Kinh nghiệm chữa khỏi một số bệnh cho người cao tuổi
Nay tôi giới thiệu một số bệnh án mà tôi đã ứng dụng đạt hiệu quả tốt.
1. U xơ tiền liệt tuyến:
Bệnh nhân: Lê Xuân Thắng - 80 tuổi, ở xã Hoằng Đức, huyện Hoằng Hoá, Thanh Hoá, có triệu chứng lâm sàng ban đầu đi đái vặt, đái dắt ít một, bàng quang căng tức, có lúc đau buốt khó chịu, muốn đái mà không đái được. Đông y biện chứng, do thấp trọc ứ đọng, khí hư hạ hãm, khí hoá uất trệ đè ép đường niệu đạo, khí đã không hoá thì thuỷ không hành, do đó gây đái dắt, đái buốt hoặc bí đái.
+ Phương pháp điều trị: thăng đề hạ hãm, hoá thấp trọc, lợi bàng quang.
+ Lập phương: bài bổ trung ích khí hợp với bài tứ linh gia vị.
+ Bài thuốc:
Phòng sâm 20g; thăng ma 15g; mộc thông 10g; hắc sửu 10g; hoàng kỳ 20g; Sài hồ 15g; bạch linh 10g, kim tiền thảo 10g; xuyên quy 15g; trần bì 8g; trư linh 10g; xa tiền 10; bạch truật 12g; cam thảo 5g; trạch tả 10g; chi tử 10g; lá ngọn cọng làm thang.
Làm dạng thuốc thang sắc nước uống. Uống mỗi ngày 3 lần: sáng, trưa, tối. Cụ uống hết 9 thang trong 9 ngày thì khỏi bệnh hoàn toàn.
2. Tâm phế mãn:
Bệnh nhân: Nguyễn Xuân Quang - 83 tuổi, ở xã Định Tân, huyện Yên Định, Thanh Hoá với triệu chứng lâm sàng: cơ thể suy nhược, người gầy yếu ớt, ngủ ít, lúc ngủ không yên giấc, hay mơ mộng, giật mình, đau nhói vùng tim, khó thở, ho nhiều đờm vướng tức hầu họng.
Đã điều trị bằng Tây y, dùng nhiều thuốc nhưng không khỏi, bệnh tình ngày càng nặng hơn.
Căn cứ triệu chứng lâm sàng, tôi chẩn đoán: tâm phế đều hư suy.
+ Phương pháp điều trị: bổ phế dưỡng tâm, hoá đờm.
+ Lập phương: bài bách hợp cố kim hợp với bài toan táo nhân gia vị.
+ Bài thuốc:
Sa sâm 20g; xuyên quy 15g; mạch môn 15g; xương bồ 12g; bạch linh 15g, bối mẫu 12g; táo nhân 12g; ngọc trúc 15g; bách hợp 15g, tử uyển 12g; viễn chí 12g; trần bì 8g; thục địa 20g; cát cánh 12g; liên tâm 12g; bán hạ 12g; huyền sâm 15g; cam thảo 8g; bá tử nhân 12g, đại táo 5 quả.
+ Kết quả: cụ uống hết 3 thang với thời gian 5 ngày thì bệnh tình thuyên giảm, người tỉnh táo, ngủ tiến bộ, đòi ăn cơm, ho đờm đều giảm nhẹ, không còn tức thở.
Đợt 2 uống hết 3 thang theo như đơn cũ, các chứng bệnh đều giảm, ăn cơm biết ngon miệng, giấc ngủ sâu hơn trước, tinh thần tỉnh táo, nói chuyện bình thường, nhưng còn khúng khoắng ho và không long đờm.
Đợt 3 uống tiếp 3 thang theo như đơn cũ và gia thêm qua lâu 12 g, khoản đông hoa 12g. Hiện nay cụ đã ổn định, gia đình đang tăng cường bổ dưỡng cho cụ.
3. Tiểu tiện bất cấm:
Bệnh nhân: Lê Xuân Hoà - 82 tuổi, ở xã Hoằng Tiến, huyện Hoằng Hoá, Thanh Hoá.
+ Triệu chứng lâm sàng: một ngày đêm đi tiểu rất nhiều lần, cứ cách nhau hơn một giờ lại đi tiểu một lần, có đêm đi tới 5-6 lần, do đó mà gây nên mất ngủ, làm cho người phờ phạc, mỏi mệt, bải hoải và đau âm ỉ ở ngang lưng rất khó chịu, đã chữa bằng nhiều thuốc tân dược mà không khỏi.
Tôi chẩn đoán bệnh tiểu tiện bất cấm. Nguyên nhân do tỳ, thận dương hư.
+ Phép chữa: ôn bổ tỳ thận tráng dương.
+ Xử phương: bài Cùng đề gia giảm.
+ Bài thuốc:
Thục địa 30g; nhục quế 12g; hoài sơn 20g; phụ tử 12g; thỏ ty 20g; tục đoạn 15g ;bạch truật 20g; đỗ trọng 15g; bạch linh 15g; cẩu tích 15g; ích trí 20g; cốt toái 15g; cố chỉ 15; đại táo 5 quả.
