Không nên khoan giếng ngầm bừa bãi

Nhằm tìm hiểu nguyên nhân gây nên hiện tượng sụt đất trên, phóng viên báo KH&ĐS đã có cuộc trao đổi với TS Trần Trọng Huệ, Viện trưởng Viện Địa chất, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

PV: - Theo ông, hiện tượng sụt đất vừa xảy ra tại xã Cam Tuyền, huyện CamLộ, tỉnh Quảng Trị có nguyên nhân từ đâu?

TS Trần Trọng Huệ: - Tôi chưa đến thực địa khu vực xảy ra sụt đất nên không thể nói cụ thể về nguyên nhân. Nhưng theo lý thuyết, có thể nói chung về nguyên tắc gây hiện tượng này: sụt đất thường rơi vao vùng đá vôi, có hang hốc ngầm dưới đất hoặc có sông ngầm. Tuy nhiên, không phải vùng đá vôi nào cũng xảy ra hiện tượng sụt đất mà phải có tác động của tự nhiên (biến đổi thời tiết: mưa bão, lũ lụt…) hay do tác động của con người (khai thác nước ngầm quá mức). Theo những nguyên tắc trên có thể thấy, vùng Cam Lộ (Quảng Trị) hội tụ đủ những yếu tố để gây sụt đất. Thứ nhất, theo bản đồ địa chất tỷ lệ 1/200.000 mà chúng tôi có, kiến tạo đất của dải đất này là thành phần đá vôi, vôi sét, vôi silic, vôi xám, xám đen… Thứ hai, trước khi có sụt đất, tại đây xảy ra lũ tháng giêng lớn bất thường mà hơn 30 năm qua mới có.

- Sụt đất ở Cam Lộ, Quảng Trị có liên quan đến vụ sụt lở đất ở Philipin vừa xảy ra khiến hàng trăm người bị chết không, thưa TS?

- Không, vì đây là vụ sụt lở nhỏ lẻ, không có liên quan gì giữa hai khu vực cách khá xa nhau.

- Như vậy, sụt đất là tổng hợp của nhiều yếu tố mà con người khó có thể tránh được?

- Có thể nói là như vậy bởi nhìn cả một vùng đất thì sẽ không có biểu hiện gì để có thể dự báo trước sụt đất sẽ xảy ra. Xin lưu ý, khu vực đá vôi thường là nơi có lớp đất màu mỡ, rất thích hợp cho sản xuất nông nghiệp. Đối với khu vực có dân cư sinh sống, các công trình xây dựng thường không chú ý đến cấu tạo địa chất mà nếu có chú trọng thì việc khảo sát, phát hiện sụt lún cũng rất tốn kém. Người ta xử lý chống sụt lún bằng cách phun vữa vào khe đất rỗng, gia cố nền móng… Điều này chỉ có thể thực hiện đối với những công trình quy mô lớn mà thôi.

- Không tránh khỏi nhưng vẫn phải có biện pháp hạn chế nguy cơ sụt lún chứ? TS có khuyến cáo đối với người dân sống ở vùng có cấu tạo đá vôi?

- Tại Việt Nam, khu vực có nhiều đá vôi nhất là miền Bắc như Ninh Bình, Hà Nam … Nhìn vào bản đồ kiến tạo địa chất, Quảng Trị không được xem là vùng đất đá vôi. Nói như vậy để thấy rằng, kiến tạo địa chất chỉ là một trong nhiều nguyên nhân gây sụt đất mà thôi. Theo kinh nghiệm về lĩnh vực này trong nhiều năm, tôi thấy rằng, sụt đất chủ yếu liên quan đến việc thay đổi mực nước ngầm. Một trong những việc làm dẫn đến việc thay đổi này là khoan giếng ngầm bừa bãi. Bài học gần đây nhất là sụt đất ở Thanh Ba, Phú Thọ năm 2002 làm thiệt hại tài sản của nhiều gia đình. Vì vậy, đối với những khu vực nhạy cảm như thế này, chính quyền địa phương nên quản lý chặt chẽ việc khai thác nước ngầm.

- Xin cảm ơn TS.

Nguồn: KH & ĐS, số 16, ngày 24/2/2006, tr 4