Hoạt huyết hóa ứ pháp điều trị tổn thương thận trong bệnh tiểu đường
Phương cơ bản:
Đan sâm 20g
Kê huyết đằng 30g
Hoàng kỳ 30g
Xích thược 12g
Ngưu tất 12g
Gia giảm: nếu dương hư gia Nhục quế, Phụ tử, Can khương, Tiên linh tỳ.
- Nếu âm hư gia Sơn dược, Sơn thù du, Địa hoàng, Hà thủ ô.
- Khí hư gia Hoàng kỳ, Đảng sâm, Hoàng tinh.
- Thủy thũng gia Trạch tả, Phục linh.
- Nếu đái ra máu gia Tiên hạc thảo.
- Đầu váng ra Cúc hoa, Quyết minh tử.
- Eo gối đau mỏi gia Đỗ trọng, Tang ký sinh.
- Thận công năng dị thường gia Đại hoàng.
- Protein niệu nhiều gia Ngũ vị tử.
Bàn luận:đái tháo đường biến chứng Thận biểu hiện là tiểu cầu thận cứng hóa, là một trong những biến chứng toàn thân của Đái tháo đường; bệnh lý cơ bản là màng tiểu cầu thận tăng dày, vi tuần hoàn dị thường. Bệnh lý cải biến này phù hợp với đặc điểm và thực chất huyết ứ của YHCT. Từ bệnh cơ biến hóa, giai đoạn đầu của âm hư, táo nhiệt, hun đốt tân dịch, hao thương dinh huyết, dinh âm hư suy, huyết mạch không đầy, huyết dịch ngưng tụ, vận hành không thông mà gây huyết ứ; đến giai đoạn sau không chỉ âm thương mà khí hao, hình thành khí âm lưỡng hư, “Khí là soái của huyết”, khí hư, không có lực thúc đẩy huyết dịch vận hành mà dẫn đến huyết ứ. Nếu bệnh tình phát triển thêm một bậc nữa, âm tổn ảnh hưởng đến dương. Tỳ Thận dương hư, âm hàn nội sinh, huyết mạch không ôn khiến huyết hành rít trệ, kết hợp với người dương hư tắc hàm ngưng cũng có thể dẫn đến huyết ứ. Do đó có thể thấy: âm khuy, khí hư, dương kiệt là nguyên nhân trọng yếu dẫn đến huyết ứ.
Áp dụng hoạt huyết hóa ứ pháp; trong phương Đan sâm, Xích thược, Kê huyết đằng, Ngưu tất có tác dụng hoạt huyết đã được dược lý hiện đại nghiên cứu vừa có tác dụng ngăn ngừa biến chứng vi huyết quản của đái tháo đường, lại có khả năng tăng cường lưu thông tuần hoàn, cải thiện vi tuần hoàn, hạ đường huyết, giảm độ kết dính của máu. Gia giảm dùng Nhục quế, Phụ tử, Can khương có thể tăng cường khí hóa, làm hưng phấn dương khí, thúc đẩy làm cho tân dịch hóa sinh, sung huyết mạch. Sơn thù du vị ôn mà chất nhuận, trong thu sáp kiêm có bổ ích, có tác dụng bình bổ Can Thận, là dược vị quan trọng để cố sáp hạ tiêu. Sơn dược can bình, nhập Phế tỳ thận, có thể ích Thận khí, kiện Tỳ vị. Hà thủ ô giáng đường huyết, giảm mỡ máu, hạ huyết áp, xúc tiến tế vào phát dục. Địa hoàng bổ phần âm của ngũ tạng, cũng có tác dụng bổ huyết. Đan sâm, Hoàng kỳ phù chính bổ khí, Trợ khí huyết vận hành, nghiên cứu dược lý cho thấy, Sinh hoàng kỳ dùng lượng lớn (30g – 60g) có tác dụng rõ rệt trong việc xúc tiến tế bào gan tổng hợp Protein, làm sung đầy huyết mạch, cải thiện vi tuần hoàn; Sinh hoàng kỳ phối hợp với Đan sâm, Đại hoàng làm tăng cường hoạt huyết hóa ứ. Tiên hạc thảo có thể làm nhanh quá trình tiêu trừ hồng cầu và protein niệu.
Hoạt huyết hóa ứ phát điều trị đái tháo đường biến chứng Thận, có thể làm chậm, kéo dài và khống chế tiến triển của bệnh. Do đó, ứng dụng trong thực tế lâm sàng cần phải linh hoạt gia giảm, nhằm đem lại hiệu quả tốt nhất trong điều trị.
