Những vấn đề cần quan tâm khi sản xuất lúa vụ 3

Làm đất:Do tranh thủ thời vụ nên khi chuẩn bị đất cho vụ 3 nông dân thường không làm đất hay làm đất hạn chế, đất không được cày, xới kỹ như vụ lúa đông xuân hoặc hè thu mà chỉ phát gốc rạ rồi trục hoặc đốt sơ qua rồi xuống giống. Điều này sẽ làm cho tầng canh tác càng ngày càng giảm, tầng đế cày ngày càng cao - đất lớp dưới chai cứng, rễ cây lúa không thể mọc sâu xuống để lấy dưỡng chất.

Dinh dưỡng và bón phân:Chúng ta ai cũng biết rằng, cây trồng mà cụ thể là cây lúa khi sinh trưởng, trổ bông và cho ta những tấn lúa vàng thơm đã lấy đi từ đất một lượng các chất dinh dưỡng nhất định. Theo các nghiên cứu của các viện, trường đại học thì cây lúa lấy đi trong đất các chất đa lượng nhiều nhất là chất đạm, kế đến là kali, sau đó đến chất lân. Khi phân tích nhận thấy rằng kali tập trung nhiều trong rơm rạ, còn đạm và lân chủ yếu tập trung ở hạt. Ngoài ra, cây lúa cũng lấy đi từ đất một lượng nhất định các chất trung lượng như Canxi, Magiê và một số chất vi lượng. Nếu canh tác lúa vụ 3 không bón phân đầy đủ và cân đối nhất là phân kali, không bón phân hữu cơ cho đất thì sau những năm canh tác liên tục 3 vụ lúa đất sẽ bị mất cân đối dưỡng chất, lúc đó phải bón phân nhiều hơn hiện nay mới có thể cho năng suất tương đương như chúng ta đang thu được. Dịch hại: Khi sản xuất lúa vụ 3, chúng ta vui vì trên cánh đồng của mình lúc nào cũng có lúa, chúng ta sẽ có nguồn thu nhập gần như liên tục. Cũng qua đó các dịch hại trên ruộng lúc nào cũng có lúa để ăn, rồi chúng sinh sôi nảy nở ngày càng nhiều làm nông dân thêm tốn chi phí để mua thuốc BVTV phun trị chúng.

Môi trường:Việc sử dụng nhiều các lọai hóa chất để bảo vệ đồng ruộng sẽ ô nhiễm nguồn nuớc, ô nhiễm không khí, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, con người sẽ dễ mắc các bệnh hiểm nghèo hơn.

Hiệu quả kinh tế:Canh tác 3 vụ lúa trong năm sẽ cho tổng lượng lúa và thu nhập cũng cao hơn so với canh tác 2 vụ lúa. Tuy nhiên, khi phân tích kỹ ta sẽ thấy tổng chi phí cho sản xuất 3 vụ lúa cũng cao hơn 2 vụ lúa, nhưng mức lời từ sản xuất 3 vụ lúa lại thấp hơn gần 1 triệu đồng. Hiệu suất đồng vốn đầu tư của 3 vụ lúa là 1,12 thấp 0,93 lần (của 2 vụ lúa là 1,95). Nếu so sánh canh tác 3 vụ lúa với canh tác 2 vụ lúa – 1 vụ màu ta thấy chi phí đầu tư cho canh tác 3 vụ lúa 15,147 triệu cao hơn đầu tư cho 2 vụ lúa-1 vụ màu 1,357 triệu, nhưng thu nhập lại thấp hơn 3,732 triệu, tiền lãi cũng thấp hơn 5,089 triệu và hiệu suất đồng vốn cũng thấp hơn 0,49 lần so với canh tác 2 vụ lúa 1 và đậu nành.

Như vậy, việc sản xuất lúa vụ 3 của nông dân là phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội hiện nay. Tuy nhiên, phần kết quả đạt được của vụ sản xuất này nếu đánh giá đúng mức thì chưa tương xứng với tiềm năng đất đai, chưa kể đến những hậu quả xấu do vụ mùa này đem lại nếu canh tác không đúng theo quy trình kỹ thuật, đó là sự thoái hóa về mặt hoá-lý của đất, sự ô nhiễm môi trường do sử dụng thuốc BVTV nhiều để đối phó với sâu bệnh nhiều của vụ 3. Hơn thế nữa, hiệu quả kinh tế của cơ cấu trồng 3 vụ luá thấp hơn so với trồng 2 vụ luá chính vụ hay trồng 2 vụ lúa 1 vụ màu. Với điều kiện đất, nước cho phép canh tác ba vụ lúa, và để hạn chế những lợi bất cập hại đã nêu trên, theo tôi cần phải giảm dần diện tích lúa vụ 3, bằng cách áp dụng biện pháp luân canh 2 lúa 1 màu, thay thế vụ 3 bằng cây rau hoặc màu có thời gian sinh trưởng tương đương vụ lúa. Tuy nhiên, để đưa được cây rau, màu thay thế cho cây lúa vụ 3 cần lưu ý những vấn đề như sau:

- Cần quy hoạch, phân vùng sản xuất để củng cố lại hệ thống bờ bao, kênh mương cấp thoát nước cho phù hợp canh tác cây rau-màu.

- Cần liên kết, hợp tác để tổ chức sản xuất có kế hoạch, nhằm bố trí thời vụ hợp lý, sản xuất theo nhu cầu của thị trường để hạn chế rủi ro về giá cả, nguồn tiêu thụ sản phẩm.

- Vì canh tác cây rau-màu còn khá mới đối với nông dân, nhất là trồng trên nền đất lúa, do vậy bà con nông dân cần phải tuân thủ theo đúng quy trình kỹ thuật đã được các cơ quan chuyên môn hướng dẫn.

- Việc tìm đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp, nhất là sản phẩm đã qua chế biến cần được các ngành có trách nhiệm quan tâm hơn nữa để nông dân khi sản xuất thì an tâm sản phẩm mình làm ra sẽ bán được, hạch toán được hiệu quả sản xuất thì nông dân mới mạnh dạn sản xuất ra những nông sản phẩm hàng hóa.

Nguồn: Nông Nghiệp ViệtNam