Dùng thuốc trị bệnh gút
Axit uric là sản phẩm cuối cùng trong chuyển hoá chất dinh dưỡng có nhân purin trong cơ thể, nếu sinh ra không nhiều quá, axit uric sẽ được đào thải chủ yếu qua nước tiểu. Khi axit uric trong máu tăng ở mức không nhiều quá (dưới 90 mg/l), tình trạng này được gọi là chứng tăng axit uric huyết không triệu chứng,không cần điều trị bằng thuốc mà chỉ cần thực hiện chế độ ăn phù hợp. Khi axit uric huyết trên 90 mg/l, axit uric (là chất ít tan) sẽ kết tinh thành tinh thể muối urat đọng lại trong sụn, khớp gây đau đớn có khi là đau dữ dội ở các khớp gọi là cơn gút cấp,khi đó phải dùng thuốc trị gút.
Điều trị gút bằng thuốc bao gồm điều trị cơn gút(nhằm làm giảm đau chống viêm) và điều trị chứng tăng axit uric huyêt(nhằm dự phòng cơn gút tái phát).
Thuốc điều trị cơn gút cấp:thường dùng colchicinhoặc các thuốc chống viêm không steroid (NSAID).
- Colchicin:là chất chiết xuất từ một loại dược thảo (tên khoa học Colchicum autumnal) đã được dùng lâu đời để trị cơn gút cấp và cũng dùng ngừa gút tái phát. Cơ chế tác dụng của colchicin là ức chế sự di chuyển của các tế bào bạch cầu đến chỗ viêm cũng như ngăn các tế bào không tiết ra chất sinh học gây viêm, do đó làm giảm quá trình viêm cũng như làm giảm sự tích tụ axit uric. Bất lợi của thuốc là gây nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy. Dùng liều cao lau dài có thể bị bệnh viêm thần kinh ngoại biên, suy giảm tuỷ xương, loạn thể tạng máu.
- Thuốc NSAID:thường dùng indomethacin, diclofenac, ibuprofen, celecoxib (phenylbutazon không còn được dùng vì độc tính cao). thuốc ức chế sự tổng hợp chất sinh học gây viêm là prostaglandin. Do ít độc tính và dễ sử dụng NSAID thường được ưu tiên sử dụng, đặc biệt khi phối hợp với thuốc điều trị chứng tăng axit huyết nhằm dự phòng. Khi dùng NSAID cổ điển như diclofenac cần lưu ý đến tác dụng phụ gây viêm loét dạ dày, còn dùng thuốc mới như celecoxib lưu ý đến nguy cơ bị biến cố tim mạch.
Các thuốc corticoid (như prednisolon, dexamethason, triamcinolon…) mặc dù chống viêm giảm đau tốt nhưng ngừng thuốc sẽ đau trở lại, hơn nữa, các corticoid làm tăng axit uric huyết nếu dùng lâu dài làm bệnh nặng thêm, nên rất ít khi được dùng.
Thuốc điều trị chứng tăng axit uric huyết: gồm có 2 nhóm thuốc: nhóm giảm sự tổng hợp axit uric trong cơ thể(allupurinol) và nhóm tăng sự đào thải axit uric ra khỏi cơ thể(probenecid, sulfinpyrazon), mục đích nhằm làm giảm mức axit uric trong máu xuống, ngăn ngừa các cơn gút cấp tái phát
- Allupurinol : cơ chế tác dụng của thuốc là ngăn ngừa sự tổng hợp axit uric trong cơ thể giai đoạn cuối do ức chế men xanthin oxidase. Không có tác dụng chống viêm, giảm đau, chỉ có tác dụng làm hạ thấp mức axit uric huyết.
- Probenecid và sulfinpyrazon : các thuốc này giúp đào thải axit uric ra khỏi cơ chể qua nước tiểu bằng cách làm cho axit uric không được tái hấp thu ở ống thận, axit uric được đào thải sẽ làm hạ thấp mức axit uric huyết.
Dùng thuốc trị bệnh gut, cần lưu ý những đặc điểm sau:
- Để việc điều trị có hiệu quả, bệnh nhân gút cần nhận thức phải điều trị lâu dài(có khi phải điều trị suốt đời nếu axit uric không trở lại mức bình thường) phải tích cực hợp tác với bác sĩ trong điều trị, không tự ý ngừng bỏ thuốc hoặc dùng thêm thuốc. Việc kết hợp dùng thêm thuốc Nam , thuốc Bắc, thực phẩm chức năng: phải hỏi ý kiến của bác sĩ.
- Phải dùng thuốc đúng liều, đúng nhịp, đúng thời gian theo chỉ dẫn của bác sĩ.Thí dụ như dùng colchicin có nhiều cách, có cách dùng liều thấp ban đầu rồi tăng liều dần dần lên sau mỗi 2 giờ trong ngày, có cách dùng liều cao duy nhất ngày thứ nhất, giảm dần liều ngày thứ hai, ngày thứ ba và sau đó duy trì liều. Cách dùng thuốc được chỉ định tuỳ tình trạng bệnh và tuỳ từng loại thuốc. Thuốc có thể gây tác dụng phụ: phản ứng dị ứng, rối loạn tiêu hoá, nôn mửa, chán ăn, đau dạ dày, tiêu chảy… Vì vậy, nếu có phản ứng bất thường khi đang dùng thuốc cần báo cho bác sĩ biết.
- Chế độ ăn uốngrất quan trọng đối với bệnh nhân gút. Cần lưu ý, axit uric không chỉ tổng hợp từ cơ thể mà có thể tạo thành từ thức ăn uống. Do vậy, cần áp dụng chế độ ăn kiêng, tránh ăn nhậu thịnh soạn quá mức. Đặc biệt, tránh ăn phủ tạng động vật(lòng lợn, tiết canh, gan, thận, óc…) các loại thịt đỏ, hải sản, cần bỏ rượu, bia. Nên uống nhiều nước, đặc biệt là nước khoáng có kiềm (natri bicarbonat) để hỗ trợ thuốc tăng cường đào thải acxit uric qua nước tiểu.
- Cần lưu ý có một số thuốc làm tăng axit uric huyết, phải tránh dùng như thuốc lợi tiểu thiazid, aspirin liều thấp.
- Cần tránh lao động nặng, vận đông quá mức, tránh các yếu tố có thể khởi phát cơn gút (stress, thời tiết lạnh, chấn thương…).
