Nên tìm một lộ trình mới bảo đảm đủ điện cho cả nước phát triển ổn định thay cho lộ trình tăng giá điện

Việc chưa giải quyết xong, EVN lại xin trích 1.002 tỷ đồng từ số tiền lãi 2.763 tỷ đã thu được năm 2007, để thưởng cho 81.000 cán bộ nhân viên trong ngành, mỗi người được thêm ba tháng lương. Hai việc trên đây đã gây sốc lớn trong cả nước. Nhiều tờ báo, cử tri và doanh nghiệp phẩn đối, khiến Quốc hội phải vào cuộc để xem xét lại vấn đề, chắc còn lâu vấn đề lớn lao này mới được giải quyết xong.

Nhưng qua suy ngẫm và dựa vào tiềm năng to lớn và óc sáng tạo của nhiều đại gia đang làm chủ nhiều nguồn điện lớn hiện có và sẽ tạo thêm, tôi nghĩ Đảng và Chính phủ nên khơi dậy tinh thần trách nhiệm xã hội của họ, nên chia sẻ khó khăn chung của cả nước, để trong hai năm cuối (2009 - 2010) của kế hoạch 5 năm phát triển đất nước (2006 - 2010) sẽ tham gia một lộ trình mới như đề xuất sau đây, nhằm tạo ra đủ điện dùng trong cả nước mà không phải tăng giá bán điện.

1. Nhìn chung trên cả nước hiện nay có bốn đại gia là Tổng công ty Sông Đà, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản, Tập đoàn Dầu khí Việt Namvà Tập đoàn Điện lực Việt Nam . Trước hết xin nêu Tổng công ty Sông Đà đang nổi tiếng với 9 công ty thành viên đã trưởng thành, trong đó có công ty đặc biệt là công ty liên doanh “Sông Đà – Ucrin” do Tổng Công ty liên doanh với nước bạn Ucraina, đưa nhiều thiết bị hiện đại sang Việt Nam, sản xuất đủ cỡ tuốc- bin thuỷ điện để dùng trong nước và xuất khẩu khi có nơi đặt hàng. Chính Tổng công ty này đã thi công nhiều nhà máy thuỷ điện lớn như Thuỷ điện Hoà Bình trên Sông Đà, Thuỷ điện Yaly tại Tây Nguyên, rồi giao lại cho EVN quản lý, kinh doanh. Hiện nay đang tập trung lực lượng thi công nhanh thuỷ điện Sơn La với cam kết hoàn thành trước tiến độ 2 năm, và còn dư thừa lực lượng, vốn đầu tư, nên đã sang nước bạn Lào để phát triển nhiều trạm thuỷ điện cỡ lớn theo cơ chế BOT.

Lý do ở trong nước xưa nay về mặt quản lý nhà nước, EVN chỉ coi Tổng công ty Sông Đà thuộc Bộ Xây dựng, chỉ là một nhà thầu thi công lớn và trong Tổng Sơ đồ 6 quy hoạch phát triển điện Việt Nam từ năm 2006 đến năm 2015, có xét đến 2025, chỉ ưu tiên phát triển nhiệt điện than và các nguồn “phi thuỷ điện” khác, do thuỷ điện không bảo đảm công suất trong mùa khô. Nhưng đã quên ngành thuỷ điện Việt Nam đã học được kinh nghiệm của Nhật Bản làm “thuỷ điện tích năng” túc đào một hồ lớn cạnh đập thuỷ điện thông thường, để mùa mưa dự trữ đủ nước cho mừa khô, bảo đảm được 100% công suất. Rồi học được kinh nghiệm của Pháp là “thuỷ điện chuỗi” như trên song Rhône, nước Pháp đã xây đến 22 trạm thuỷ điện, để một khối nước từ thượng nguồn phải 22 lần nhả điện trước khi chạy ra biển. Chắc chắn với lộ trình mới, Tổng công ty Sông Đà sẽ nhập cuộc với số vốn hiện có và của nhiều nguồn tín dụng thêm, sẽ trở thành một nguồn phát triển điện to lớn, với chỉ tiêu bảo đảm 70% lượng điện quốc gia như tại Nhật Bản hiện nay và có thể cao hơn nữa do điện là một sản phẩm xuất khẩu với giá cao.

2. Đại gia thứ hai là Tập đoàn Công nghiệp Than – Khoáng sản, xưa nay vẫn cung cấp đủ than đá cho nhiều nhà máy nhiệt điện than tại nhiều địa điểm rất xa mỏ than, nên phải chịu nhiều thất thoát trong vận chuyển. Nay đã được phép tự xây dựng nhiều nhà máy điện lớn tại Quảng Ninh, rồi cấp điện lên lưới điện quốc gia. Sản xuất điện gần các mỏ than có thể tận dụng được các loại than rơi vãi nên có thể tham gia lộ trình mới và nhận chỉ tiêu sản xuất nhiều điện hơn và do hạ được giá thành xây dựng nên cũng sẽ hạ giá bán điện cho lưới điện quốc gia.

3. Đại gia thứ ba là Tập đoàn giầu khí Việt Nam đã có riêng một công ty điện lực để kinh doanh phát triển nguồn nhiệt điện khí, tiêu thụ được nguồn khí đồng hành với khai thác dầu và khí nguyên khai đang có dự trữ lớn. Nhưng đã nổi tiếng với sáng kiến xây dựng các nhà máy điện hỗn hợp, tức dùng nhiệt thừa của tuốc-bin chính (cỡ 750MW) chạy thêm một tuốc-bin phụ để tăng công suất lên 30%. Đã thành công tại trung tâm điện Phú Mỹ tại Bà Rịa - Vũng Tàu và sắp thành công ở khu khí điện đạm Cà Mau và nhà máy điện khí Nhơn Trạch tại tỉnh Đồng Nai, chắc chắn cũng sẽ nhập cuộc vào lộ trình mới.

4. Bốn là đại gia chủ quản Tập đoàn điện lực Việt Nam, sắp tới sẽ đựơc tách chức năng quản lý nhà nước giao cho cấp trên lo, còn lại sẽ kinh doanh như các đại gia khác trong lộ trình mới để cạnh tranh lành mạnh trong một thị trường điện lực Việt Nam sắp được hình thành trong cả nước. Khi giao trách nhiệm cho từng đại gia sản xuất điện với sản lượng tối đa đừng sợ thừa, nhưng bán buôn lại cho lưới điện quốc gia với giá thống nhất là bao nhiêu cho công bằng. Ngoài ra còn khuyến khích sản xuất điện gió và điện mặt trời trên các đảo và quần đảo ngoài biển khơi và nhân dân sống tại vùng sâu vùng xa. Nên lên Tây Nguyên học cách phát triển thuỷ điện nhỏ tư nhân để tự dùng cho tiện.

Rất mong được Quốc hội và các cấp lãnh đạo có liên quan chý ý cho.