Nội soi trực tràng

Nội soi trực tràng được chỉ định để chẩn đoán trĩ, dò hậu môn, bệnh lý u hoặc vết thương vùng hậu môn - trực tràng và còn để theo dõi diễn tiến bệnh của các trường hợp đã phẫu thuật vùng hậu môn - trực tràng trước đó.

Trước khi nội soi trực tràng, người bệnh cần được thụt tháo với 2 lít nước hoặc bơm 1 ống thuốc Fleet enema trước khi soi 15 đến 30 phút để đi tiêu hết phân có trong trực tràng (không cần phải nhịn ăn và uống thuốc xổ sạch ruột như khi chuẩn bị nội soi đại tràng), khi lòng trực tràng sạch thì cuộc soi sẽ tiến hành nhanh chóng và người bệnh càng ít đau.

Trước khi soi, bao giờ người thầy thuốc cũng khám hậu môn bằng ngón tay, ngoài mục đích thăm khám còn để đánh giá tình trạng chít hẹp hậu môn. Nếu có hẹp nhẹ, bệnh nhân sẽ được nong hậu môn cho giãn ra trước khi soi. Cũng đã có trường hợp khi thăm khám bằng tay, người thầy thuốc phát hiện lòng ruột còn chứa đầy phân, không thể đưa ống soi vào, bắt buộc phải chuẩn bị bệnh nhân lại.

Không nội soi trực tràng nếu như bệnh nhân không đồng ý hoặc khi bệnh nhân bị: suy tim cấp, loạn nhịp tim, viêm phúc mạc, đang mang thai, rối loạn đông máu…

Nội soi trực tràng ống cứng

Người bệnh nằm nghiêng trái (H.1) hoặc nằm úp ngực gối (H.2). Dụng cụ là ống soi thẳng, cứng có đường kính từ 1,1 - 1,9cm và dài từ 25 - 50 cm, lắp nguồn sáng và dụng cụ bơm hơi bằng tay để làm nở lòng ruột (H.3).

Đôi khi bệnh nhân khó chịu với tư thế nằm úp - chổng mông nên có thể rất mệt. Lúc soi bằng ống cứng người thầy thuốc phải nhìn trực tiếp vào ống soi và không có phóng đại hình ảnh nên khi đưa ống vào sâu trong lòng trực tràng thì khoảng cách của người thầy thuốc và bệnh nhân càng gần lại, do vậy nếu ruột không được chuẩn bị kỹ thì tình huống dính phân xì ra có gặp phải.

Khó thực hiện cắt polyp khi soi bằng ống cứng vì khi mở nắp kính để đưa dụng cụ vào ống sẽ hở, hơi thoát ra ngoài, lòng ruột xẹp lại nên người soi khó quan sát tổn thương. Dụng cụ này cũng không ghi hình lại được.

Nội soi trực tràng ống mềm

Kỹ thuật này được thực hiện từ cuối thập niên 1960, là một cuộc cách mạng, một bước tiến bộ vượt bậc của ngành nội soi tiêu hoá. Ống soi mềm có đường kính nhỏ khoảng 1,3cm, dài khoảng 65cm, ít gây đau, bệnh nhân chỉ cần nằm nghiêng trái (H.1), người thầy thuốc đứng thẳng phía sau lưng bệnh nhân, điều khiển ống soi và quan sát hình ảnh lớn được truyền về màn hình ti vi, nếu cần có thể chụp hoặc ghi lại hình ảnh lúc soi. Các kỹ thuật điều trị qua nội soi được thực hiện dễ dàng nhờ kênh sinh thiết và hệ thống kín bơm hút bằng máy. Khi nội soi bằng ống mềm người bệnh thấy dễ chịu hơn nhiều so với ống cứng vì đầu ống soi được bọc nhựa trơn láng, thân ồng soi mềm uốn được theo các chỗ gập của ruột, khi đầu ống soi qua khỏi đoạn ruột sigma thì cuộc nội soi trở nên dễ dàng.

Nếu người bệnh có triệu chứng đau bụng kéo dài, tiêu ra máu, đi cầu đau, kích thước phân nhỏ hơn so với trước, thay đổi thói quen giờ giấc đi cầu… thì nên khám và nội soi trực tràng sớm để được tầm soát bệnh.

So với nội soi đại tràng thì nội soi trực tràng người bệnh được “khoẻ” hơn nhiều, từ khâu chuẩn bị không cần uống thuốc xổ, khỏi nhịn ăn, không cần chích thuốc giảm đau, thời gian soi ngắn hơn, người bệnh ít có cảm giác căng trướng bụng vì hơi bơm vào ít do đoạn ruột cần soi ngắn chỉ khoảng 30 - 40cm tính từ rìa hậu môn, cũng chính vì vậy mà nội soi trực tràng không thể và không bao giờ thay thế được nội soi đại tràng.