Mô hình hợp tác xã (HTX) kiểu mới trong ngành chăn nuôi

Chăn nuôi lợn Thái Bình đang gặp một số khó khăn như sau:

- Thiếu thông tin thị trường và đầu ra sản phẩm. Đầu ra thường bị ép giá.

- Các yếu tố đầu vào như thức ăn, thuốc thú y, vật tư thường phải mua với giá cao, chất lượng không đảm bảo.

- Khó tiếp cận cái mới, thiếu thông tin kỹ thuật.

- Không nắm bắt kịp thời các chính sách của Đảng và Nhà nước về kinh tế trang trại như chính sách tín dụng, hỗ trợ xuất khẩu, vốn vay và lãi suất.

- Thiếu sự phối hợp, giúp đỡ lẫn nhau giữa các chủ trang trại.

Để giải quyết khó khăn hiện nay của chăn nuôi, việc ra đời Hợp tác xã tiêu thụ thực phẩm nông sản Thái Bình được xem như là một tất yếu khách quan của nền chăn nuôi sản xuất hàng hoá.

Sau quá trình vận động, chuẩn bị, ngày 30 tháng 10 năm 2004, HTX tiêu thụ thực phẩm nông sản Thái Bình đã tổ chức Đại hội lần thứ nhất, có 62 trang trại tham gia HTX. Đại hội đã thông qua điều lệ, phương hướng hoạt động, bầu Hội đồng quản trị gồm 9 thành viên. Hội đồng quản trị có 1 chủ tịch và 2 phó chủ tịch.

Nguyên tắc tổ chức HTX là: Tự nguyện, dân chủ, bình đẳng, công khai, cùng có lợi, hợp tác và phát triển, tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Thành viên tham gia HTX chủ yếu là các chủ trang trại.

Hợp tác xã dịch vụ các khâu mà từng thành viên làm hiệu quả không cao hoặc không làm được. HTX chỉ thu phí dịch vụ từng khâu mà thành viên HTX sử dụng. Mức thu phí dịch vụ do đại hội xã viên quyết định.

Xã viên HTX có nghĩa vụ:

- Góp vốn theo quy định của điều lệ, chấp hành điều lệ, nội quy, nghị quyết của đại hội xã viên.

- Hợp tác giữa các thành viên để thúc đẩy HTX phát triển.

- Bồi thường thiệt hại do mình gây ra cho HTX.

Xã viên HTX có nhiều quyền lợi, ví dụ:

Được đào tạo, huấn luyện để nâng cao trình độ, ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm và cung cấp vật tư với HTX, được tư vấn và dịch vụ kỹ thuật, được chia lãi theo mức độ sử dụng dịch vụ của HTX, theo vốn và công sức đóng góp, được hưởng phúc lợi từ HTX (tham quan, nghỉ mát, hiếu, hỉ) v.v…

Nội dung dịch vụ của HTX bao gồm:

1. Dịch vụ tiêu thụ sản phẩm chăn nuôi

Hợp tác xã ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm của xã viên (loại sản phẩm, thời điểm, số lượng). Giá mua nơi tiêu thụ cũng là giá bán của xã viên. Xã viên phải trả cho HTX 2 khoản gồm: Cước phí vận chuyển và phí dịch vụ (30 đồng/kg sản phẩm); loại phí này do đại hội quy định.

2. Dịch vụ cung cấp con giống

Theo yêu cầu của xã viên, HTX ký hợp đồng cung cấp con giống lấy từ các cơ sở sản xuất giống (HTX thu phí dịch vụ như phần tiêu thụ sản phẩm). Tổng số lợn nái của các xã viên hiện có 2.500 con. Theo phương án sản xuất của HTX, hàng năm cần thay thế 750 con nái bố mẹ và 38 con đực.

Từng bước sắp xếp, bố trí 2500 con nái theo hướng nái lai và giải quyết con đực một cách khoa học để hàng năm 2500 con nái thu được trên 2500 tấn thịt chất lượng cao có lẽ cũng là bước đi cần thiết trong quá trình xây dựng thương hiệu “Thịt lợn Thái Bình”.

