Hạn dùng thuốc
Có nhiều chuyện đáng phàn nàn về hạn dùng (HD) thuốc: Nhiều công ty vì số lượng tồn kho quá nhiều, khi thuốc sắp hết hạn phải vội vàng hạ giá để bán chạy, miễn là thuốc ra khỏi kho, còn người dùng như thế nào không cần biết. Có nơi còn dùng thủ đoạn, tẩy xoá HD cũ (đã hết hạn) chữa thành HD mới để bán kiếm lợi bất chính. Về nguyên tắc, thuốc hết HD có thể xin cơ quan quản lý có thẩm quyền gia hạn nhưng vì chi phí kiểm nghiệm quá lớn so với giá trị lô thuốc nên đơn vị phải làm thủ tục tiêu huỷ.
Theo Luật Dược, HD thuốc là thời gian sử dụng được ấn định cho một lô thuốc mà sau thời hạn này thuốc không được phép sử dụng.
HD thuốc được xác định trên cơ sở số liệu về thời gian ổn định (tuổi thọ của thuốc). Nhà sản xuất, kinh doanh xuất nhập khẩu, bán buôn, bán lẻ phải chịu trách nhiệm về lô thuốc sản xuất, lưu thông trên thị trường thời gian còn HD. Thuốc cần được bảo quản theo đúng điều kiện của nhà sản xuất để không làm biến đổi chất lượng của thuốc.
Khi xuất xưởng, các thuốc đều đạt tiêu chuẩn chất lượng qui định, nhưng qua nhiều ngày vận chuyển lưu thông, do tác động bên ngoài (nắng, mưa, nhiệt độ, độ ẩm) và do tác động bên trong của thuốc (độ pH, dung môi, vi sinh vật), thuốc dần dần bị thay đổi về tính chất vật lý (màu sắc, độ cứng, độ hoà tan), hoá học, dược động học, nên hiệu lực chữa bệnh có thể bị giảm sút. Nếu hàm lượng thuốc giảm hơn 5% coi như không đảm bảo hiệu lực chữa bệnh. Nhiệt độ bảo quản thích hợp nhất là dưới 30 0C, độ ẩm thích hợp là dưới 75% để thuốc không bị biến chất (các loại kem không bị vữa, không bị tách lớp, sirô không kết tủa đường, vỉ thuốc không bị ẩm, bạc màu, chảy nước).
Cũng cần lưu ý đối với những loại thuốc chưa phân liều, ngoài HD chung còn có quy định kể từ ngày mở nắp chỉ được sử dụng trong bao nhiêu lâu (ví dụ: thuốc nhỏ mắt sau khi mở nắp lọ thuốc chỉ sử dụng trong thời gian nửa tháng).
Trên vỉ, chai, lọ… HD của thuốc thể hiện bằng: chữ viết viết tiếng Việt:HD. Tiếng Anh:Exp, Expdate, Date of Expiration, To be used before. Tiếng Pháp:Exp, Expir, Date d’utilisation, A utilieser avant.
HD ghi 04.2009 có nghĩa là được phép dùng hết ngày 30 - 4 - 2009 chứ không phải đầu tháng 4 năm 2009.
Thường vỏ hộp thuốc có in dòng chữ NSX bên trên, HD bên dưới nếu in chệch dòng từ ngày sản xuất xuống dòng HD làm người xem có thể hiểu lầm là thuốc hết hạn.
Có nhà sản xuất không ghi rõ HD, chỉ ghi ngày sản xuất và HD là 24 tháng: ví dụ NSX 15 - 6 - 2009 thì được hiểu là thuốc được sản xuất vào ngày 15 - 6 - 2009 và HD của thuốc là 15 - 6 - 2011.
HD của thuốc là vấn đề rất quan trọng có ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ người bệnh nên tất cả các bên có trách nhiệm (sản xuất, bảo quản, phân phối, quản lý) đều phải chấp hành đầy đủ và đúng để bảo quản chất lượng thuốc. Ngoài việc chú ý HD, người bệnh còn cần đánh giá bằng cảm quan, viên thuốc không bị chảy nước, không bị dính, bạc màu hay sẫm màu, chai thuốc nước không bị đóng cặn, có vẩn, không dùng những vỉ thuốc, chai thuốc không có HD.
