Nhân sâm của biển
Ở Việt Nam có 4 loài Hải sâm thuộc 2 chi là:
- Chi Holuthoria có 3 loìa: H. scaleramàu trắng, dài khoảng 40 - 50 cm (có khi đến 70 cm). H. vagabunda,màu đen, dài khoảng 30 - 40cm. H. impatiens,màu nâu.
- Chi stichopus có loài S. chloronotus(màu đen sẫm) dài khoảng 30cm, trên lưng có 2 hàng gai thịt.
Hải sâm có ở nhiều nước châu Á và Đông Phi. Ở Việt Nam, Hải sâm có nhiều ở tại các vịnh Quảng Ninh, Phú Yên, Khánh Hoà, Vũng Tàu, Kiên Giang… các đảo lớn như Phú Quốc, Côn Đảo… Nhiều nước đã nuôi Hải sâm để bảo vệ nguồn lợi và xuất khẩu.
Từ cổ xưa, loài người đã biết dùng Hải sâm làm thức ăn và thuốc bổ quý. Ở Trung Quốc, Hải sâm được xếp vào loại “Tứ đại danh thái” (Hải sâm, Yến sào, óc Khỉ, tay Gấu), chỉ dành cho các bữa tiệc của hoàng cung.
Theo Y học cổ truyền, Hải sâm tính ôn, vị ngọt, vào các kinh Can, Thận, Tâm, Tỳ, Phế. Có tác dụng bổ thận, tráng dương, lợi khí, ích tinh, bổ dưỡng, tăng cường sinh lực; ngoài ra còn có tác dụng: cầm máu, tiêu đờm, chữa hen phế quản, ho, thần kinh suy nhược, nhuận tràng. Không dùng Hải sâm thường xuyên cho những người khoẻ mạnh, xa vợ, chưa vợ.
Y học hiện đại có nhiều công trình nghiên cứu về Hải sâm. Theo Viện Công nghệ Sinh học Việt Nam: Hải sâm Việt Nam (khô) có 63,2 - 67,2% đạm, chứa 18 loại axit amin trong đó có chứa nhiều thứ quý như: sysin, argynin, prolin… Chất béo chỉ có 1,35 - 3,05%. Không có cholesterol. Các khoáng chất như selen 5,5 - 13,7 mg/kg; canxi, sắt, kẽm; các hormon testosteron, progesteron; các vitamin nhóm B; các saponin: Rg (hưng phấn thần kinh, tăng cường thể lực, chống mệt mỏi) và Rh (ức chế tế bào ung thư).
Chế Hải sâm
Hải sâm tươi mổ bỏ ruột rửa sạch, thái nhỏ. Gừng tươi cạo sạch vỏ, giã nát trộn với Hải sâm để ướp (theo tỷ lệ 20g Gừng tươi cho 100g Hải sâm). Nếu là Hải sâm khô thì tỷ lệ Gừng tươi là 50g/ 100g, ướp trong 60 phút, cho nước vừa ngập rồi “om” ở nhiệt độ 80 0C trong 3 giờ, sau đó đun sôi trong 15 phút. Hải sâm chế, cho vào lọ rộng miệng có nắp kín, khô, sạch; đặt trong ngăn đá của tủ lạnh để dùng dần. 100g Hải sâm chế, tương đương 20g Hải sâm khô.
Bài thuốc
Bài 1:Hải sâm chế 100 g, Câu kỷ tử 20g, Hoài sơn 25g (nếu là củ Mài sơn thì 100g). Cho Câu kỷ tử và Hoài sơn với nước vừa ngập khoảng 1cm, ngâm trong 60 phút cho nở, sau đó cho Hải sâm chế, thêm nước cho vừa ngập rồi nấu chín, nêm nếm vừa miệng. Ăn vào bữa sáng. Mỗi liệu trình 15 ngày. Tác dụng: bổ thận, tráng dương, tăng miễn dịch. Chống lão suy, chống mệt mỏi, hạ cholesterol - máu. Tinh trùng ít, yếu. Di mộng tinh.
Bài 2:Chữa chứng không có tinh trùng, do tiên thiên bất túc (trừ trường hợp tắc ống dẫn tinh). Hải sâm chế sấy khô 900g, làm bột mịn. Các vị thuốc sau chế thành cao mềm: Thục địa 1.500g, Câu kỷ tử 900g, Đương quy 900g, Bạch truật 450g, Bạch linh 450g, Bạch thược 300g, Đan bì 300g, Trạch tả 300g, Sài hồ 300g, Phụ tử chế 300g, Cam thảo bắc 150g. Luyện cao mềm với 2 loại bột thuốc trên làm hoàn 10g, sấy khô, bảo quản trong lọ có nắp, kín, khô, sạch. Ngày uống 2 lần (sáng, tối) mỗi lần 5 hoàn, chiêu với nước sôi còn ấm hoặc cháo loãng, trước khi ăn 30 – 60 phút. Uống liên tục 30 ngày, kiểm tra tinh dịch đồ một lần. Nếu có chuyển biến tốt thì tiếp tục uống thuốc thêm một liệu trình 30 ngày nữa.
