Kháng thể đơn dòng và những ứng dụng trong điều trị

Quá trình hình thành kháng thể của hệ miễn dịch đã được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực y học:

- Các dạng thuốc vaccin chính là những kháng nguyên được đưa vào cơ thể để tạo ra các kháng thể mong muốn giúp phòng ngừa bệnh tật;

- Rất nhiều các xét nghiệm chẩn đoán dựa trên sự hình thành phức hợp kháng nguyên - kháng thể;

- Trong điều trị một số bệnh lý, việc đưa trực tiếp các huyết thanh chứa kháng thể sẽ giúp tạo ra miễn dịch tạm thời hoặc đưa dần một lượng nhỏ kháng nguyên vào cơ thể, giúp cơ thể quen dần với sự hình thành kháng thể của liệu pháp giảm mẫn cảm (hyposensization) đối với bệnh nhân dị ứng.

Tuy nhiên việc ứng dụng kháng thể trong điều trị gặp phải 2 vấn đề sau:

• Trong các mẫu huyết thanh đều chứa nhiều loại kháng thể khác nhau;

• Số lượng kháng thể quá ít để ứng dụng trong điều trị.

Kháng thể đơn dòng(monoclonal antibodies)

Để giải quyết những vấn đề trên, hai nhà khoa học là César Milsrein và Georges Kohler đã nghiên cứu và khám phá ra kháng thể đơn dòng là những kháng thể đặc hiệu duy nhất được tạo ra với số lượng lớn, đáp ứng với một kháng nguyên chuyên biệt.

Để sản xuất kháng thể đơn dòng, các nhà khoa học gây miễn nhiễm cho chuột trong vòng 2-3 tuần bằng cách tiêm vào cơ thể chuột loại kháng nguyên mong muốn. Các kháng nguyên sẽ kích thích các tế bào lymphô B của chuột sinh ra các kháng thể. Các tế bào lymphô B này sẽ được trích ra từ lá lách của chuột và cho kết hợp với các tế bào myeloma (một dạng tế bào ung thư tủy xương được nuôi cấy từ một con chuột khác) để tạo thành các tế bào ghép (hybrid cells). Các tế bào ghép này mang đặc tính của tế bào ung thư và của tế bào lymphô B, có khả năng phát triển nhanh chóng với số lượng lớn và tạo kháng thể cần thiết. Sau đó, các tế bào này được phân lập và cho phát triển để đưa vào qui trình sản xuất kháng thể đơn dòng.

Với công trình nghiên cứu này đã mang lại cho hai nhà khoa học là César Milsrein và Georges Kohler giải thưởng Nobel Y học vào năm 1984.

Những ứng dụng trong điều trị

Nhiều xét nghiệm chẩn đoán hiện nay như xét nghiệm có thai, viêm gan siêu vi... và ngay cả xét nghiệm HIV (bằng kỹ thuật Western Blot) cũng đều ứng dụng kháng thể đơn dòng.

Hiện nay kháng thể đơn dòng được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong y học như là một nhóm thuốc ức chế miễn dịch (do các kháng thể đơn dòng ức chế interleukin-2 nên làm giảm sự hình thành tế bào lympho T của hệ miễn dịch). Và được sử dụng trong các trường hợp sau:

- Điều trị bệnh ungthưvới các loại thuốc như: Bevacizumab.Cetuximab, Panitumumab,Trastuzumab,...

- Điều trị bệnhtựmiễn(bệnhviêmkhớp dạng thấp,bệnh viêm loét đại tràng....) với các loại thuốc như: Infliximab, Adalimumab,...

- Ngăn ngừahiện tượng thải ghép:với các loại thuốc như: Basiliximab, Daclizumab,...