Hạ bệ sao Diêm Vương

Công dân hạng hai

Tháng 8/2006, gần 2.500 nhà nghiên cứu thiên văn đã tập trung ở Prague (thủ đô Cộng hoà Czech) trong một cuộc hội thảo mà trọng tâm là đưa ra một định nghĩa chuẩn xác về hành tinh, chấm dứt cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm nay. Định nghĩa mới sẽ là cơsở để họ xem xét số phận của sao Diêm vương, thành viên nhỏ bé nhất và xa xôi nhất trong số các hành tinh thuộc hệ Mặt Trời.

Kết quả sau hai tuần nhóm họp, các nhà khoa học đã nhất trí rằng, một hành tinh thuộc hệ Mặt Trời phải đáp ứng được tất cả các tiêu chí:

a. Phải có quỹ đạo xoay quanh Mặt Trời

b. Phải có khối lượng đủ lớn để lực hấp dẫn của chính nó chiến thắng sức hút của các thiên thể khác sao cho nó có dạng cân bằng thuỷ tĩnh (gần nhưtròn).

c. Quỹ đạo phải tách bạch với các thiên thể khác.

Dựa trên các tiêu chí này, hội thảo đã bỏ phiếu tán đồng việc loại sao Diêm vương ra khỏi danh sách các hành tinh thuộc hệ Mặt Trời. Lý do thứ nhất là vì quỹ đạo hình elip của nó đi qua quỹ đạo của sao Hải vương. Hơn nữa, kích thước của sao Diêm vương quá nhỏ bé, đường kính chỉ vẻn vẹn 2.360 km, thậm chí còn nhỏ hơn cả một số vệ tinh của các hành tinh khác thuộc hệ Mặt Trời. Chính vì nguyên nhân này mà địa vị của sao Diêm vương đã bị lung lay từ nhiều năm qua. Cuộc tranh luận về “chú út” của hệ Mặt Trời càng trở nên sôi nổi vào năm 2003, khi người ta tìm ra một thiên thể mới, được gọi là 2003 UB313, có đường kính khoảng 3.000km, lớn hơn nhiều so với sao Diêm vương. Cuối cùng thì điều tất yếu đã phải xảy ra. Sao Diêm vương giờ đây bị đẩy xuống thành công dân hạng hai, nằm trong nhóm các hành tinh lùn, cùng với 2003 UB313, Charon, và Ceres, tiểu hành tinh lớn nhất của hệ Mặt Trời. Về mặt định nghĩa, hành tinh lùn cũng tương tự nhưhành tinh ở điểm a và b, nhưng quỹ đạo không tách bạch với các thiên thể khác và bản thân nó không phải là một vệ tinh.

Cuộc chia tay gây nhiều tranh cãi

Mít tinh phản đối việc hạ bệ sao Diêm Vương

Bách khoa toàn thưviết lại

Thân phận mới của sao Diêm vương đã kéo theo một loạt thay đổi lớn trong nhiều lĩnh vực. Trong tất cả các tài liệu giảng dạy, bách khoa toàn thưvà các ấn phẩm khoa học khác, phần về hệ Mặt Trời sẽ phải được chỉnh sửa lại với 8 hành tinh chứ không phải 9 nhưtrước kia. Những thông tin về nhà thiên văn học Clyde Tombaugh cũng phải được thay đổi. Giờ đây, ông là người đã phát hiện ra hành tinh lùn đầu tiên thay vì hành tinh thứ 9 của hệ Mặt Trời. Tất cả những sản phẩm thương mại nhưđồ chơi, tranh ảnh, tem thư…có nội dung mô tả hệ Mặt Trời nhưtrước đây cũng sẽ được thu hồi và thay thế bằng phiên bản mới. Vĩnh biệt Diêm vương tinh.

Một số thông tin về sao Diêm vương

- Khối lượng 12,5 x 1021kg

- Đường kính 2.360km

- Chu kỳ quay quanh Mặt Trời 247,9 năm

- Chu kỳ quay quanh trục 6,8 ngày

- Sức hút bằng 6% ở Trái đất

- Nhiệt độ bề mặt - 233ºC

Nguồn: KH&ĐS Số 73 Thứ Hai 11/9/2006