Mắc-ca, cây trồng mới của nông dân Tây Nguyên

Hiện, mắc-ca được phát triển nhanh trên phạm vi toàn cầu với sản lượng khoảng 100.000 tấn/năm. Dự báo nhu cầu về loại quả này có thể lên tới 400.000 tấn/năm.

Tuy nhiên, thông tin về mắc -ca còn thiếu và chưa rõ ràng khiến không ít người dân đắn đo và chưa dám đầu tư trồng. Anh Nguyễn Văn Hùng ở thị trấn Quảng Phú (Cư Mgar - Đắk Lắk) cho biết: “Trồng càphê đang bị lỗ nên tôi tính thay bằng mắc-ca. Tuy nhiên, thông tin liên quan đến loại cây này ít quá, trồng ra biết bán cho ai...”.

Mắc-ca là loại cây quả khô có nguồn gốc từ Australia , nhu cầu tiêu thụ trên thế giới rất cao, hiện cung không đủ cầu. Cây mắc-ca đã có mặt ở nhiều vùng khí hậu nhiệt đới và á nhiệt đới, nhưng tập trung nhiều nhất ở Australia và Hawai (Hoa Kỳ). Ở nước ta, từ năm 1994, cây mắc-ca được nhập về trồng thử nghiệm ở Ba Vì (Hà Nội), Đắk Lắk, Sơn La, Phú Thọ, Con Cuông (Nghệ An), Sơn La và Điện Biên. Hiện một số cây đã cho quả.

Bộ phận ăn được của trái mắc-ca là nhân, có hàm lượng dầu tới 78%, cao hơn lạc nhân, hạnh nhân, hạnh đào. Trong dầu mắc-ca có trên 87% là axit béo không no, trong đó có nhiều chất mà cơ thể con người không tự tổng hợp được. Hạt mắc-ca có tác dụng giảm cholesterol, phòng trị xơ cứng động mạch. Hàm lượng protein trong nhân lên tới 9,2%, gồm 20 loại axít amin, trong đó có 8 loại axít amin thiết yếu cho cơ thể.

Ngoài ra, nhân mắc-ca còn chứa nhiều đường bột, chất khoáng và nhiều loại vitamin khác. Sau khi chiên, nhân mắc-ca rất ngậy, bùi, có hương vị của bơ, vì thế được coi là loại thực phẩm cao cấp, bổ dưỡng, dùng để chế biến nhân bánh, sôcôla, nước uống, dầu salat; ngoài ra còn có thể làm dầu dưỡng da, dầu dược liệu... Chính vì những đặc tính trên nên người ta còn gọi mắc-ca là “hoàng hậu của quả khô”. Cây mắc-ca có tuổi thọ 50-60 năm, rất phù hợp để phát triển thành trang trại ở khu vực Tây Nguyên.

Ông Đoàn Hữu Cường, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu nông - lâm sản chế biến cho biết: “Thị trường mắc-ca trên thế giới hiện chỉ đáp ứng khoảng 1/4 nhu cầu”. Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, vào năm thứ 5-6 trở đi, năng suất cây mắc-ca khá cao, từ năm thứ 12-15 trở đi, năng suất hạt đạt 3 tấn/ha, tương đương 1 tấn nhân. Đến thời kỳ định hình, 1ha mắc-ca (khoảng 300 cây) có thể đạt 2 tấn nhân. Với mức giá 25 USD/kg nhân (khoảng 400.000 đồng/kg) thì 1ha mắc-ca có thể đạt 50.000 USD/năm. Hiện, nước ta đã nhập 57 giống mắc-ca về trồng thử nghiệm và các giống như 816, 842, 849, 695, 788, 900, OC, 741 được đánh giá khá cao.

Tuy nhiên, với yêu cầu khắt khe về môi trường sinh thái như nhiệt độ, không khí, lượng mưa, gió, thổ nhưỡng... thì việc phát triển rộng rãi cây mắc-ca không đơn giản. Để đưa loại cây này vào sản xuất ở Tây Nguyên, giảm phụ thuộc vào cây càphê và đa dạng hóa cơ cấu cây trồng, đa dạng hóa mặt hàng xuất khẩu thì các viện nghiên cứu, ngành nông nghiệp cần đưa loại cây này vào trồng thử nghiệm; tìm kiếm thị trường tiêu thụ cho mặt hàng tiềm năng này. Hy vọng, cây mắc-ca không chỉ góp phần xóa đói giảm nghèo mà còn giúp bà con trở nên giàu có.