Góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Phòng chống thiên tai và Luật Đê điều

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS Phan Tùng Mậu – Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Việt Nam cho biết, Luật Phòng, chống thiên tai được Quốc hội khóa XIII thông qua ngày 19/6/2013 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/5/2014. Luật Đê điều được Quốc hội khóa XI thông qua ngày 29/11/2006 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2007. Luật Phòng, chống thiên tai, Luật Đê điều và các văn bản hướng dẫn các Luật này đã tạo hành lang pháp lý trong công tác phòng chống thiên tai, công tác quản lý đê điều, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của đất nước và từng địa phương. Tuy nhiên, trong quá trình thi hành các Luật đã phát sinh một số bất cập, vướng mắc lớn, cần thiết phải sửa đổi, bổ sung để phù hợp với tình hình hiện nay. Chính vì vậy, tại hội thảo này mong các đại biểu đưa ra nhiều ý kiến, để Luật Phòng chống thiên tai và Luật Đê điều sớm được khắc phục những bất cập, vướng mắc.
Trình bày cơ sở pháp lý, tiến trình xây dựng và những nội dung sửa đổi Luật Phòng chống thiên tai và Luật Đê điều, ông Nguyễn Viết Tiến – Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Thanh tra, Tổng cục Phòng chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, Luật Phòng, chống thiên tai, một số loại hình thiên tai chưa được quy định trong Luật; lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai tại cơ sở và người làm công tác phòng, chống thiên tai là những nguồn nhân lực quan trọng đang thực hiện nhiệm vụ phòng, chống thiên tai từ trước tới nay nhưng chưa được xác định trong Luật; Quỹ phòng chống thiên tai đã được thành lập và hoạt động theo Luật Phòng, chống thiên tai, nhưng chỉ có ở cấp tỉnh, cần thành lập Quỹ phòng, chống thiên tai ở trung ương nhằm điều hòa nguồn quỹ giữa các địa phương khi có tình huống thiên tai nghiêm trọng xảy ra, đồng thời để tiếp nhận, phân phối nguồn hỗ trợ, cứu trợ của các tổ chức quốc tế cho công tác ứng phó, khắc phục nhanh hậu quả thiên tai. Bên cạnh đó, chưa có quy định về vật tư, phương tiện, trang thiết bị chuyên dùng cho phòng, chống thiên tai; chưa quy định về điều tra cơ bản phòng, chống thiên tai và kiểm soát an toàn thiên tai để tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai thực hiện; hoạt động khắc phục hậu quả thiên tai chưa quy định việc xây mới đối với công trình phòng, chống thiên tai, giao thông, thông tin, thủy lợi, điện lực, trường học, cơ sở y tế và công trình hạ tầng công cộng; chưa quy định nguồn lực hỗ trợ từ quốc tế cho hoạt động cứu trợ khẩn cấp, hỗ trợ trung hạn và hỗ trợ dài hạn; chưa quy định thẩm quyền kêu gọi, tiếp nhận và triển khai các khoản hỗ trợ khẩn cấp trong và ngoài nước trong các tình huống khẩn cấp do thiên tai đối với Ban chỉ đạo trung ương về phòng, chống thiên tai; chưa có quy định về khoa học, công nghệ phòng, chống thiên tai và thanh tra chuyên ngành phòng, chống thiên tai.

Ông Nguyễn Viết Tiến – Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Thanh tra, Tổng cục Phòng chống thiên tai, Bộ NN&PTNN

