Dùng virus chữa bệnh

Khám phá các bí ẩn cổ đại

Ngày 7.1.2010, các nhà khoa học công bố bằng chứng đầu tiên về sự chèn vật liệu di truyền của bromavirus, một loại retrovirus cổ đại, vào DNA của con người cách đây 40 triệu năm. Các nhà khoa học Nhật Bản đã tìm thấy bản sao gen N-bromavirus lắp vào 4 vị trí riêng biệt trong hệ gen người. Tương tự, retrovirus cũng đã cài lồng gen của chúng vào DNA của động vật có vú (như khỉ đột, đười ươi, tinh tinh, voi châu Phi).

Trong quá trình cài lồng như vậy, retrovirus cũng vô tình trợ giúp con người. Theo Robert Gifford, nhà vi khuẩn - virus học: “Retrovirus chèn ngẫu nhiên gen của chúng vào DNA con người và chính nhờ sự chèn ngẫu nhiên này mà con người tạo ra được các gen chức năng như gen chống nhiễm khuẩn. Điều này có vẻ hơi lạ so với hiểu biết của chúng ta. Song có một sự thật hiển nhiên là trong hệ gen người có sự đóng góp của các gen retrovirus cổ đại”.

Cùng với việc nghiên cứu tìm hiểu sự cài lồng từ thời cổ đại, các nhà khoa học cũng tìm cách cài gen retrovirus hiện đại vào động vật hiện có phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và ứng dụng trị liệu.

Vận dụng vào việc chữa các gen hư hỏng

Nhiều bệnh là do sai lệch về gen. Mỗi gen là một đơn vị vô cùng nhỏ bé phức tạp. Dùng công nghệ nào sửa chữa được các gen hỏng? Các nhà khoa học đã trả lời câu hỏi khó khăn này bằng cách chủ động cài lồng gen của virus vào DNA của gen hỏng ở vật chủ (người, động vật) để nhờ virus sửa chữa các gen hỏng đó.

Tận dụng cơ chế gây bệnh của virus để chữa bệnh

Virus Ebola gây bệnh sốt Châu Phi làm chết hàng nghìn người. Theo nghiên cứu của Tiến sĩ gen học Gray Nabel thì vũ khí để Ebola tấn công con người là cùng một lúc sinh ra hai loại glycoprotein: một loại làm suy sụp hệ miễn nhiễm, một loại mở đường cho chúng tiến sâu vào tế bào bạch cầu và tiêu diệt bạch cầu.

Bạch cầu trung tính chiếm 60% lượng bạch cầu chung, là đội quân nòng cốt tạo ra kháng thể, chống các tác nhân bên ngoài. Ebola đi vào đường máu, kết dính với các tế bào bạch cầu trung tính, diệt từng tế bào này, bẻ gẫy sự kháng cự của cơ thể.

Một số các vi sinh có khả năng tiêu diệt tế bào ung thư gọi là “yếu tố chống ung thư” nhưng làm thế nào để đưa các yếu tố này đến đúng tế bào ung thư để tiêu diệt nó. TS. Gray Nabel nêu ra ý tưởng: Có thể lợi dụng cơ chế “đi vào đường máu - kết dính với bạch cầu - tiến sâu vào tế bào bạch cầu - tiêu diệt tế bào” của Ebola, biến chúng thành “người vận chuyển” các “yếu tố chống ung thư” đến đích cần thiết.