Đôi điều về vua Thần Nông, nếm thuốc
Trong bộ sách, 365 dược tính được giảng giải rành mạch, phân minh, chắc chắn đầy đủ, đến nỗi ngày nay khoa học hiện đại xem xét thí nghiệm đều nhiệt liệt tán thành không sửa cải được điều gì mà cũng không thêm được sự phát minh nào cho đích đáng hơn.
Truyền rằng, Vua Thần nông một ngày ngộ độc đến 70 lần mà không chết. Nhưng chúng ta không biết Vua Thần Nông nếm thuốc bằng cách nào. Một người mạnh khoẻ như Vua Thần Nông chẩn trị nếm thuốc để trị bệnh thì làm sao nếm cho hết được. Ít nhất phải có bệnh nhân chẩn đoán rồi mới thử thuốc, thử đến 10 lần, 100 lần, đúng như nhau rồi mới dám truyền lại cho đời sau. Nếu không có bệnh nhân thử thuốc mà thử thuốc lấy một mình, mà mình lại không bệnh thì làm sao rõ được công hiệu của vị thuốc. Bởi các lẽ ấy, mà nhiều người cho câu chuyện Vua Thần Nông nếm thuốc là chuyện hoang đường, rồi lỏ lơ, mà nói: “bộ Thần Nông Bản Thảo” do sự ghi chép kinh nghiệm của nhiều nhà nghiên cứu được học ở nhiều đời mà ra, chớ không phải của một người. Nếu tục không truyền cho chúng ta biết rằng Vua Thần Nông ngộ độc 70 lần trong một ngày mà không chết thì chùng ta chẳng biết làm sao mà lần mò ra được. Do đó, người đời sau mới phăng tìm để đạt đến chỗ muốn biến phương pháp nào Vua Thần Nông nếm thuốc mà biết được dược tính một cách chắc chắn và phân minh. Một khi nhận rõ phương pháp, ta cũng có thể áp dụng trong việc khảo cứu dược tính ngày nay cho được nhanh chóng tinh vi. Nhìn quanh chúng ta, có biết bao nhiêu cây cỏ dùng làm thuốc được, ta gọi nôm na là “cây nên thuốc” mà chẳng biết làm sao thí nghiệm cho rõ được bệnh gì. Dù với phương tiện hiện đại, ta cũng không tiến được một bước nào, chỉ nhờ những kẻ nghèo khổ hay người rủi ro, ăn phải một cách ngẫu nhiên nhiều lần như vậy, ta mới dám kết luận và ghi chép vào sách vở, nhưng với sự tồn nghi lớn, vì không phải tự tay ta đã thí nghiệm. Ta phải chờ thời gian và sự ngẫu nhiên thì biết đến bao giờ mới có thêm được một vị thuốc mới?
Cũng bằng vào phương pháp ấy, tại Đức vào cuối thế kỷ 17, bác sĩ Hahneman phát minh một phương trị liệu gọi là: “Đồng chủng trị liệu”. Một hôm, bác sĩ có dịp đọc một tờ Tạp chí y khoa thấy nói có nhiều người đang khoẻ mạnh mà uống ký ning thì bỗng trở nên sốt rét như người bị sốt rét rừng. Bác sĩ tức thời lấy ký ninh mà uống rất nhiều và cho cả vợ con uống nữa. Mọi ngày cũng có từng cơn y như bệnh muỗi độc truyền bệnh rét rừng. Bác sĩ lấy làm lạ và dùng thuốc ký ninh lần sau ít ít mà chữa bệnh thì ai nấy đều khoẻ mạnh.
Từ đó, ông mới thử thêm các thứ thuốc khác, có lúc ông uống, có lúc cho người tình nguyện uống, công phu hơn 3 năm trời, mới để lại cho đời một bản thảo mà đem so sánh với Thần Nông bản thảo như hai chị em ruột vậy. Sự so sánh này rất có ích cho người tìm hiểu căn nguyên của y lý. Nhờ sáng kiến của Hahneman công phu thí nghiệm vào bộ bản thảo của ông mà ngày nay Âu Mỹ mới có một khoa tư liệu mới rất thần tình gọi là “đồng chủng trị liệu” liệu pháp, tên Âu Mỹ gọi là: Homéopathie. Xưa nay, Đông hay Tây y đều dùng thuốc theo khoa “dị chủng trị liệu” nghĩa là các vị thuốc ấy không thấy có đi một chiều với bệnh, trái lại đi nghịch chiều với bệnh thì mới trị được bệnh: lạnh thì phải nóng, nhiệt thì phải lương, ngộ độc vào thì ta phải cho mửa ra, đều dùng phương trái ngược với bệnh mới trị được bệnh.
Ông Hahneman khi đã uống ký ninh nhiều thì thấy rét run như sốt rét rừng, khi uống một ít, lại chữa được chứng sổt rét ấy, liền nghĩ đến những trường hợp giống như thế. Cà phê uống nhiều không ngủ được, mà uống ít lại trị được chứng mất ngủ vì thần kinh. Nha phiến hút nhiều làm giảm sức não tuỷ, còn dùng ít thì giục sức hệ thần kinh lên. Do vậy, ông Hahneman thấy rằng một thứ thuốc của người đang khoẻ mạnh dùng cho đến ngộ độc, như cà phê kích thích thần kinh cho đến mất ngủ; cũng vị thuốc ấy mà biết cách dùng ít đi thì lại chữa được bệnh mà chính nó đã gây nên bởi uống nhiều, như cà phê biết cách dùng thì sẽ chữa được chứng mất ngủ vì thần kinh kích thích.
Biết cách dùng ít một vị thuốc để chữa bệnh chính nó đã gây nên. Nếu uống nó nhiều, lấy nó mà trị nó (dị độc trị độc) phương pháp đó ngày nay đã được phổ biến khắp nơi.
Ở phương Đông chúng ta cũng có phương pháp đồng chủng trị liệu được áp dụng nhiều lần. Như Ba đậu dùng nhiều bị tiêu chảy đến chết, mà lấy một hột Ba đậu giã nát trong giấy với ít hột tiêu rồi lấy một ít bằng hột lúa cho uống, sẽ trị được bệnh thiên thời, thổ tả rất hay. Một vị thuốc uống vào có 2 tác dụng: một phần vật chất chạy khắp tạng phủ, một phần hoá ra khí thuốc, chạy theo kinh lạc nào thích hợp, như trong bản thảo thường nói là vị thuốc nào chạy vào kinh nào, chớ không nói nó chạy vào gan hay phổi, mà chỉ nói nó chạy vào Túc Quyết âm kinh hay Thủ Thái âm kinh khi dùng phép: “Đồng chủng trị liệu” tức là đã phải tìm cho được thứ gai nào đã đạp mà lấy gai ấy để nhể. Phần vật chất của thuốc rất ít phá hoại tạng phủ nên không phải lo lắng. 
