Kinh tế xanh

Nhưng quan trọng hơn, chủ đề này nhấn mạnh một thực tế là chính “bạn” là một yếu tố quan trọng góp phần cho sự thành công của nền Kinh tế Xanh và bạn đánh giá các bước thực hiện bởi chính phủ, các khu vực tư nhân, các tổ chức xã hội dân sự và cộng đồng trong khu vực của bạn, tức là bao gồm “chính bạn”.

Kinh tế Xanh được UNEP định nghĩa là nền kinh tế vừa mang lại hạnh phúc cho con người và công bằng xã hội, vừa giảm thiểu đáng kể các rủi ro về môi trường và khủng hoảng sinh thái. Một nền Kinh tế Xanh được đặc trưng bởi sự tăng trưởng bền vững của các hợp phần kinh tế có khả năng duy trì và gia tăng nguồn vốn tự nhiên của trái đất. Các hợp phần này bao gồm năng lượng tái tạo, vận tải ít phát thải cacbon, công nghệ sạch, hệ thống quản lý chất thải tiên tiến, dịch vụ cấp nước sạch nâng cao, tiết kiệm năng lượng, nông-lâm-ngư-nghiệp bền vững. Nguồn lực đầu tư cho kinh tế Xanh được thu hút, hỗ trợ bởi chiến lược phát triển kinh tế xã hội của quốc gia cũng như sự phát triển các chính sách và hạ tầng thị trường quốc tế.

Hiểu một cách đơn giản, Kinh tế Xanh là nền kinh tế ít phát thải cacbon, tiết kiệm tài nguyên và tạo ra công bằng xã hội. Kinh tế Xanh không thay thế phát triển bền vững mà là chiến lược kinh tế để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững. Các quốc gia phát triển trên thế giới như Mỹ, Đức, Hàn Quốc… đã đầu tư hàng trăm tỷ USD cho chính sách kinh tế Xanh, coi đó là sự đầu tư tốt nhất đối với phát triẻn bền vững của quốc gia, vừa thúc đẩy kinh tế tăng trưởng ổn định, vừa góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, môi trường và tạo việc làm. Đối với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, Kinh tế Xanh tuy còn khá mới mẻ song bước đầu đã có sự chuyển hướng đầu tư vào các công nghệ sản xuất sạch hơn, một trong các tiêu chí của nền kinh tế Xanh.

Tại sao lại chọn chủ đề Kinh tế Xanh

Năm 2012 là một năm đặc biệt kể từ sau Hội nghị thượng đỉnh về Trái đất (gọi tắt là Hội nghị Rio) năm 1992, các nhà lãnh đạo thế giới sẽ một lần nữa gặp nhau tại Rio De Janeiro để thảo luận về tương lai của sự phát triển bền vững. Hội nghị Rio+20 sẽ bao gồm hai nội dung chính: Một nền Kinh tế Xanh trong bối cảnh phát triển bền vững và xoá đói giảm nghèo và khuôn khổ thể chế cho phát triển bền vững. Chủ đề Ngày môi trường thế giới năm nay cũng là một hoạt động hưởng ứng Năm quốc tế về Năng lượng bền vững cho tất cả chúng ta do Liên hợp quốc lựa chọn. Các sự kiện quốc tế kỷ niệm Ngày Môi trường thế giới năm 2012 sẽ được tổ chức tại Brazil và Brazil cũng là quốc gia đăng cai kỷ niệm Ngày Môi trường thế giới năm 1992 - một Hội nghị thượng đỉnh đã tập trung số lượng lớn nhất từ trước tới nay các nhà lãnh đạo toàn cầu để đưa ra những quyết định quan trọng về tương lai của Trái đất và về các vấn đề phát triển. Kỷ niệm Ngày Môi trường Thế giới 2012 không chỉ là hoạt động mang tính biểu tượng mà nước chủ nhà cũng hy vọng sự kiện này sẽ là hoạt động lớn nhất và được sự hưởng ứng rộng rãi nhất từ trước đến nay. Với hơn 200 triệu dân, Brazil là quốc gia đông dân thứ 5 trên thế giới sau Trung Quốc, Ấn Độ, Mỹ và Indonesia. Quốc gia này đang phải đối mặt với nạn phá rừng ở lưu vực sông Amazon, ô nhiễm không khí đô thị, suy thoái các vùng đất ngập nước và không đảm bảo an ninh lương thực. Chủ đề Ngày Môi trường thế giới năm 2012 là một câu hỏi đặt ra cho tất cả mọi người về đánh giá nền kinh tế xanh phù hợp trong cuộc sống hàng ngày của họ và đánh giá việc phát triển thông qua một nền Kinh tế Xanh phục vụ cho nhu cầu cá nhân.