3. Dịch vụ cung cấp thức ăn chăn nuôi

HTX lựa chọn và ký hợp đồng với những cơ sở sản xuất thức ăn đảm bảo chăn nuôi, giá cả phù hợp để cung cấp cho xã viên. Thức ăn cung cấp cho xã viên giá rẻ hơn thị trường 7-10%, bảo đảm chất lượng, đưa trực tiếp đến từng trang trại. Toàn bộ tiền thức ăn chăn nuôi, HTX thu của xã viên để thanh toán với các cơ sở sản xuất. Cơ sở sản xuất thức ăn trả lại cho HTX 2-2,5% tiền dịch vụ bán hàng theo số lượng thức ăn đã sử dụng.

4. Dịch vụ cung cấp thuốc thú y và vật tư chăn nuôi

Tập hợp nhu cầu thuốc thú y của xã viên, HTX ký hợp đồng với các hãng sản xuất thuốc thú y cung cấp thẳng đến người tiêu dùng để tiết kiệm chi phí cho xã viên.

5. Dịch vụ kỹ thuật

HTX thành lập tổ kỹ thuật 3 người gồm 2 kỹ sư chăn nuôi và 1 bác sỹ thú y, chuyên trách tư vấn hướng dẫn kỹ thuật cho các trại chăn nuôi. Hàng tháng, hàng quý HTX tổ chức tập huấn theo từng chuyên đề cho các xã viên.

Tuy mới thành lập tháng 10 năm 2004, đến nay HTX tiêu thụ thực phẩm nông sản Thái Bình đã hoạt động có hiệu quả. Mỗi tháng HTX cung ứng cho các xã viên từ 100-150 tấn thức ăn, tiêu thụ 120-150 tấn sản phẩm chăn nuôi. Khi mới thành lập có 62 chủ trang trại tham gia hợp tác xã, hiện nay con số đó đã lên đến 100 và đang có chiều hướng tăng. Theo ý kiến 1 số xã viên, HTX đã tạo được đầu ra, sản phẩm chăn nuôi không bị ép giá như trước đây, khi chưa có HTX; Thức ăn chăn nuôi có chất lượng và giá rẻ, con giống được cung ứng ổn định và tốt, được dịch vụ về kỹ thuật, được ngồi lại với nhau để bàn bạc về sản xuất.

Năm 2005 HTX sẽ cung ứng 150-2000 tấn thức ăn chăn nuôi và tiêu thụ 3000-5000 tấn sản phẩm lợn hơi các loại.

Lấy tên là HTX tiêu thụ thực thực phẩm nông sản chắc các đ/c chuẩn bị thành lập HTX đã đắn đo suy nghĩ rất kỹ. Nhiệm vụ tiêu thụ sản phẩm tuy không dễ nhưng hợp lòng dân. Đặt tên như vậy là phù hợp.

Ngày 8 tháng 8 năm 2005, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh đã cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh cho HTX tiêu thụ thực phẩm nông sản Thái Bình.

Đây là một mô hình tổ chức sản xuất kiểu mới trong ngành chăn nuôi. Đ/c Chủ tịch tỉnh Thái Bình cho rằng đây là mô hình cụ thể về sự liên kết 4 nhà, tỉnh đang tạo điều kiện để HTX hoạt động có hiệu quả. Lãnh đạo tỉnh và Liên minh hợp tác xã TW đang tập trung theo dõi, đặt nhiều kỳ vọng vào sự thành công của HTX.

HTX tiêu thụ thực phẩm nông sản Thái Bình đang ấp ủ hoài bão xây dựng thương hiệu “Thịt lợn Thái Bình”. Cái gì sẽ làm cho thịt lợn Thái Bình nổi tiếng trên thị trường? Phải chăng là an toàn và chất lượng độc đáo.

Công ty McDonald là một công ty thực phẩm lớn trên thế giới. Riêng ở châu Âu, hàng năm công ty đưa ra thị trường 170.000 tấn thịt bò. Để có hệ thống thịt bò an toàn, chất lượng, công ty McDonald đã lựa chọn hàng nghìn trại nuôi bò có kiểm tra, kiểm soát của công ty để giao dịch với công ty.

HTX tiêu thụ thực phẩm nông sản Thái Bình đã có 100 trang trại chăn nuôi lợn. Phải chăng HTX đã có điều kiện đi theo con đường của công ty McDonald thực hiện khẩu hiệu chung của thế giới từ “trại chăn nuôi đến bàn ăn”.

Nguồn: T/c Chăn nuôi, 12/2005, tr 14, 15