Giảm đau bằng thực tế ảo

Có thể xem thực tế ảo là một trị liệu tâm lý, vì nó có khả năng giúp giảm đau bằng cách sử dụng các liệu pháp “đánh lạc hướng” bộ não. Thật ra đây là một khoa học rất lý thú, chỉ mới được quan tâm nghiên cứu và phát triển trong khoảng 10 năm trở lại đây.

Theo đó, khi hướng dẫn người bệnh tập trung tâm trí vào các hoạt động trong thực tế ảo (dưới dạng trò chơi điện tử chuyên dụng, được thiết kế bằng công cụ đồ họa không gian ba chiều), bộ não sẽ xao nhãng với các tín hiệu đau. Lúc đó người bệnh cảm thấy giảm đau.

Xưa nay bỏng là một trong những loại tổn thương gây đau khủng khiếp nhất. Nhưng, chăm sóc vết bỏng hằng ngày là cực hình đối với cả thầy thuốc và bệnh nhân. Morphine giảm đau tốt và đã được sử dụng hàng nghìn năm nay, tuy nhiên thuốc này lại có nguy cơ gây nghiện.

Từ 1996, hai nhà khoa học Hunter Hoffman và David Patterson thuộc Trung tâm Bỏng ven cảng tại Seattle (Mỹ) đã dùng thực tế ảo trong điều trị đau. Và gần đây, chương trình thực tế ảo được dùng khá rộng rãi để hỗ trợ trị đau là “thế giới tuyết”, do Viện Y tế quốc gia Mỹ và Paul Allen, người đồng sáng lập Microsoft, bảo trợ.

Thế giới tuyết ấy sẽ tạo ảo ảnh giúp bệnh nhân có cảm giác như mình đang bay qua một hẻm núi đầy tuyết, nằm ven con sông và ngọn thác lạnh giá, với cảnh tuyết bay mù trời. Khi chăm sóc vết thương, bệnh nhân thường hồi tưởng cảm giác đau đớn lúc bị bỏng nên các nhà khoa học nghiên cứu, thiết kế một thế giới băng giá để bù trừ cảm giác bỏng buốt và đau đớn ấy.

Thử nghiệm trên nhiều bệnh nhân cho thấy nhóm bệnh nhân sử dụng liệu pháp thực tế ảo giảm cường độ đau hơn một nửa so với nhóm chỉ dùng thuốc đơn thuần. Trên người bình thường với các kích thích đau bằng nhiệt và cơ học, mức đau thực nghiệm ở nhóm dùng thực tế ảo cũng giảm rõ rệt so với nhóm không dùng liệu pháp này.

Điều này được các nhà khoa học giải thích do bệnh nhân nhập vai vào thế giới ba chiều trong thực tế ảo tốt hơn hẳn thế giới hai chiều của một trò chơi điện tử thông thường. Nói cách khác, chính mức độ thâm nhập thế giới ảo (đồng nghĩa với mức thoát ly khỏi thế giới thực) quyết định mức độ “đánh lạc hướng” bộ não, do đó quyết định mức giảm đau ở bệnh nhân.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại tá Đỗ Kiên Cường - phân viện phó Phân viện Vật lý y sinh học thuộc Trung tâm Khoa học kỹ thuật và công nghệ quân sự - cho biết: một ứng dụng nhiều triển vọng khác của thực tế ảo là điều trị các chứng sợ, như sợ nói trước đám đông, sợ đi máy bay, sợ độ cao, sợ nhện hay các côn trùng khác; căng thẳng kinh niên ở cựu chiến binh từ VN về... bằng cách cho bệnh nhân tiếp xúc trực tiếp qua mô hình đồ họa của vật hay sự cố mà họ sợ hãi.

Chẳng hạn như “thế giới nhện” là chương trình được thiết kế để giúp bệnh nhân trị chứng sợ nhện. Với chương trình này, bệnh nhân có thể điều khiển bàn tay ảo, dần dần tiếp cận và làm quen với nhện. Mục đích cuối cùng là giúp bệnh nhân có cảm giác cầm được một con nhện mà trước đó họ rất sợ hãi nhưng thật ra họ cầm một con nhện (ảo) trong bàn tay (ảo).

Sau đợt điều trị 10 ngày, mỗi ngày một giờ, nỗi sợ của bệnh nhân đã giảm rất nhiều. Còn sau một vài đợt điều trị, có bệnh nhân sợ nhện đến nỗi không dám ra khỏi nhà cũng có thể cầm được con nhện thật trong một vài phút. Có thể nói không quá lời rằng với những người đó, thực tế ảo đã trở thành một liệu pháp điều trị mang tính cứu giúp họ.

Đại tá Đỗ Kiên Cường bày tỏ quan điểm: “Rất tiếc ở VN hiện chưa có nơi nào triển khai ứng dụng cũng như quan tâm phát triển nghiên cứu lĩnh vực khoa học rất thú vị và còn mới mẻ này. Tôi nghĩ VN hoàn toàn có thể ứng dụng và phát triển khoa học điều trị đau bằng liệu pháp thực tế ảo. Tuy nhiên, để có thể triển khai được phương pháp điều trị bệnh này thì chuyên ngành điều trị đau ở VN phải phát triển, trong khi ta mới bắt đầu hình thành chuyên khoa này”.

Nguồn: tuoitre.com.vn