Đối với Luật Đê điều, việc khai thác cát sỏi lòng sông và nạo vét luồng lạch trong phạm vi bảo vệ đê điều cần phải có ý kiến chấp thuận bằng văn bản của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn để tăng cường công tác quản lý nhà nước ở trung ương; cần bổ sung quy định việc sử dụng bãi nổi nơi chưa có công trình xây dựng và việc xử lý công trình, nhà ở hiện có ở bãi nổi để khắc phục khoảng trống pháp lý trong quá trình thi hành Luật; việc xây dựng cầu qua sông có đê còn vướng mắc trong quá trình thực hiện (đối với dự án cải tạo mở rộng cầu cũ, những vị trí khoảng cách giữa hai tuyến đê lớn); cần sửa đổi quyền hạn của lực lượng chuyên trách quản lý đê điều trong việc xử lý vi phạm pháp luật về đê điều để phù hợp với pháp luật về xử lý vi phạm hành chính; tên Ban Chỉ đạo phòng chống lụt bão Trung ương, Ban Chỉ huy Phòng chống lụt bão các cấp tại một số điều chưa thống nhất, phù hợp với Luật Phòng, chống thiên tai.
Theo ý kiến của ông Phạm Thế Minh – Phó Chủ tịch Tổng hội xây dựng Việt Nam cho rằng, về Luật phòng chống Thiên tai, theo ông Minh về Khoản 1 Điều 5, nên sửa chữ “chính sách” thành chữ “giải pháp” vì “chính sách” là những biện pháp cụ thể còn “giải pháp” bao gồm nhiều biện pháp trong đó có những chính sách. Điều tra cơ bản và Quy hoạch cũng chỉ là 1 trong các giải pháp phòng chống thiên tai. 
Cũng theo ông Minh, không nên bổ sung khoản 2 và khoản 5 vào điều 6. Việc giữ như Luật cũ là đủ vì rằng: Phòng chống thiên tai là nhiệm vụ của mọi người dân, mọi tổ chức xã hội. 
Việc sửa đổi Điểm c trong Khoản 4 Điều 15 đưa nội dung kế hoạch phòng chống thiên tai cho cấp tỉnh quá nặng nề chẳng hạn quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông thuộc tỉnh. Một dòng sông thường có chiều dài và diện tích lưu vực trên địa bàn tỉnh. Vấn đề xuất hiện lũ thường từ các tỉnh ở đầu nguồn. Những số liệu về lượng mưa, thời gian mưa, diện tích mưa phải ở cấp dự báo của Trung ương, từng tỉnh không đủ số liệu để dự báo và lập kế hoạch, ông Minh cho biết thêm.
Còn về Luật Đê điều theo ông Minh, trước hết nên hiểu đúng đê là công trình đắp bằng đất, đá dọc theo bờ sông, bờ biển nhằm ngăn nước tràn vào đồng ruộng và các khu dân cư. 
 Đê cần được bảo vệ với chỉ giới bảo vệ an toàn đê nhưng ở những đoạn sông lở thì đê nằm sát với luồng chạy tầu hoặc chỉ giới bảo vệ công trình đường thủy được quy định trong luật giao thông đường thủy. Ở chỗ này cần có thông tư để thống nhất giữ chỉ giới bảo vệ an toàn đê và chỉ giới an toàn luồng chạy tầu hoặc các công trình báo hiệu đường thủy. 
Một việc nữa là có một lượng lớn cát, sỏi được khai thác từ các lòng sông làm vật liệu xây dựng. Việc khai thác này đang làm biến dạng lòng sông, làm thay đổi dòng chảy và gây xói lở bờ, xói lở thân đê, gây sạt lở nhiều đoạn bờ đê đe dọa đến cuộc sống yên ổn của cuộc sống, nhất là những làng xóm ven đê. 

Ông Phạm Thế Minh – Phó Chủ tịch Tổng hội xây dựng Việt Nam

Còn đối với ý kiến của TS Chu Phượng Chí – Tổng thư ký Hội Thủy lợi Việt Nam cho rằng, Luật phòng chống Thiên tai trong Điều 30 sửa đổi, bổ sung hoạt động khắc phục hậu quả thiên tai chỉ nên khoanh lại việc sửa chữa, khôi phục, nâng cấp, xây mới công trình phòng chống thiên tai không bao gồm giao thông, thông tin, thủy lợi, điện lực.
Ngoài ra, theo TS Chí trong Luật Đê điều, Điều 39 khoản 2 đề nghị sửa thành: “Lập biên bản vi phạm hành chính buộc chấm dứt hành vi vi phạm và chuyển ngay đến người có thẩm quyền để tiến hành xử phạt, đình chỉ xây dựng và tổ chức dỡ bỏ”.

Các đại biểu phát biểu tại hội thảo