Đông y điều trị bệnh đục thủy tinh thể người cao tuổi

Theo YHCT, bệnh có tên làviên ế nội chướngthuộc bệnh củathủyluân.Ngườixưa còn căn cứ vào hình thái, màu sắc đục thủy tinh thể mà chia ra:phù ế nội chướngtương đương với đục thủy tinh thể hình đĩa trước,bạch ế hoàng tâm nội chướngtương đương với đục thủy tinh thể nhân,trầm ế nội chướngtương đương với đục thủy tinh thể hình đĩa sau. Ngoài ra còn có các tên khác nhưtán ế, sáp ế, hoạt ế, hoành ếv.v... Sách Bí truyền nhãn khoa còn ghi:Phàm bệnh mắt lúc bắt đầu nhẹ thấy như ruồi bay, mù khói nhẹ nặng dần, không đau, không ngứa, dần dần mắt mù.

Bệnh đục thủy tinh thể người cao tuổi phát triển chậm và tăng theo tuổi cho nên ngăn chặn bệnh phát triển càng sớm càng tốt.

Nguyên nhân bệnh lý

1. Can thận âm hư:Người cao tuổi, cơ thể suy yếu, can thận âm hư mắt mất sự nuôi dưỡng. Sách Nội kinh ghi:56 tuổi, can khí bắt đầu suy, chất mật giảm, mắt bắt đầu nhìn khôngrõ.Theo học thuyết tạng phủ, can khai khiếu ra mắt, mắt có khí huyết nuôi dưỡng mới nhìn thấy, thận tàng tinh, chủ con ngươi, can thận tinh huyết đầy đủ thì mắt nhìn rõ, phân biệt ngũ sắc, can thận tinh huyết không đủ thì mắt sinh bệnh chướng.

2. Tỳ khíhư nhược:Sách Nội kinh viết:Tinh khí của ngủ tụng lục phủ đều rót vào mắt là nhờ có Tỳ Vị vận hóa đưa lên, nay Tỳ khí hư nhược không vận hóa đủ tinh khí lên mắt nên mắt mờ sinh chướng.

3.Docon người lo lắng lao động quá sức Tâm dinh tổn thương hoặc do Can khí uất kết, Can huyết hư không dưỡng được mắt, sinh mắt mờ.

Tuy bệnh đục thủy tinh thể người cao tuổi chủ yếu là do Can Thận âm huyết hư nhưng cũng có người tạng vốn can dương thịnh dotính tình nóng nảy hay giận dữ, hoặc là người đàm thấp thịnh, vốn béo mập nên lúc trị bệnh cũng cần lưu ý.

Biện chứng luận trị

Trên lâm sàng thường điều trị theo các thể bệnh sau đây:

1.Can Thận âm hư:

- Triệu chứng chủ yếu:Mất nhìn mờ như có ruồi bay hay bóng của một điểm, sợi tơ đen bay lơ lửng, cảm giác mắt khô sáp kèm theo váng đầu ù tai ra mồ hôi trộm, lòng bàn chân tay nóng, lưng gối nhức mỏi, chân tay yếu. Lưỡi thon đỏ ít rêu, mạch Huyền Sác Nhược.

- Phép trị:Tư dưỡng Can Thận minh mục

- Bài thuốc:Minh mục địa hoàng hoàn

Thục địa        16g         Sơn thù                    10g

Hoài sơn       12g        Đơn bì                     12g

Bạch linh      12g         Trạch tả                   12g

Cúc hoa       10g        Kỷ tử                       10g

Đương qui   12g        Bạch thược              12g

Bạch tật lê   10g        Thạch quyết minh      20g

2.Tỳ thận dương hư

- Triệu chứng chủ yếu:Người mệt mỏi chán ăn, hoa mắt ruồi bay, sợ lạnh, chân tay lạnh, tự ra mồ hôi, tiểu đêm hoặc liệt dương, tiểu trong tiêu lỏng.

Lưỡi bệu rêu trắng, mạch Trầm tiểu.

- Phép trị:Ôn bổ tỳ thận minh mục

- Bài thuốc:Tứ quân hợp Hữu qui hoàn gia giảm.

Đảng sâm             12g        Bạch truật         12g

Bạch linh              12g        Chích thảo       4g

Lộc nhung cao     6g         Tiên mao          10g

Tiên linh tỳ            8g         Nhục quế          3g

Chế phụ phiến      8g         Đỗ trọng           12g

Sơn dược            12g         Hoàng kỳ          16g

Kỷ tử                    10g        Đương qui       12g

Thục địa                16g        Ngũ vị tử          3g

3. Tỳ khí hư nhược:

- Triệu chứng chủ yếu:2 mắt mờ, mí mắtnặng, sắc mặt vàng xạm người mệt mỏi, chán ăn sợ lạnh, chất lưỡi hồng nhạt, ít rêu, mạch Hư Đại.

- Phép trị:Kiện ích khí minh mục

- Bài thuốc:Bổ trung ích khí gia minh mục hoàn

Hoàng kỳ 16g, Đảng sâm 12g, Bạch truật 10g, Đương qui 12g, Sài hồ 10g, Thăng ma 6g, Cam thảo 6g, Cúc hoa 10g, Kỷ tử 10g, Bạch tật lê, Thạch quyết minh 20

4. Khí huyết lưỡng hư:

- Triệu chứng chủ yếu:Mắt mờ không nhìnlâu được, sắc mặt vàng tái, cơ teo, miệng nhạt chán ăn, chất lưỡi hồng nhạt, mạch Tế Nhược.

- Phép trị:Song bổ khí huyết

- Bài thuốc:Bát trân thang

Đảng sâm     12g         Bạch truật           12g

Bạch linh       12g         Cam thảo            6g

Đương qui   12g        Bạch thược        12g

Thục địa       16g         Xuyên khung      10g

Tang thầm    16g        Cúc hoa              10g

Kỷ tử            10g         Bạch tật lê         10g

5. Can khí uất kết:

- Triệu chứng chủ yếu:Nggời bứt rứt dễ cáu gắt, hoa mắt chóng mặt, mắt đỏ nóng, ngực sườn đầy tức, rìa lưỡi đỏ, rêu mỏng, mạch Huyền

- Phép trị:Sơ Can lý khí giáng hỏa minh mục

- Bài thuốc: Gia vị Tiêu dao tán

Sài hồ                   10g         Đương qui            12g

Bạch thược           12g         Kỷ tử                    10g

Bạch linh              12g         Bạch truật             10g

Cam thảo             6g          Cúc hoa               10g

Bạc hà                  8g          Hoàng cầm          12g

Đơn bì                  12g         Quyết minh tử      10g

Gừng nướng         6g.

Chế độ ăn uống và phòng bệnh

1. Chế độ ăn đủ chất dinh dưỡng, ăn nhiều chất có sinh tố C, không ăn nhiều chất cay nóng, hạn chế thuốc lá, rượu bia.

2. Tránh làm việc nhiều, lao động quá sức, không căng thẳng tinh thần, không đọc sách nhiều để mắt được nghỉ ngơi.

3. Tránh sống nơi có nhiều bụi môi trường ô nhiễm.

4. Xoa mắt hàng ngày và sáng dậy nên ngâm mắt bằng nước nóng 20 - 30 phút mỗi ngày.