Điều trị rắn độc cắn

Loại không có nọc độc thì không có răng tiêm độc. Loài có nọc độc thì cũng có răng thường nhưng có thêm 2 răng tiêm nọc. Răng này có 2 dạng: răng có ống ở giữa giống như kim tiêm thuốc, và răng có rãnh bên. Chân răng nối vào túi nọc nằm trong khối xương đầu. Khi rắn cắn, các cơ co lại, bóp nọc ra theo răng tiêm vào chỗ cắn.

Điều trị

Đây là trường hợp cấp cứu khẩn cấp; nếu để chậm, lượng nọc độc lưu thông càng nhiều thì tổn thương nội tạng càng nghiêm trọng. Dù có chữa khỏi chết, thì sau đó nhiều ngày cũng có thể chết do viêm màng trong tim, viêm lòng mạch máu hoặc viêm cầu thận…

Rút bớt nọc độc

- Buột ga rô.

- Rửa nơi bị cắn (để trôi nọc).

- Đặt giác hút.

Dùng thuốc

Trong lúc làm giác hút, nếu có người khác giúp thì nên đồng thời làm thuốc cho uống để sớm trung hoà nọc đã lưu thông trong máu nhằm làm giảm thiểu tổn thương nội tạng. Nếu không có người phụ giúp thì việc hút nọc là khẩn cấp, chưa vội lo việc uống thuốc.

Thuốc uống thì có rất nhiều, mỗi địa phương đều có kinh nghiệm riêng.

Qua thời gian dài áp dụng thực tế, có nhiều phương thuốc có giá trị tốt, BS. Tư Dược, nguyên Giám đốc Xí nghiệp nuôi trồng Dược liệu Quân khu 9 (còn gọi là Trại rắn Đồng Tâm, Tiền Giang), đồng ý với phương thức:

- Nơi chuyên điều trị thì trồng nhiều loại cây có tác dụng trị rắn cắn để dùng khi cần và để giới thiệu khi khách tham quan.

- Phổ biến một đơn thuốc đơn giản, dễ làm, các địa phương đều có thể làm và kết quả chắc chắn. Phương thuốc ấy là:

Lá Kim vàng tươi          100g

Phèn chua                     2g

Hai thứ giã chung cho nát, chiêu 20ml nước, bóp vắt lấy nước cốt cho uống. Sau 15 phút lại cho uống một lần như trên. Sau đó cách 30 phút cho uống nửa liều kể trên.

Lá kim vàng tươi           50g

Phèn chua                     1g

Thông thường sau 3 lần uống thuốc thì các triệu chứng ngộ độc giảm gần hết.

Những cây thuốc và vị thuốc dùng: Chòi mòi, Rau răm, Cà gai leo, Cỏ lưỡi rắn, dây Bông báo, hạt Vông vang, hạt Quất hồng bì, lá Bù cu vẽ, dây Chìa vôi, lá Mỏ quạ, Bán chi liên, Bảy lá một hoa, hạt Đu đủ, lá Trầu, hạt Dền gai, thuốc Lào, con Rệp, Phèn chua.

Xin giới thiệu 3 bài thuốc được dùng nhiều của cụ Trần Văn Hai, xã Tuyên Thạnh, huyện Mộc Hoá, tỉnh Long An (nguồn cung cấp: BS. Tư Dược).

- Lá Kim vàng 100g, Phèn chua 2g. Giã nát vắt lấy nước uống, bã đắp.

- Rau răm 80g, lá rau Ngót 40g, hạt Đu đủ 20g, phèn chua 4g. Nấu lấy nước cho uống.

- Lá Chòi mòi 80g, thuốc là 4g, phèn chua 4g. Nấu lấy nước cho uống.

Cây Kim vàng mọc và phát triển tốt không chỉ ở các tỉnh phía Nam mà cả ở miền Bắc và miền Trung.