá lớn qua việc “tận thu than”, cũng về Quảng Ninh, lập dự án trồng rừng, nuôi trồng thủy sản… Họ được UBND tỉnh, phê duyệt ngay cho thuê hẳn 41,6ha đất rừng, thời hạn 50 năm - mặc dù, theo bản đồ tài nguyên, khu đất này đã nằm trong ranh giới đang và sẽ khai thác than của Cty mỏ Mông Dương, có trữ lượng 11 triệu tấn.

Cầm được giấy thuê đất, CTTN dùng ngay một dàn thiết bị khai thác hiện đại, gồm hai máy xúc thủy lực, máy gạt và hàng chục ô tô có trọng tải từ 15 đến 30 tấn, mở “chiến dịch” “tận thu than” ráo riết.

Gầu máy xúc của Cty này vục cả vào những vỉa than đã có trong kế hoạch khai thác của Cty mỏ Mông Dương. Sản lượng than của CTTN “tận thu” được, không kém gì một đơn vị khai thác than chuyên nghiệp của Cty mỏ.

Rừng bị đốt trụi để khai thác than

“… Cty đã và đang tiến hành khai thác (than, chứ không phải tận thu - NV), đã đầu tư nhiều tỷ đồng để mua sắm trang thiết bị hiện đại, phục vụ việc khai thác than…”.

Văn bản này không được ông Bí thư Tỉnh ủy đồng ý và UBND tỉnh cũng không phê duyệt. Nhưng CTTN vẫn tiến hành khai thác than vào cả lộ vỉa G9 của Cty mỏ Mông Dương và thu về những khoản lợi khổng lồ, nhiều tỷ đồng.

Liệu những tấn TTT, kiểu “đánh cắp tài nguyên” ấy có được bán cả cho TĐTVN như đã quy định của UBND tỉnh không? Chưa có thống kê nào báo cáo về việc này.

Nhưng vùng ven biển từ Cẩm Phả, qua Cửa Ông, đến cách Cty mỏ Mông Dương hàng chục cây số (về phía Tiên Yên) nơi nào thuyền lớn, xà lan… cập vào được, nơi ấy xuất hiện bến ăn than. Suốt ngày đêm, xe trọng tải các cỡ, ầm ầm chở than từ các khai trường của một số dự án ma ra bến.

Những đầu nậu, những đường dây mua, bán than cỡ lớn, núp dưới nhiều danh nghĩa, đang hoạt động ráo riết, gây náo loạn vùng than. Máu tài nguyên quốc gia đang bị xâm hại nghiêm trọng. Môi trường những vùng đất có than đang bị tàn phá khốc liệt… vì những ngọn đồi, vạt đất rừng bị san gạt nham nhở, những dòng suối bị vùi lấp thảm hại.

Ấy là chưa kể, khai trường của CTTN nằm trên đỉnh đồi. Hàng ngày, máy xúc, máy gạt, xe trọng tải lớn, chở than chạy ầm ầm. Dưới thung xa, hàng trăm công nhân của Cty đang làm việc.

Những ngày trời mưa, từng mảng đất trên cao thấm xũng nước, do bị xúc gạt vô tội vạ, có thể sạt lở, trút xuống, thậm chí cuốn theo cả máy gạt, xe vận tải đang vận hành, gây tai nạn khôn lường cho người lao động.

Do sự phản ảnh của người dân, do kiến nghị của một số chủ trang trại, vườn đồi, nuôi trồng thủy sản… làm ăn chân chính, vừa qua, Công an Quảng Ninh, Sở Tài nguyên môi trường, các cơ quan chức năng của tỉnh cùng ngành than đã mở một số đợt kiểm tra tại hiện trường đối với một số chủ dự án cố tình vi phạm các quy định của tỉnh…

Và, UBND tỉnh đã ra Quyết định số 332, đình chỉ hoạt động khai thác, tận thu than của 5 tổ chức và 2 hộ gia đình trên địa bàn thị xã Cẩm Phả. Quyết định trên đã là biện pháp hữu hiệu để chấm dứt nạn loạn TTT chưa?

Muốn ma lùi bước, phép nước phải nghiêm

Công chúng đặt câu hỏi: Liệu 5 tổ chức và 2 hộ gia đình vừa bị đình chỉ trên, có phải mới chỉ là phần nổi của một tảng băng trôi? Dưới tảng băng trôi ấy, còn núp bao nhiêu ông chủ các lò than thổ phỉ mới tái sinh và các ông chủ có dự án ma, đang lợi dụng có bùa dự án vườn đồi, nuôi trồng thủy sản… để moi khoét tài nguyên bất hợp pháp, thu lợi?

Và ngay cả những đơn vị vừa bị đình chỉ hoạt động, có tái vi phạm không? Họ đã bỏ ra nhiều tỷ đồng, mua sắm hàng loạt thiết bị khai thác than đắt tiền, giờ chịu bỏ xó sao? Lối thoát nào cho họ?

Năm năm về trước, nạn “than thổ phỉ” hoành hành, phần lớn do các chủ lò tư nhân tự phát. Vậy mà các lò than thổ phỉ, cứ hôm nay bị các đơn vị kiểm tra đánh sập, hôm sau, chủ lò lại tu sửa, khai thác tiếp. Lò này bị đánh sập, lò kia mọc thêm ra. Tỉnh phải tổ chức hàng loạt chiến dịch ráo riết “truy quét” nhiều năm mới tàm tạm yên.

Nạn TTT bây giờ, núp dưới một số dự án ma, được phê duyệt hẳn hoi. Các ông chủ, các dự án ma đã “lắm gạo, bạo tay” lại nhiều mưu mô, xảo thuật…

Các cơ quan chức năng hành chính và luật pháp của tỉnh, đặc biệt là TĐTVN - đơn vị được Nhà nước giao, quản lý, khai thác cả một vùng tài nguyên khổng lồ quốc gia - cần kiểm tra, giám sát thường xuyên trên địa bàn các dự án, phát hiện sớm những sai phạm, để có ngay những biện pháp xử lý rắn, giữ nghiêm kỷ cương, phép nước… thì nạn TTT trái phép, mới có thể có chiều hướng chấm dứt.

Nguồn: tienphongonline.com.vn  23/3/2006