Lào Cai: Nâng cao kiến thức, năng lực triển khai truy xuất nguồn gốc cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất

Xuất phát từ yêu cầu nâng cao nhận thức, kiến thức và năng lực triển khai truy xuất nguồn gốc cho doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai đã tổ chức chương trình tập huấn theo hướng gắn kiến thức với thực hành. Mục tiêu không chỉ là giúp người học hiểu quy định, mà quan trọng hơn là biết cách tổ chức dữ liệu, quản lý sản phẩm và từng bước ứng dụng truy xuất nguồn gốc phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị.

Qua hai ngày đào tạo, điều nổi bật nhất không nằm ở số lượng nội dung đã truyền đạt, mà ở những câu hỏi rất cụ thể từ giám đốc doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và các chủ thể sản phẩm. Người quan tâm cách dùng mã số mã vạch trong quản lý sản phẩm và bán hàng; người muốn hiểu rõ QR Code có phải là truy xuất nguồn gốc hay không; hợp tác xã lại băn khoăn về vùng nguyên liệu, lô sản xuất, nhật ký và dữ liệu của các thành viên; còn các chủ thể OCOP quan tâm làm thế nào để thông tin trên sản phẩm đủ tin cậy để người tiêu dùng kiểm chứng và lựa chọn

Những trao đổi đó cho thấy một vấn đề rất rõ: nhu cầu của cơ sở sản xuất, kinh doanh không chỉ là có thêm một công cụ công nghệ. Điều họ cần là biết cách sử dụng đúng mã số mã vạch, dữ liệu và truy xuất nguồn gốc để phục vụ hoạt động sản xuất, lưu thông và bán hàng; đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm hàng hóa và minh bạch thông tin.

Mã số mã vạch, nếu được ứng dụng đúng không chỉ phục vụ nhận diện, quản lý hàng hóa, hỗ trợ bán hàng và trao đổi dữ liệu mà còn có thể trở thành một phần của hệ thống quản trị dữ liệu. Truy xuất nguồn gốc cũng không nên hiểu đơn giản là tạo một mã QR; giá trị nằm ở việc xác định đúng sản phẩm, đúng lô, ghi nhận đúng sự kiện/quá trình, kết nối được các thông tin cần thiết và bảo đảm dữ liệu có thể kiểm chứng khi phát sinh nhu cầu truy xuất.

Sản phẩm hàng hóa, sản phẩm OCOP của các cơ sở sản xuất tại địa phương là những ví dụ trực quan để trao đổi về định danh, dữ liệu, chất lượng và niềm tin thị trường.

Từ thực tiễn hai ngày tập huấn có thể thấy bốn yêu cầu đang ngày càng gắn chặt với nhau: quản lý sản xuất tốt hơn; kiểm soát và nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa; đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc; và tạo dựng lòng tin với người tiêu dùng. Bốn yêu cầu này không tách rời nhau, mà cùng dựa trên một nền tảng chung là dữ liệu đúng, đủ, có trách nhiệm và có khả năng kiểm chứng.

Đây cũng là lý do hoạt động đào tạo cần được nhìn nhận như một mắt xích quan trọng. Đào tạo không chỉ để phổ biến văn bản hoặc giới thiệu công nghệ, mà để chuyển tải những yêu cầu của quản lý nhà nước, tiêu chuẩn và công nghệ thành cách làm cụ thể đối với từng doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất. Chỉ khi người học hiểu được mình cần quản lý dữ liệu gì, tại công đoạn nào, ai chịu trách nhiệm và dữ liệu đó phục vụ quyết định nào thì truy xuất nguồn gốc mới thực sự trở thành công cụ quản trị.

Chuyên gia Hội Mã số Mã vạch Việt Nam trao đổi về hành trình từ dữ liệu đến hành động, gắn truy xuất nguồn gốc với quản trị và chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Kết quả của chương trình cũng cho thấy sự cần thiết của một cơ chế phối hợp nhiều bên. Cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò định hướng, hoàn thiện chính sách và tạo môi trường hỗ trợ triển khai. Doanh nghiệp công nghệ cung cấp công cụ, nền tảng và hỗ trợ kỹ thuật. Hội, hiệp hội có trách nhiệm kết nối, lan tỏa kiến thức, tiêu chuẩn và kinh nghiệm thực hành. Còn doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất là chủ thể trực tiếp tạo ra dữ liệu, duy trì hệ thống và biến công cụ thành giá trị trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Sự phối hợp giữa Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai, Công ty Cổ phần iCheck Trace - đơn vị thành viên của Hội Mã số Mã vạch Việt Nam, các chuyên gia của Hội, Liên minh Hợp tác xã và cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ sản xuất cho thấy một hướng tiếp cận cần tiếp tục được phát huy: Nhà nước định hướng - doanh nghiệp hỗ trợ công nghệ - Hội, hiệp hội lan tỏa kiến thức - các chủ thể sản xuất, kinh doanh trực tiếp áp dụng và phản hồi từ thực tiễn.

Khi sự kết nối này được duy trì thường xuyên, mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số sẽ không dừng ở yêu cầu tuân thủ hay một mã trên bao bì. Chúng có thể trở thành những công cụ thiết thực để quản lý tốt hơn, nâng cao chất lượng sản phẩm hàng hóa, minh bạch thông tin và từng bước tạo dựng niềm tin bền vững với người tiêu dùng.

Sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và các chủ thể sản xuất là yếu tố quyết định để kiến thức, tiêu chuẩn và công nghệ đi vào thực tiễn.

Học viên thực hành kiểm tra, quét và đối chiếu thông tin trên sản phẩm ngay tại lớp.

Hướng dẫn sử dụng và tương tác với Hệ thống thông tin truy xuất nguồn gốc của tỉnh Lào Cai.