Giải mã ý thức con người

Hàng loạt công trình nghiên cứu đã được mở ra và các nhà khoa học trên khắp thế giới đã phải bỏ ra không ít công sức, tâm huyết cho công cuộc giải mã ý thức của con người để có được những thành công đầu tiên trong lĩnh vực này.

Đọc ý thức từ não bộ và những thành tựu đầu tiên của khoa học

Như đã biết, não bộ con người vốn là một cơ quan có cấu tạo cực kỳ phức tạp. Và theo như nhận xét của nhiều nhà khoa học chuyên nghiên cứu về hoạt động của não bộ, thì việc giải mã những thông tin của não, nói một cách "tham vọng" hơn là "đọc ý thức" trong não bộ của một con người quả là điều không hề đơn giản. Những phương pháp mới nhất ứng dụng công nghệ - khoa học kỹ thuật hiện đại mới đây đã phần nào giúp các nhà khoa học đọc được một số những thông tin nhất định về ý thức của não bộ con người.

Bằng phương pháp quét cộng hưởng từ trường (MRI) đối với các khu vực trong não bộ, người ta đã quan sát được các hoạt động của hệ thần kinh, và trên cơ sở đó, các nhà khoa học đã bắt đầu có thể "giải mã" được một số ý thức nhất định trong não con người. Việc đọc ý thức con người thông qua thiết bị máy móc chuyên dụng đang được giới khoa học tiến tới gần hơn bao giờ hết.

Các nhà khoa học Anh cũng phát hiện ra rằng những ký ức được lưu giữ trong khu vực não của con người có thể được đọc thông qua thiết bị quét não. Từ đó, các nhà khoa học có thể nắm rõ về một số vấn đề liên quan, chẳng hạn như: ký ức đó cho thấy một người đang tưởng tượng tới nơi nào, hoặc họ đang hình dung ra những hình ảnh gì... mà không một ai có thể biết ngoài chính bản thân họ.

Tiến sĩ Demis Hassabis - người đứng đầu nhóm nghiên cứu tại Trường đại học London cho biết: "Kết quả này đã mở ra một bước tiến mới cho giới khoa học trong việc nghiên cứu não người, và đưa khoa học ngày càng tiến gần hơn tới khả năng biến việc đọc não người thành sự thật. Chúng tôi có thể nói cho bạn biết rõ một ai đó đang nghĩ gì trong đầu mà không cần phải hỏi họ".

Ông Hassabis cũng nhận định: một thời gian không lâu nữa, việc đọc thành công thông tin ở những khu vực não khác, chẳng hạn như vùng não kiểm soát trí nhớ, vùng não kiểm soát suy nghĩ... cũng sẽ trở thành sự thật. "Nó đã mở ra khả năng sử dụng các thiết bị đọc não người để giải quyết các vụ án liên quan đến tội phạm  hoặc như để khai thác thông tin, xác định thủ phạm từ những nghi can khủng bố".

Trong một nghiên cứu khác được tiến hành bởi Giáo sư Eleanor Maguire (một chuyên gia nghiên cứu về não của Anh), thì có một khu vực nhỏ trên não khá phát triển ở một số người (đây là khu vực nằm phía sau vùng não có tên khoa học là hippocampus). Vùng não này là nơi lưu giữ chủ yếu các thông tin, ký ức dưới dạng hình ảnh.

Ở những người làm nghề lái taxi chẳng hạn, khu vực não này rất phát triển. Khi thử kiểm tra với một nhân viên lái taxi, thiết bị quét não cho thấy: khu vực não kiểm soát trí nhớ và những thông tin liên quan đến đường phố của họ hoạt động rất tích cực. Những tế bào thần kinh ở khu vực não hippocampus của họ được các nhà khoa học gọi là những tế bào xác định địa điểm (place cells). Chúng cho phép các nhà khoa học chỉ cần quan sát hình ảnh quét cộng hưởng từ trường MRI, cũng có thể đọc trước được nơi mà người lái xe đó đang tưởng tượng và hình dung về nó.

Điều này cũng có nghĩa là: "Dựa vào hoạt động của não bộ, người ta có thể đoán ra ý nghĩ của người khác, bởi tất cả mọi thông tin, hình ảnh xuất hiện trong não của con người đều được mã hóa trong các nơron thần kinh".

Khả năng ứng dụng trong việc điều trị bệnh liên quan đến trí nhớ

Từ việc nghiên cứu giải mã ý thức, các nhà khoa học cũng đã phát hiện thêm nhiều thông tin liên quan đến hoạt động của hàng triệu nơron thần kinh ở vùng não hippocampus và chức năng ghi nhớ của não bộ. Điều này đã mở ra hướng nghiên cứu mới nhằm làm rõ quá trình ghi nhớ của não bộ, cũng như quá trình trí nhớ bị "ăn mòn" ở con người.

Tiến sĩ Hassabis cho rằng: đây chính là cơ sở để tìm ra cách điều trị hợp lý và hiệu quả hơn đối với chứng bệnh Alzheimer và các chứng bệnh liên quan đến suy giảm trí nhớ khác ở con người. Bằng cách làm rõ nguyên nhân dẫn tới quá trình khiến cho khả năng ghi nhớ tại khu vực não chức năng bị giảm đi, người ta sẽ tìm ra cách thích hợp và hiệu quả nhất nhằm ngăn chặn nó. Kết quả ban đầu đã cho thấy: chính hàng triệu nơron thần kinh nằm ở vùng não hippocampus và hoạt động của những nơron này là những yếu tố điều chỉnh khả năng ghi nhớ của não bộ con người.

Những mặt trái của việc đọc thông tin não bộ

Trong vòng ít nhất là khoảng 10 năm hoặc hơn thế, các thiết bị đọc não người có thể phát triển và phổ biến rộng rãi trong xã hội. Nó sẽ mang lại nhiều lợi ích, song đây cũng vẫn còn là một vấn đề đáng tranh cãi. Những rắc rối theo như tính toán của nhiều chuyên gia xã hội học, bao gồm có vấn đề về đạo đức xã hội và sự phản ứng của dư luận xã hội khi công nghệ này được chính thức đưa vào áp dụng.

Trước đây, loại thiết bị này chỉ tồn tại trong những bộ phim khoa học viễn tưởng, song sự xuất hiện của nó trong thực tế sẽ là một điều gây hoang mang cho không ít người. Những bí mật cá nhân vốn tồn tại trong ý nghĩ của mỗi người có nguy cơ bị "giải mật" chỉ qua một thiết bị chuyên dụng. Sẽ có không ít thông tin, tài liệu bí mật có nguy cơ bị lộ. Và tất nhiên, không ai muốn tất cả những suy nghĩ trong đầu họ đều bị đem phơi bày trước công luận.

Các nhà khoa học cũng bắt đầu tính đến việc những loại tội phạm nguy hiểm có thể lợi dụng những thành tựu khoa học này vào những mục đích xấu.