Kiểm soát tốt bệnh hen phế quản
Điểm đáng lưu ý nhất trong các triệu chứng bệnh của tôi là ho sặc sụa, ngạt thở và như muốn ói ra thứ gì (và tôi đã nhiều lần ói ra thức ăn).
Hiện tôi đang khám ở một bác sĩ tư và tôi đã đỡ rất nhiều, không còn ho nữa. Tôi vẫn đang dùng thuốc và hít thuốc. Bác sĩ bảo sẽ trị cho tôi dứt hẳn sau một năm. Nhưng tôi nghe nói bệnh này không trị dứt được. Vả lại tiền thuốc men đang là vấn đề lớn đối với căn bệnh của tôi. Kính mong TSK cho tôi lời khuyên. ( Trần K. Ph., ở Quận 7, TP. HCM).
Trả lời:Khi bị hen, các phế quản có hiện tượng viêm, lớp niêm mạc phế quản trở nên rất nhạy cảm với những tác nhân từ bên ngoài và ngay cả trong cơ thể người bệnh. Những tác nhân này gọi là yếu tố kích phát cơn hen, nghĩa là chúng có thể làm cho niêm mạc phế quản sưng phù lên, tiết dịch nhiều và gây co thắt các cơ bao quanh phế quản khiến người bệnh ho và khó thở, khi đó bệnh nhân lên cơn hen. Cơn hen có thể xảy ra với nhiều mức độ khác nhau: ở mức độ nhẹ, người bệnh chỉ có cảm giác hơi nặng ngực hoặc ho khan, nặng hơn có thể gây khó thở, khò khè; rất nặng thì bệnh nhân khó thở dữ dội, có thể dẫn đến tử vong nếu không xử trí kịp thời.
Yếu tố kích phát cơn hen rất đa dạng và mỗi cơ thể người bệnh đáp ứng với một hoặc nhiều loại khác nhau. Những yếu tố này có thể là: bụi khói như khói thuốc lá, khói bếp, khói xe,… thức ăn, thức uống, các mùi hăng nồng như thuốc xịt phòng, nước hoa…, lông vật nuôi trong nhà như chó mèo… dược phẩm, thời tiết thay đổi, cảm cúm, viêm mũi xoang, trào ngược dạ dày, hoạt động thể lực quá mức, cảm xúc mạnh… Cháu cần phải nhận biết yếu tố nào kích phát cơn hen của mình và báo cho bác sĩ biết để có biện pháp loại trừ hoặc phòng tránh; điều này rất quan trọng.
Mặc dù cho đến nay chưa có loại thuốc hay phương pháp nào chữa khỏi hẳn bệnh hen, nhưng ta có thể kiểm soát bệnh được tốt. Khi bệnh hen được kiểm soát triệt để có nghĩa là cháu không còn lên cơn hen hoặc thi thoảng mới có cơn hen nhẹ. Cháu vẫn có thể sinh hoạt, học hành, làm việc, vui chơi, tập luyện như người bình thường, tối cháu có thể ngủ yên không phải thức giấc vì cơn hen xảy ra. Để kiểm soát tốt bệnh hen, cháu cần thực hiện những điều sau đây, với sự tư vấn của bác sĩ chuyên khoa:
- Nhận biết và tránh tiếp xúc các yếu tố nguy cơ gây khởi phát cơn hen.
- Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ. Cần lưu ý phải biết cách sử dụng các loại thuốc hít đúng kỹ thuật thì mới có hiệu quả.
- Nhận biết các triệu chứng hen khi trở nặng và báo cho bác sĩ biết để điều chỉnh thuốc.
- Biết cách xử trí khi lên cơn hen cấp.
Theo dõi định kỳ khi triệu chứng hen đã được kiểm soát.
Điểm cần nhấn mạnh ở đây là cháu phải dùng thuốc đúng theo chỉ định, nghĩa là mặc dù không lên cơn hen nhưng vẫn tiếp tục dùng thuốc ngừa đến khi bác sĩ cho ngưng. Bởi vì khi dùng thuốc tuy các triệu chứng hen không còn nhưng tác dụng kháng viêm của thuốc phải sau 3 – 4 tháng mới đạt hiệu quả tối đa, đôi khi lâu hơn. Sau đó bác sĩ sẽ giảm thuốc từ từ. Nếu dùng thuốc ngừa cơn ở mức thấp nhất mà không có triệu chứng hen thì thường sau khoảng 1 năm bác sĩ sẽ cho ngưng thuốc. Nhưng như thế không có nghĩa là khỏi bệnh hoàn toàn, cháu vẫn phải đi khám định kỳ và nếu có triệu chứng nghi hen trở lại cháu nên báo cho bác sĩ ngay. Nếu ngưng thuốc ngừa cơn sớm, cơn hen có thể xuất hiện trở lại và phải bắt đầu một đợt điều trị mới.
Cuối cùng, cháu cần tập luyện để tăng cường sức khoẻ, nếu các cơ hô hấp khoẻ, cháu sẽ chịu đựng cơn hen dễ dàng hơn; tập luyện còn làm cho hệ miễn dịch hoạt động tốt hơn. Một số nghiên cứu cho thấy tập thở giúp làm nhẹ triệu chứng hen và giảm nhu cầu dùng thuốc ngừa cơn cũng như thuốc hạ cơn. Các môn thể thao phù hợp cho người bệnh hen là bơi lội, đi bộ, xe đạp… Tập yoga, khí công… tốt cho hệ hô hấp. Cháu nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tập môn gì.
Tóm lại, rất mừng là cháu đang kiểm soát tốt bệnh hen, với diễn tiến bệnh như thế thì sau một năm bác sĩ sẽ cho ngưng thuốc, vấn đề còn lại là cháu tránh yếu tố nguy cơ, rèn luyện thân thể và đi khám định kỳ. Chúc cháu luôn vui khoẻ.
