Lũ xảy ra tại các tỉnh miền núi phía Bắc: Thiệt hại do tinh thần phòng chống chưa cao
Lũ lụt tại các tỉnh miền núi phía Bắc đã làm 12 người chết và mất tích. Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thuỷ văn TW, đến sáng 20/7, lũ trên sông Đà và sông Lô đều đã đạt đỉnh ở mức báo động III, hiện đang xuống. Lũ hạ du sông Đà, sông Thao và sông Hồng đang lên. Mực nước sông Hồng tại Hà Nội lúc 7h sáng ngày 20/7 là 9,93m.
Do vậy, cùng với việc yêu cầu dân bãi giữa sông Hồng di dời ngay để tránh lũ, Ban Chỉ huy PCLB - TKCN Hà Nội đã phát lệnh báo động số 1, yêu cầu các quận, huyện, sở, ngành liên quan triển khai lực lượng, thực hiện các biện pháp phòng, tránh theo cấp báo động số 1. Hiện, nước sông Hồng vẫn đang tiếp tục lên nhanh, có thể đến mức báo động 2 vào đêm 20-7.
Theo bà Nguyễn Lan Châu, phó giám đốc Trung tâm quốc gia dự báo Khí tượng Thuỷ văn trung ương, nhận định chung của các nhà chuyên môn là lũ xảy ra theo chu kỳ bình thường, không có biến động đặc biệt. Đợt lũ này đã được dự báo trước và khá chính xác. Trưa ngày 14/7, bản tin đầu tiên về trận lũ đã được phát và chuyển tới Uỷ ban phòng chống lụt bão trung ương cũng như các địa phương. Mặc dù đã có dự báo trước nhưng lũ vẫn gây thiệt hại không nhỏ về người và của là do tinh thần phòng chống của chính quyền địa phương chưa cao. Bên cạnh đó, nhận thức của chính người dân vẫn còn rất hạn chế, không có tinh thần cảnh giác với lũ, nhất là vùng miền núi kèm theo lũ hay có sạt lở đất, lũ quét, lũ ống. Người chết chủ yếu trong hoàn cảnh đi bắt cá, tranh thủ thu gom lúa, chèo thuyền giữa lòng sông…
Năm 2000, Trung tâm quốc gia dự báo Khí tượng Thuỷ văn trung ương có xây dựng một trạm dự báo lũ quét thí điểm ở Sơn La nhưng sau đó, trạm này không hoạt động nữa vì mấy năm liền, lũ quét không xảy ra ở khu vực này.
Theo bà Châu, việc giao nhiệm vụ xây dựng hệ thống này là chưa đúng người đúng việc, đầu tư không đúng chỗ. Chỉ một công tác cảnh báo lũ quét nhưng việc nghiên cứu thuộc Viện Khí tượng thuỷ văn, còn việc ra thông báo lại do Trung tâm quốc gia dự báo Khí tượng Thuỷ văn trung ương đảm nhiệm, như vậy là “tréo giò”. Hiện nay chúng ta chưa thể thiết kế được hệ thống cảnh báo lũ quét vì bên cạnh những yêu cầu về thiết bị, hạ tầng cơ sở còn phải dựa nhiều vào kinh nghiệm. Bà Châu cho rằng, đó là cách làm theo kiểu “xoá đói, giảm nghèo”, phân chia đều công việc mà không nhìn vào năng lực thực tế.
Ngoài ra, việc giảm thiệt hại do thiên tai còn phụ thuộc rất nhiều vào ý thức người dân. Có những nơi như Bắc Cạn, trong đợt lũ vừa qua, người dân còn kéo nhau ra xem vì phải đến vài chục năm mới có lũ lớn như vậy xảy ra tại địa phương. Ý thức phòng chống thiên tai của cán bộ địa phương cũng rất quan trọng: tại một số nơi có nền đất yếu, khi có dự báo lũ, chính quyền cần có phương án di dân khẩn cấp.
Nguồn: KH&ĐS Số 59 Thứ Hai 24/7/2006
