Đông y điều trị trẻ tiêu chảy phân trắng do phế nhiệt (tả bạch)

I.Đại cương

Tiêu chảy còn gọi là tiêu hóa không tốt. Bệnh có thể phát vào bốn mùa và do nhiều nguyên nhân khác nhau, có thể do nhiễm ngoại cảm, lục dâm hoặc nội thương ảnh hưởng đến công năng vận hóa của Tỳ Vị hoặc ảnh hưởng đến chức năng phủ tạng khác mà sinh ra. Chúng tôi xin giới thiệu một thể do phế nhiệt mà dẫn đến tiêu chảy phân trắng hay còn gọi là Tả bạch.

II. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh

Do trẻ thường xuyên nô đùa ngoài trời nắng, sinh nóng nực, lại tắm ngay cho con bằng nước lạnh cho dễ chịu, khi đó nóng thừa cơ xâm nhập vào cơ thể sinh cảm thử lại kết hợp ăn đồ nóng làm cho phế nhiệt sinh tiêu chảy.

Phế nhiệt tại sao lại tiêu chảy được, mà lại tiêu chảy phân trắng. Như ta đã biết phế thuộc kim mà phế nhiệt sẽ làm chảy nhựa trắng chẳng khác nào bỏ kim loại vào lò nung tất kim khí sẽ chảy ra.

III. Biện chứng luận trị

* Triệu chứng lâm sàng:Bé Nguyễn Thị Diệu H. 3 tuổi vào khoa trong tình trạng tiêu chảy phân trắng, đái ít, khát nước, quấy khóc, tiếng khóc khàn, chốc chốc lại vọt ra phân trắng. Sờ bụng trẻ không đầy, không chướng, hâm hấp sốt, chân tay ấm đều, chỉ tay màu đỏ, giáp vùng khí quan. Đã điều trị tây y năm ngày bệnh nặng thêm xin vào điều trị Đông y.

* Phương pháp điều trị:Tả phế nhiệt, giải độc sinh thủy.

* Phương dược:

Sau thăm khám chúng tôi đã mài ngay hoạt thạch, cam thảo với nước gạo cho trẻ uống trước, sau đó dùng bài thuốc:

Ngạnh mễ sao vàng                6g                    Cam thảo            2g

Tang bạch bì                           10g                   Địa cốt bì            4g

Thuốc sắc xong để nguội cho trẻ uống. Uống xong trẻ dễ chịu nằm ngủ đến chiều thức dậy tỉnh táo hơn, đỡ mệt không đòi uống nước nữa, không tiêu chảy và đái nhiều.

Khi đã ngừng tiêu chảy chúng tôi chuyển sang dùng bài “Sâm mạch thang” để củng cố sức khỏe cho trẻ:

Bài thuốc:

Nhân sâm             4g              Mạch môn         4g

Ngũ vị tử              4g              Cam thảo          4g

Dùng hết 3 thang trẻ bình thường trở lại, gia đình xin cho cháu xuất viện.

* Ý nghĩa bài thuốc:Cho uống hoạt thạch cam thảo cùng nước gạo để giải những chất nhiệt đã uống phải trước. Đồng thời sinh thủy khí, tả phế nhiệt và sinh thủy cho phế hết khát. Tiếp cho uống Ngạnh mễ, Tang bạch bì, Cam thảo, Địa cốt bì để giải độc sinh thủy tả hỏa bổ phế khí, phế khí nhuận mát, hết khát khi lưu hành trở lại thì tất đái nhiều và đồng thời ngừng chứng tiêu. Cuối cùng dùng Sâm mạch thang để củng cố sức khỏe cho trẻ.