Kỳ II: Mặt hàng “dở ông dở thằng”

“Tôi cũng chịu”

Tại Sở Y tế Hà Nội, phó chánh thanh tra Nguyễn Việt Cường cho biết, theo chỉ tiêu “cứng” về kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm thì không có mục nào quy định về giấy ăn. Thế nào được gọi là giấy ăn, thanh tra y tế HN cũng chưa quán triệt được. Do vậy, thi thoảng, cảm giác thấy giấy ăn không được ổn, thanh tra có chỉ đạo Trung tâm y tế dự phòng Hà Nội lấy một vài mẫu về kiểm định xem thế nào. Theo Th.S Chu Thị Thu Hà, Phó giám đốc trung tâm này, kết quả của một lần lấy mẫu giấy ăn ở một nhà hàng tại Đông Anh cho thấy không có gì đáng lo ngại. “Nhưng chúng tôi cũng chỉ kiểm tra để tham khảo vậy thôi, nếu kết quả không đạt chỉ tiêu an toàn cho người sử dụng, chúng tôi sẽ kiến nghị cơ sở đó không sử dụng nữa. Còn xử phạt thì không thể, vì chúng ta chưa có chế tài”- ông Cường cho biết. Vì không biết thế nào là giấy ăn, nên trong những lần đi kiểm tra, các cán bộ Sở gặp phải trường hợp “dở khóc dở cười.” Chủ cửa hàng được kiểm tra cho biết, giấy họ để ở bàn là để lau bàn, còn khách hàng cứ dùng để lau miệng thì họ cũng chẳng biết làm sao! Vậy là hòa cả làng. Biết bẩn nhưng không làm sao được.

Vả lại, nếu có làm xét nghiệm thì ngành y tế Hà Nội cũng chỉ có thể kiểm tra các chỉ tiêu vi sinh mà thôi. Còn các chỉ số kim loại nặng thì họ chưa thể làm được. Lý do, theo ông Cường là vì ngành y tế chỉ quan tâm đến việc giấy ăn có đảm bảo an toàn trong khâu sử dụng, còn trong khâu sản xuất, việc kiểm định xem trong giấy ăn có tồn dư hóa chất hay kim loại nặng hay không lại thuộc chức năng của ngành khác. “Nếu hỏi giấy ăn có an toàn hay không thì tôi cũng chịu” - ông Cường nói.

Chỉ để mắt được cơ sở có đăng ký

Trong một lần trao đổi cùng chúng tôi, ông Nguyễn Văn Thành, chủ cơ sở sản xuất giấy Tiến Thành - thị xã Bắc Ninh than thở về những thiệt thòi của các cơ sở làm ăn chính đáng, có đăng ký và công bố chất lượng. “Chúng tôi luôn chịu sự thăm hỏi của đại diện Sở Khoa học công nghệ, Sở Y tế, Sở Thuế, quản lý thị trường, chi cục tiêu chuẩn..., trong khi các cơ sở gia công khác thì nhẹ tênh! Nhãn hiệu Tiến Thành đã được đăng ký bảo hộ, nhưng hễ ra khỏi cổng cơ sở là đã thấy la liệt hàng giả, hàng nhái mẫu mã sản phẩm của chúng tôi. Ước tính, chúng tôi phải cõng trên vai khoảng 200% sản phẩm giả!”.

Về việc quản lý chất lượng giấy ăn trên địa bàn Hà Nội, Chi cục trưởng Chi cục tiêu chuẩn đo lường - chất lượng Hà Nội, ông Trần Công Tuấn cho biết, lâu nay, các cơ sở sản xuất giấy ăn tự công bố về mặt chất lượng và có trách nhiệm sản xuất những sản phẩm đúng chất lượng như thế. Còn đối với các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ thì việc kiểm soát là không thể. “Tôi vẫn biết là có nhiều cơ sở tư nhân từ ngoại thành và các tỉnh lân cận sản xuất các loại giấy ăn bằng thủ công và chuyển về Hà Nội tiêu thụ. Nhưng việc kiểm soát trong thành phẩm có còn tồn dư hóa chất, kim loại nặng... là rất khó” - ông Tuấn thừa nhận - “Bắt đầu từ năm 2005, chúng tôi mới có quyền chủ động đi kiểm tra các ngành hàng, nhưng với lực lượng khá mỏng, chúng tôi chỉ tập trung kiểm tra các vấn đề đang nóng mà thôi”.

Thực ra, bằng mắt thường, chúng ta đều thấy rất rõ, đa phần các loại giấy ăn được sử dụng tại các quán cơm bình dân, quán bia hơi... đều vi phạm tiêu chuẩn quy định về giấy ăn. Không nhãn mác, không ghi rõ nơi sản xuất, giấy bị vón cục, lấm chấm đen nâu..., đó là những chỉ tiêu cảm quan dễ dàng nhìn thấy. Chỉ có điều, việc phân định cơ quan nào có trách nhiệm kiểm tra, có trách nhiệm công bố cho người dân biết về độ an toàn của giấy ăn trên thị trường... vẫn là một câu chuyện rất dài.

TCVN 7065:2002 đã đề ra những tiêu chuẩn áp dụng cho các loại khăn giấy ở dạng tờ như sau:

- Nguyên liệu: Khăn giấy được làm từ bột giấy tẩy trắng gồm bột giấy mới hoặc hỗn hợp của bột giấy mới và bột giấy tái chế.

- Giấy có màu trắng, nhuộm màu hoặc các hình in theo yêu cầu của khách hàng. Giấy trắng có độ trắng ISO lớn hơn 75%, giấy màu và giấy có hình in không được phai màu khi sử dụng. Bề mặt giấy phải sạch, không có khuyết tật như lỗ thủng, bột giấy vón cục lớn... gây khó khăn khi sử dụng. Giấy phải đồng đều, mềm mại, được làm chun hoặc rập nổi. Không được có mùi khó chịu khi ở trạng thái khô và ẩm.

- Khăn giấy phải được đóng thành hộp, túi, gói; các hộp, túi, gói có thẻ đóng thành kiện. Trên đó phải có nhãn, ghi tên sản phẩm, nơi sản xuất, số lượng tờ, số lớp, ngày sản xuất...

Theo một cán bộ của Phòng Nghiệp vụ, Chi cục tiêu chuẩn đo lường - chất lượng Hà Nội, sản phẩm này có tính chất “dở ông dở thằng”, nên những chỉ tiêu về vệ sinh lại do Bộ Y tế quy định trong Tiêu chuẩn giới hạn vi khuẩn, nấm mốc trong mỹ phẩm.

“Thỉnh thoảng chúng tôi cũng có nghiên cứu, đánh giá chỉ tiêu của một số loại giấy ăn, nhưng không phải là cơ quan chức năng nên không có quyền công bố. Loại giấy ăn mà chúng ta đang nhắc tới phải được gọi là giấy mất vệ sinh thì đúng hơn. Tuy nhiên, việc kiểm định cũng chỉ cho kết quả trên mẫu kiểm định đó, không thể lấy đó để đánh giá toàn bộ thị trường giấy ăn”. (Bà Doãn Thái Hòa - PCN khoa, trưởng Bộ môn công nghệ hóa học - đại học Bách Khoa).

Nguồn: KH&ĐS Số 74 Thứ Sáu 15/9/2006