Giải mã bài thuốc “Đào xoan nương đan lục thập toàn”: Chưa thể ứng dụng

Cách bào chế đặc biệt

Theo lương y, TS Nguyễn Hữu Khai, Tổng giám đốc Tập đoàn y dược Bảo Long, với 4000 năm lịch sử, y học phương Đông có nhiều bài thuốc hữu hiệuđược lưu truyền qua nhiều thời đại. Khi có chữ viết các nhà y học tập hợp thành sách và biên tập thành những bộ y thưkinh điển nhưNội kinh, Nan kinh, Thọ thế Bảo Nguyên, Phùng Thị cẩm nang, Thái Bình Thanh Huệ phương... Và để làm đẹp cho các cung tần mỹ nữ, có rất nhiều bài thuốc bí truyền. Người bào chế thườngđưa ra những phương pháp khác thường, linh thiêng huyền bí để tăng sự sang trọng, quý hiếm cho bài thuốc đểđược vua chúa tin dùng và bản thân có nhiều thành tích. Bài thuốc “Đào xoan nương đan lục thập toàn” là một bài nhưvậy.

Xét về thành phần, trứng gà, Bạch cương tàm, lá dâu, mật ong, đất đều là những vịđược ứng dụng trong khoa học làm đẹp hiện nay. Cách chế biến bài thuốc cũng có cơsở, không trái với các bài thuốc từ trước tới giờ. Lá lim độc nhưng cho vào bọc đất nướng thành than thì độc tính có thể phát tán hết. Bạch cương tàm là tằm vôi, tán ra nhưvôi bột có tác dụng trắng da. Một số người dùng bột tằm này trộn với dấm bôi lên các đốm đen trên má đã đạtđược kết quả. Đất sét nung trong bài có thể tương tự đất cao lanh nung biến thành một loại hoạt thạch (loại đá trơn màu trắng có thành phần làm thành mỹ phẩm mát da, trắng mịn, phản xạ tia tử ngoại dùng làm kem chống nắng). Có thể loại đất thó cánh đồng làng MơChùa nung lên cho tỉ lệ hoạt thạch cao hơn. Trứng gà là vị thông thường dùng làm đẹp trong đông y. Tuy nhiên, nếu trứng gà nung cháy thành than thì không rõ có còn tác dụng không? Có thể bản dịch chưa chuẩn (?).

Nhận xét tổng quan sơbộ về bài thuốc, Ths. Hoàng Khánh Toàn, Trưởng khoa Đông Y, Bệnh viện Quân Y 108, khẳng định, bài thuốc mang đậm màu sắc phương Đông, hội tụ đủ các thành tố trên rừng (lá lim), dưới biển (nước ót), sống (mật ong, lá dâu), chín (trứng, lá lim bọc đất nung), âm (đất) dương (lá lim), động vật, thực vật, thuỷ, hoả... Bài thuốc sử dụng kết hơpï với uống, bôi, tập, huyệt trị, tắm để đạt hiệu quả tối đa là đúng theo phương pháp chữa trị đông y.

Không dễ ứng dụng

Với những thành phần và cách bào chế nhưtrên, có thể thấy, tác dụng làm đẹp của “Đào xoan nương đan lục thập toàn” là có thật. Tuy nhiên đểđưa vào ứng dụng thực tiễn thì còn nhiều điều phải bàn.

Theo GS Hoàng Bảo Châu, nguyên Viện trưởng Viện y học cổ truyền Việt Nam, bản quyền bài thuốc thuộc sở hữu trí tuệ chưa rõ ràng. Cũng chưa có nghiên cứu khoa học cụ thể nào nên rất khó có thể đánh giá để mang ra ứng dụng. Ths Hoàng Khánh Toàn cũng cho rằng bài thuốc không phải là cổ phương trong sách y thư. Đây là bài thuốc gia đình nên không rõ các thành phầnđược dịch ra đúng hay chưa, dòng họ dùng nhưthế nào, kết quả ra sao... Việc ứng dụng bài thuốc phải có người đứng ra chịu trách nhiệm.

Ngày nay, Bộ y tế khuyến khích các công ty sản xuất đông dược thừa kế các bài thuốc cổ phương để bào chế thuốc chữa bệnh, tăng cường sức khoẻ và làm đẹp cho cộng đồng. Tuy nhiên, chỉ những bài thuốc có xuất xứ thuyết phụcđược ấn hành trong những bộ y thưkinh điển mà những nhà xuất bản có uy tín ấn hành dưới sự kiểm duyệt của y tế quốc gia và những bài thuốc gia truyềnđược sở y tế địa phương xác nhận theo tiêu chí của Bộ y tế thì mớiđược cấp giấy phép sản xuất. Nếu lấy quy chiếu này thì bài thuốc “Đào xoan nương đan lục thập toàn” chưa thể đăng ký sản xuấtđược. TS Nguyễn Hữu Khai cho biết, hơn 10 năm lăn lộn trong nghề, ông đã tìmđược hàng trăm bài thuốc gia truyền khả dụng tuy nhiên cũng chỉ để tham khảo và nghiên cứu.

Nguồn: KH&ĐS, số 72,6/9/2006, trang 13