Kinh nghiệm chữa bệnh hen suyễn

Bệnh án

Họ tên bệnh nhân: Nguyễn Văn Th. Nam 38 tuổi. Nghề nghiệp: Cán bộ công ty TNHH Thành Công, Hà Nội.

Vào điều trị ngày 10/12/2002 với lý do: Khó thở. Bệnh nhân bị bệnh hen phế quản từ hơn 6 năm nay, lúc đầu mỗi năm lên vài cơn vào mùa đông xuân, sau khi bị lạnh, dùng thuốc Tây và thuốc Đông y thì dứt cơn. Hai năm gần đây ngày càng nặng hơn, vài ngày lại lên một cơn, mỗi lần kéo dài hàng tuần lễ mới dứt dần, cơn hen xuất hiện đột ngột, khó thở ra, có tiếng cò cử, ngực đầy tức vã mồ hôi, đờm trong loãng có bọt. Dùng các thuốc chỉ tạm thời dễ chịu hơn nhưng không giảm số lần lên cơn.

1. Vọng chẩn: Tinh thần tỉnh táo, da xanh; người mệt mỏi, thể trạng gầy; khó thở co kéo ngực sườn, khạc đờm trắng loãng; chất lưỡi bệu, rêu lưỡi trắng dày.

2. Văn chẩn: Hơi thở ngắn, tiếng nói nhỏ yếu.

3. Vấn chẩn: Bệnh nhân bị bệnh từ 6 năm nay, khởi đầu chỉ thấy khó thở nhẹ khi trời lạnh, 1 năm chỉ vài cơn khó thở. Bệnh nhân đã đi khám được chẩn đoán là hen phế quản, điều trị bằng các thuốc Tây kết hợp với thuốc Đông y thì có giảm. Khoảng 2 năm gần đây bệnh xuất hiện nặng hơn, cơn khó thở kéo dài và xuất hiện thường xuyên, nhất là khi trời lạnh, khó thở khi thở ra, ngực đầy tức, đờm trong loãng, ăn uống kém, thích ăn thức ăn ấm, người mệt mỏi không muốn vận động, có lúc khó thở vật vã toát mồ hôi, đại tiện không thành khuôn, tiểu tiện trong dài.

4. Thiết chẩn:

Xúc chẩn: chân tay lạnh, cơ nhục mềm nhẽo, mạch chẩn: mạch tế.

* Biện chứng: Do hàn tà phạm phế, khí cơ không thông lợi

* Phương pháp điều trị: Tán hàn bình suyễn

* Bài thuốc: Cao trị hen suyễn

- Thành phần: Chế nam tinh 15g, chế bán hạ 15g, cát cánh 15g, xuyên bối mẫu 15g, hạnh nhân 15g, sinh cam thảo 15g, ngũ vị tử 15g, sinh ma hoàng 15g, tô tử 9g, khoản đông hoa 9g, sinh tử uyển 9g, dầu gai 300g, bạch mật 120g, sinh khương trấp 120g.

- Cách bào chế: cho các vị thuốc trên (trừ bạch mật và sinh khương chấp) vào trong dầu gai ngâm trong vòng 24 giờ, đun sôi khoảng 3 giờ lọc bỏ bã. Sau đó cho mật trắng và nước gừng tươi đun cô thành cao.

- Cách dùng: ngày uống 3 lần; mỗi lần từ 5-10ml pha với nước ấm.

* Bàn luận: theo kinh nghiệm của chúng tôi “cao trị hen” là bài thuốc có tác dụng tốt để điều trị hen suyễn thể hàn. Bài thuốc này căn cứ vào lý luận Đông y: “thận bất nạp khí”, “phế bệnh tại kỳ”, “tử bệnh luỵ mẫu”. Đồng thời với việc khống chế cơn hen, cần chú ý điều bổ tỳ thận để có thể tăng thêm hiệu quả điều trị.

Nguồn: T/c Đông y, số 25/5/2003, tr 33