+ Kết quả: cụ uống 2 đợt 6 thang theo dạng thuốc sắc trong 10 ngày, bệnh tình chuyển biến tốt, số lần đi tiểu giảm, ban đêm chỉ đi 3-4 lần.
Cụ lại uống thêm 5 thang theo như đơn cũ thì bệnh khỏi hoàn toàn, sức khoẻ đã được phục hồi như cũ.
4. Mệnh môn hoả suy:
Bệnh nhân: Đỗ Ngọc Toàn - 85 tuổi, ở thị xã Sầm Sơn, Thanh Hoá.
Triệu chứng lâm sàng: thị lực giảm, mắt mờ dần, có lúc như ruồi bay trước mắt, đau lông mày, đầu choáng váng từng cơn, tụt huyết áp, ngang lưng đau âm ỉ, từ đầu gối xuống bàn chân lạnh, đêm đi tiểu nhiều lần.
Căn cứ vào triệu chứng lâm sàng, tôi chẩn đoán: mệnh môn hoả suy.
Đại y tôn Hải Thượng Lãn Ông nói “Nhân chi dưỡng sinh mạc tiên ư dưỡng hoả”. Người cao tuổi mà mắt bị mờ dần là do mệnh môn hoả suy, vả lại đi đái đêm nhiều lần, tụt huyết áp chân lạnh, đau lưng là hiện tượng hạ nguyên thận kinh hư hàn cũng là do mệnh môn hoả suy. Còn đầu choáng váng, lông mày đau nhức và ruồi bay trước mắt là do can khí vọng động.
+ Phép chữa: ôn bổ mệnh môn để tàng long hoả, dẫn hoả quy nguyên và ức can minh mục.
+ Xử phương: bài Bái vị quế phụ kỷ cúc hợp với thiên ma câu đằng thang.
+ Bài thuốc:
Thục địa 30g; thỏ ty 10g; sơn thù 15g; thiên ma 10g; đan bì 10; câu đằng 10g; bạch linh 15g; tật lê 10g; trạch tả 8g; ích trí 10g; nhục quế 8g; đỗ trọng 10g, phụ tử 10g; tục đoạn 10g; kỷ tử 12g; cố chỉ 10g; cúc hoa 8g; hoài sơn 15g
+ Kết quả: đợt đầu uống 3 thang trong 6 ngày, bệnh tình có chuyển biến nhưng rất chậm. Đợt hai uống 3 thang như trên thì chân ôn ấm, đỡ đau lưng, hết choáng đầu. Vẫn kiên trì uống tiếp theo nguyên đơn 3 thang nữa thì bệnh thuyên giảm nhiều, hết mỏi mắt, thị lực được nâng lên, nói chung bệnh đã giảm được 9/10.
5. Tứ chi rã rời:
Bệnh nhân: Trịnh Chước - 90 tuổi, ở số 84 Lý Nhân Tông, thành phố Thanh Hoá.
+ Triệu chứng lâm sàng: tay chân mệt mỏi rã rời, cơ thể nặng nề, nhất là bả vai, cổ chân nặng như người đeo mang vật nặng, người nhọc bải hoải không muốn ăn uống, sáng ngủ dậy mồ hôi nhâm nhấp ở trước trán, có lúc hắt hơi.
Qua tứ chẩn:
+ Vọng: thể trạng gầy yếu.
+ Văn: tiếng nói nhỏ nhẹ, hơi thở ngắn.
+ Vấn: cụ kể những triệu chứng như trên.
+ Thiết: mạch đi trầm trì, hoãn nhược.
Chẩn đoán: do tuổi cao, tỳ khí hư nhược trung khí bất túc, vì tứ chi cơ nhục quan hệ với tỳ, cho nên tỳ hư yếu thì tứ chi phải mệt mỏi, không muốn ăn uống, lại kiêm có hàn thấp xâm phạm làm cho thân thể nặng nề.
+ Phép chữa: bổ dương trung khí để tăng cường sức đề kháng, kiêm khu hàn trừ thấp.
+ Xử phương: bài Bổ trung ích khí gia vị.
+ Bài thuốc:
Phòng sâm 30g; ngũ vị 5g; hoàng kỳ 25g; phụ tử 10g; xuyên quy 20g; độc hoạt 10g; bạch truật 20g; phòng phong 10g; thăng ma 15g; ngũ gia bì 15g; sài hồi 15g; sơn tra 15g; trần bì 8g; uy linh tiên 10g; cam thảo 8g; đại táo 5 quả, mạch môn 12g.
+ Kết quả: cụ uống 3 thang thuốc sắc theo thường lệ với thời gian 6 ngày, bệnh tình biến chuyển tốt, ăn được, hết mệt mỏi, sức khoẻ trở lại bình thường.
Nguồn: T/c Đông y, số 328, 25/8/2001, tr 30