Ngày Môi trường thế giới năm nay sẽ giúp nâng cao nhận thức về những tác động nghiêm trọng của các hoạt động sản xuất kinh doanh như cách chúng ta đang làm. Thông qua sự tham gia của các chính phủ trong các hành động, sẽ có tác dụng lan toả trên phạm vi toàn cầu, sẽ đóng góp một tầm quan trọng của một nền Kinh tế Xanh, nỗ lực tập thể này sẽ giúp bảo tồn thiên nhiên, trong khi vẫn đạt được sự tăng trưỏng, và khuyến khích phát triển bền vững.

Việt Nam hướng tới nền kinh tế xanh

Việt Nam đã triển khai nhiều chiến lược, chương trình và kế hoạch quốc gia về phát triển bền vững. Từ năm 2006, 10 chỉ tiêu phát triển bền vững đã được đưa vào Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Dự thảo Chiến lược tăng trưởng Xanh 2011-2020 tầm nhìn 2050 do Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang soạn thảo đang trong quá trình lấy ý kiến góp ý rộng rãi, khẳng định, “Tăng trưởng xanh ở Việt Nam là phương thức thúc đẩy quá trình tái cơ cấu kinh tế để tiến tới việc sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, giảm phát thải khí nhà kính thông qua nghiên cứu và áp dụng công nghệ hiện đại, phát triển hệ thống cơ sở hạ tầng để nâng cao hiệu quả nền kinh tế, ứng phó với biến đổi khí hậu, góp phần xoá đói giảm nghèo và tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế một cách bền vững”.

Theo các chuyên gia kinh tế, yêu cầu đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế từ “chiều rộng” áp dụng quá lâu, cần phải được thay thế bằng mô hình phát triển theo “chiều sâu”, bền vững, tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường là nhiệm vụ hàng đầu trong giai đoạn phát triển mới. Điều này phù hợp với mục tiêu hướng tới “chất lượng tăng trưởng” trong Chiến lược Phát triển kinh tế xã hội 2011-2020 của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI (2011). Theo đó, Việt Nam sẽ tập trung phát triển những ngành có lợi thế cạnh tranh, có sử dụng công nghệ cao để từng bước nâng cao sức cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế, từng doanh nghiệp, sản phẩm.

Tuy nhiên, trước mắt là những thách thức không nhỏ. Bời nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc nhiều vào khai thác thô, sử dụng nhiều tài nguyên thiên nhiên và năng lượng hoá thạch cho phát triển kinh tế và tiêu dùng. Việt Nam còn là nước sản xuất nông nghiệp lớn, chiếm tới gần ¼ GDP. Đây lại là khu vực phát thải nhiều khí nhà kính. Thêm nữa, nền kinh tế Việt Nam với năng suất thấp, tốc độ đổi mới công nghệ diễn ra chậm chạp; lại đang trong quá trình tăng tốc nên rất khó cắt giảm tiêu hao nhiên liệu; trong khi cơ sở hạ tầng cho tăng trưởng xanh chưa phát triển và nhận thức về biến đổi khí hậu của người dân còn “mơ hồ”.

Sáng kiến hợp tác Á – Âu (ASEM) về tăng trưởng xanh do Thủ tướng Việt Nam đề xuất tại Hội nghị Cấp cao ASEM tháng 10/2010, nhận được sự ủng hộ của rất nhiều tổ chức, quốc gia thành viên. Diễn đàn Hợp tác ASEM về tăng trưởng xanh với chủ đề “Cùng hành động hướng tới các nền kinh tế xanh” được tổ chức tại Việt Nam vào đầu tháng 10/2011, mở ra cơ chế hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, phát triển xanh giữa các nước. Đó chính là những nỗ lực, hành động thiết thực của Việt Nam trong quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng và tái cấu trúc nền kinh tế theo xu hướng Xanh.