Human Papilloma virus & ung thư cổ tử cung
Trên thế giới có khoảng 640 triệu người nhiễm HPV, tần suất mắc bệnh thay đổi theo từng quốc gia và theo nhóm tuổi. Độ tuổi có quan hệ tình dục có khả năng mắc bệnh cao nhất. Tỷ lệ nhiễm HPV có liên quan đến tỷ lệ ung thư cổ tử cung, một nghiên cứu trên 1.050 phụ nữ bị ung thư cổ tử cung ở 22 quốc gia, gần 90% số này do nhiễm HPV týp 16, 18. Hầu hết bệnh nhân nhiễm HPV thường không có triệu chứng do đó bệnh dễ lây truyền khi quan hệ tình dục mà không được biết.
Bình thường, nhiễm HPV sẽ tự khỏi trong vòng 1 – 2 năm nhờ khả năng miễn dịch của cơ thể. Nhưng có một số trường hợp đặc biệt:
Nhiễm HPV týp 16, 18: gây tân sinh biểu mô cổ tử cung (Cervical Intraepithelial Neoplasia – CIN) đồng nghĩa với loạn sản cổ tử cung hay ung thư. Phát hiện khi làm xét nghiệm phết tế bào cổ tử cung (gọi là Pap “smear”) để tìm các tế bào bất thường, có nhiều mức độ:
- Mức độ nhẹ CIN I: Có thể tự khỏi trong vài tháng hay đốt điện; đôi khi có thể phát triển thành ung thư cổ tử cung tại chỗ trong 6 năm.
- Mức độ trung bình CIN II: có thể phát triển thành ung thư cổ tử cung trong vòng 3 năm.
- Mức độ nặng CINI III: có thể phát triển thành ung thư trong vòng một năm.
Nhiễm HPV týp 6, 11;90% gây sùi mông gà ở âm hộ, âm đạo, cổ tử cung. Một số ít trường hợp lây nhiễm từ mẹ sang con khi sinh ngã âm đạo gây nhú đường hô hấp (bé khó thở) hay u nhú thanh quản (bé khóc khàn giọng).
Ung thư cổ tử cungrất thường gặp ở phụ nữ và gây tử vong cao, ước tính khoảng 1,4 triệu trường hợp trên toàn cầu, trong đó 80% xảy ra ở các nước đang phát triển. Theo điều tra của Bệnh viện Ung Bướu TPHCM, ung thư cổ tử cung đứng hàng thứ hai trong 10 loại ung thư thường gặp ở phụ nữ, chỉ đứng sau ung thư vú.
Triệu chứng ung thư cổ tử cung
Ở giai đoạn tiền ung thư và ung thư giai đoạn sớm thường không có triệu chứng, chỉ phát hiện tình cờ qua làm Pap “smear” định kỳ. Giai đoạn muộn có tiết dịch âm đạo nhiều, sẫm màu, có mùi hôi, về sau có lẫn máu.
- Xuất huyết âm đạo xảy ra tự nhiên hay sau khi giao hợp, sau làm việc nặng hay sau đại tiện. Xuất huyết giữa kỳ kinh hay kinh nguyệt kéo dài và ra nhiều hơn trước. Sau khi đã mãn kinh thấy xuất huyết trở lại.
- Đau vùng hố chậu lan xuống chân, đau khi giao hợp.
- Bí tiểu xảy ở giai đoạn ung thư đã di căn sang niệu đạo.
Chẩn đoán
Dựa vào phết Pap “smear” như đã nêu trên, test này nhằm phát hiện bệnh ở giai đoạn tiền ung thư, để điều trị sớm và giảm được tử vong do ung thư. Tuy nhiên Pap “smear” vẫn có những âm tính giả, nên cần kiểm tra định kỳ.
Chương trình tầm soát ung thư cổ tử cung bằng Pap “smear” nên được thực hiện cho mọi phụ nữ trên 18 tuổi, đã có quan hệ tình dục. Nếu kết quả bình thường: làm lại lần thứ hai sau một năm. Nếu hai lần liên tiếp kết quả bình thường: mỗi 3 năm sau làm lại một lần cho đến khi 60 tuổi. Nếu trên 60 tuổi mà kết quả Pap “smear” vẫn bình thường thì có thể đưa người đó ra khỏi chương trình tầm soát.
Nếu có những bất thường phải làm tiếp soi cổ tử cung và sinh thiết cổ tử cung.
Điều trị
Tuỳ theo phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm hay muộn mà cách điều trị khác nhau:
- Giai đoạn O hay ung thư tại chỗ: phương pháp điều trị gồm phẫu thuật khoét chóp cổ tử cung (có thể dùng laser, cắt lạnh hay phương pháp LEEP), sau đó theo dõi định kỳ bằng Pap “smear” và soi cổ tử cung.
- Giai đoạn từ I đến IV là ung thư xâm lấn hay đã di căn: phải kết hợp xạ trị, hoá trị và phẫu thuật để tiêu diệt và cắt bỏ hết tế bào ung thư.
Phòng ngừa
- Không quan hệ tình dục sớm trước 18 tuổi.
- Quan hệ tình dục một vợ một chồng; hoặc không quan hệ tình dục với người nhiễm HPV nhưng điều này không biết chắc được, do đó phải dùng bao cao su để bảo vệ.
- Hiện nay trên thế giới đã có vắc xin ngừa HPV, gồm bốn loại: loại tứ giá phòng ngừa 4 týp: 6, 11 và 16, 18; loại nhị giá phòng ngừa 2 týp 16, 18; loại đơn giá phòng ngừa týp 16 và lợi đơn giá phòng ngừa týp 18.
