Lặng lẽ phát triển một nghề mới trong chăn nuôi
Ngay tại Hà Nội, đất Thủ đô phồn hoa với bao món ngon và những thực khách sang trọng, đặc biệt món phở Hà Nội nổi tiếng khắp mọi miền. Có ai để ý rằng cặn cuối cùng của nồi phở thơm ngon, phần gặm dở, những khúc xương trơ trụi còn lại của những món gà, vịt, ngan… của các thực khách để lại chính là nguồn thu nhập sống còn của một bộ phận người chuyên thu mua xương hoặc nguồn đầu vào rẻ và chất lượng quý giá của người chăn nuôi cho đàn vật nuôi của mình.
Ngày nào cũng vậy, ngay từ sáng sớm tinh mơ anh nông dân Trần Văn Quyết (Đông Ngạc - Từ Liêm – Hà Nội) đã có mặt ở hầu hết các quán phở ở các quận Cầu Giấy, Thanh Xuân, Đống Đa… để thu mua xương về nghiền mịn thành bột làm thức ăn tăng trọng cho đàn gia súc, gia cầm lên với vài nghìn con của mình. Anh cho biết hàng ngày anh thu gom được khoảng 1,5 tạ xương, với chiếc máy xay tự sắm anh chỉ việc phơi xương và xay nhỏ thế là ổn cho đàn lợn đang cần vỗ béo và đàn gà đẻ sai của anh. Người Hà Nội sành và thích ăn phở nên việc thu gom xương cũng không khan hiếm lắm, quán nhỏ anh cũng thu mua được khoảng 10 kg xương, quán đông khách phải thu được tới hơn 30 kg xương.
Trường hợp của anh Bùi Tiến Thắng (Đông Anh - Hà Nội) lại khác, tuy không trực tiếp thu gom về để nuôi gia súc, gia cầm như anh Quyết nhưng gia đình vợ chồng anh Thắng, chị Tâm đã sinh sống bằng nghề thu mua xương khắp các quán phở nội thành Hà Nội, mỗi sáng vợ chồng anh cũng thu gom được 7 tạ. Chiều về phơi phóng, đóng bao chở cho nhà máy chế biến thức ăn gia súc ở Bắc Ninh, Hà Tây. Cứ thế mà vợ chồng anh chị đã có thâm niên nghề này được những 7 năm rồi và vẫn chưa hề có ý định từ bỏ.
Một ví dụ khác khá tiêu biểu cho nghề thu mua xương làm thức ăn gia súc ở Hà Nội. Anh Nguyễn Quang Dũng (Đan Phượng - Hà Tây (cũ)) còn tổ chức hẳn một đội quân chuyên nghiệp khoảng 5 người chuyên thu mua gom xương khắp Hà Nội (cả các quán ăn, quán phở trên địa bàn Hà Tây cũ). Sau mỗi sáng, xương được chất đống đầy xe tải chở thẳng đến các Nhà máy chế biến thức ăn gia súc ở Hà Tây (cũ) để tiêu thụ ngay. Mỗi tháng trừ đi mọi khoản như xăng xe, ăn trưa, thuốc, nước… thì mỗi người trong dội cũng còn dư dả đến 3 triệu đồng, đời sống cũng tạm ổn. Hiện anh vẫn đang bổ sung người cho đội quân của mình vì thị trường đầu ra còn nhiều lắm.
Giá mỗi kg xương thu gom hiện chỉ khoảng 500 - 600 đ/kg, nguồn thu gom thì khá lớn vì ai mà đếm xuể đất Hà thành rộng lớn này có bao nhiêu quán ăn, quán phở đủ các quy mô mọc lên ở khắp mọi nơi từ ngõ ngách nhỏ đến các đường phố sang trọng. Các quán ăn, quán phở bán được xương đi để nấu nồi nước dùng mới cũng phấn khởi vì chẳng phải lo đến dọn “rác” nữa mà lại có thêm khoản thu. Các nhà máy chế biến thưc săn gia súc lại luôn thiếu nguyên liệu, chưa kể đến nhu cầu trực tiếp của người chăn nuôi tự thu gom về chế biến lấy nữa. Cứ như thế, cái nghề chẳng mấy ai để ý ấy cứ âm thầm phát triển, lan rộng dần…
Không chỉ là những cục xương sót lại sau những nồi nước dùng của các quán phở mà nguồn phụ phẩm nông nghiệp của một nước nhiệt đới quanh năm cây trái xanh tươi như nước ta rất dồi dào, nguồn phụ phẩm của ngành công nghiệp chế biến thực phẩm như máu, lông vũ, thịt thừa… cũng rất lớn, có thể làm thức ăn chăn nuôi rất tốt trong khi đất trồng cỏ rất eo hẹp, diện tích trồng ngô, đậu tương khó mở rộng… Song nguồn nguyên liệu này cho ngành thức ăn chăn nuôi vốn luôn bị động của nền chăn nuôi nước nhà lại dường như vẫn chưa được “đánh thức” thực sự, hiện nó vẫn mới chỉ là “tận dụng” của một số người chăn nuôi, là “phương tiện kiếm sống” của một số người không chăn nuôi chứ chưa có một chỉ đạo, một định hướng, một giải pháp đồng bộ hiệu quả cho việc khai thác nguồn nguyên liệu rẻ tiền tại chỗ này để giảm giá thành sản xuất trong chăn nuôi.
Song dù sao vẫn đã và đang ngày càng nhiều người chăn nuôi tự khai thác nguồn thức ăn từ các loại phụ phẩm, sáng sớm vẫn nhiều người nhìn thấy những chiếc xe máy hối hả chở những bao xương về phía ngoại thành, có nghĩa là vẫn có một nghề trong thu gom, chế biến thức ăn chăn nuôi đang sống.
