Người “phục tráng” thành công giống gà Ri Ninh Hòa
Tìm lại nguồn gen quý
Đẩy cánh cổng sắt nặng trịch, tôi chợt phát hiện bên trong trang trại là hàng dãy trại gà xếp lớp như một doanh trại. Ông Phùng bước ra, niềm nở đón tôi như người thân lâu ngày gặp lại. Bên chén trà nóng, ông kể cho tôi nghe “con đường” dẫn ông đến việc phục hồi nguồn gen quý của giống gà Ri Ninh Hòa.
Tốt nghiệp Đại học Tây Nguyên, chuyên ngành chăn nuôi, ông Phùng nhanh chóng được các đơn vị quân đội “đặt hàng” bởi thời kỳ này cần cán bộ kỹ thuật nông nghiệp tập trung cho công việc tăng gia sản xuất. Ông Phùng nhanh chóng được “phong” quân hàm Trung úy, phụ trách kinh tế tại Tỉnh đội Đắk Lắk, sau một thời gian, ông được giao đảm nhiệm chức vụ Giám đốc Xí nghiệp Chế biến thức ăn gia súc của Tỉnh đội Đắk Lắk. Đảm đương công việc lo đời sống kinh tế cho hàng trăm bộ đội, ông Phùng luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Khi gia đình ông chuyển về Khánh Hòa, ông tiếp tục phụ trách Ban Kinh tế, Tỉnh đội Khánh Hòa. Và sau bao năm làm kinh tế cho quân đội, ông Phùng về hưu với hàm Thượng tá.
Tuy là sĩ quan quân đội nhưng ông Phùng vẫn làm thêm kinh tế gia đình. Nuôi gà công nghiệp ở Phước Đồng một thời gian, hiệu quả kinh tế khá nhưng ông vẫn canh cánh một điều, người nuôi gà công nghiệp ngày một nhiều, dẫn đến những trở ngại cho đầu ra. Vậy đâu là hướng đi mới ? Năm 2003, dịch cúm gia cầm bùng phát, chính quyền TP. Nha Trang vận động người nuôi di dời gia cầm ra ngoại ô thành phố. Trong tình hình đó, ông mạnh dạn mua trang trại tại Dầu Sơn (Suối Tân) và phát triển đàn gà theo hướng mới.
Trong thời gian nuôi gà công nghiệp, ông Phùng quan sát thấy nhiều giống gà địa phương đang mai một theo thời gian, trong đó giống gà Ri Ninh Hòa bị phân ly rất mạnh. Việc tìm lại nguồn gen ban đầu của giống gà này có thể mở ra hướng đi mới cho trang trại. Nghĩ là làm, ông Phùng bắt tay vào công việc.
Lặn lội tìm về những nơi nuôi gà nhưng ít bị tác động bởi môi trường công nghiệp như Ninh Tây, Ninh Xuân (Ninh Hòa), lân la trò chuyện với những người nuôi gà thả vườn, ông Phùng đặt vấn đề mua lại những con gà có màu lông gốc để tiến hành chọn tạo nhằm tìm ra dòng thuần “nguyên bản”. Người kỹ sư chăn nuôi chia sẻ: “Tôi tìm những con gà có lông cánh hình bán nguyệt, chấm đen trên lông cánh (5-6 sợi lông cánh), lông vũ ở ngực và lưng có vệt sọc, nằm dọc, cũng có hình bán nguyệt. Con trống có màu đen, trên lưng có lông màu đỏ tía hay màu dâu, sợi lông dài là những tính trạng ban đầu của gà Ri Ninh Hòa…”.
Và vị kỹ sư bắt đầu “lao” vào chọn tạo, sưu tầm, phân loại. Ông Phùng áp dụng triệt để các định luật di truyền, phân ra 15-20 ô khác nhau để tiến hành phối giống. Nhờ sự kiên trì, ông Phùng đã bảo tồn được giống gà Ri Ninh Hòa với đàn gà bố mẹ thuần số lượng 5.000 con và đàn gà Ri lai bố mẹ 20.000 con.
Ông chủ trang trại gà Ri phân tích màu sắc trứng với khách
Trang trại “xanh”
Trang trại gà của ông Phùng đang chuẩn bị được mở rộng với nhiều trại nuôi mới. Nhìn đàn gà Ri bố mẹ thuần “thấy mà mê”, tất cả đều giống nhau, đồng đều cả về kích thước và màu sắc. Ông giới thiệu với tôi cơ sở ấp trứng nằm cách đó không xa, máy ấp trứng gà công suất lên đến 200.000 quả/mẻ. Bình quân 1 tháng, trang trại gà của ông “xuất xưởng” hơn 30.000 con gà giống một ngày tuổi, là gà Ri Ninh Hòa “thứ thiệt”. Con giống được tiêm chủng đầy đủ hai loại vắc-xin là Marek và ND-IB trước khi xuất bán.
Ông Phùng tin tưởng, chỉ trong vòng vài tháng nữa, lượng gà con xuất bán còn cao hơn nhiều, bởi vòng quay của nó rất nhanh. Như hiểu được điều tôi băn khoăn, ông giải thích: “Tuy đàn gà mới được chọn tạo gần đây, chưa kịp quảng bá thương hiệu nhưng số người biết đến cũng khá nhiều. Tôi quảng bá thương hiệu bằng cách cho bà con mượn giống nuôi trước, trả tiền sau khi có kết quả. Nuôi có lãi, thế là bà con quảng bá cho tôi luôn…”.
Gà Ri là giống gà thả vườn không thích hợp cho việc nuôi nhốt nhưng ông Phùng đã khắc phục được yếu điểm này nhờ cách phối trộn thức ăn, tăng thêm thóc lúa, trấu nghiền, rau xơ bên cạnh các loại thức ăn công nghiệp, giúp gà ít béo, chóng lớn nhưng không cắn mổ nhau khi nuôi chung với số lượng lớn. Từ thành công bước đầu, thời gian tới, ông Phùng sẽ tiếp tục đầu tư mở rộng trang trại.
