Điều tra, đánh giá tổng thể tiềm năng tài nguyên quặng bauxite, quặng sắt laterit miền Nam Việt Nam

Điều tra tiềm năng tài nguyên quặng là rất cần thiết

Quặng sắt laterit và quặng bauxite đều là sản phẩm phong hóa từ đá bazan, có đặc điểm phân bố giống nhau, tại một số nơi như phần Bắc Đắk Nông diện tích phân bố của chúng đan xen nhau, điều tra áp dụng hệ phương pháp giống nhau. Do vậy, để đẩy nhanh công tác điều tra không lặp lại trên cùng diện tích đối với các đối tượng khóang sản khác nhau, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam (ĐC&KHVN) đã xây dựng Đề án.

Sau khi Đề án được xây dựng, đã có các cuộc tham gia đóng góp ý kiến của các bộ, ngành. Trong đó tập trung chủ yếu vào các nội dung như: Cần làm rõ tiềm năng và các khu vực có triển vọng để có cơ sở lập quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng quặng bauxite và quặng sắt. Thông báo kịp thời cho các đơn vị đang có đề án thăm dò bauxite tiến hành thăm dò đánh giá trữ lượng và điều kiện địa chất đối với quặng sắt laterit, cung cấp báo cáo kết quả điều tra, đánh giá sau mỗi giai đoạn để lập quy hoạch quặng bauxite và nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch quặng sắt. Việc sử dụng quặng sắt để luyện gang mới tiến hành ở quy mô thử nghiệm, do đó cần chứng minh khả năng về công nghệ và hiệu quả kinh tế của loại quặng này để luyện gang, thép ở quy mô công nghiệp. Về trình tự thi công, đề nghị thực hiện theo phương pháp đánh giá từng khu vực, đồng thời bổ sung “đặc điểm các thành tạo bazan Neogen-Đệ tứ Nam Việt Nam” và làm rõ từng loại đối với sự hình thành các mỏ bauxite, mỏ sắt laterit nguồn gốc phong hóa. Các đơn vị cũng góp ý, chỉ thiết kế công tác địa vật lý cho các diện tích điều tra 1/10.000, việc thiết kế đo địa vật lý dàn trải trên toàn bộ diện tích điều tra 1/50.000 là không hợp lý mà chỉ lựa chọn 1 đến 2 tuyến đại diện cắt ngang cấu trúc vùng. Việc thiết kế các công trình giếng như trong Đề án là quá nhiều, công tác lấy mẫu cần bổ sung việc lưu và bảo quản mẫu lõi khoan và mẫu trong công trình giếng ở dạng nguyên khai theo quy định. Đề án cũng cần bổ sung nội dung nghiên cứu, đánh giá giá trị kinh tế khai thác các loại khoáng sản bauxite, laterit sắt và so sánh với giá trị của tài nguyên đất đỏ trên bazan ở miền Nam Việt Nam .

Trên cơ sở những ý kiến đóng góp, Tổng cục ĐC&KHVN đã nghiên cứu tiếp thu ý kiến của các đơn vị sửa chữa, giải trình, hoàn thiện Đề án. Theo kết luận của Thứ trưởng Bộ TN&MT Nguyễn Linh Ngọc, nội dung của Đề án cần bổ sung như: Tiếp tục rút gọn diện tích điều tra, đã loại bỏ các diện tích chồng lấn với các khu vực rừng quốc gia, rừng đầu nguồn, các thị trấn, thị xã, các công trình xây dựng cố định quy mô lớn của Nhà nước. Tổng diện tích điều tra, đánh giá của Đề án là 14.335 km ². Trình bày rõ các yêu cầu kỹ thuật, nội dung điều tra trong quá trình điều tra tỷ lệ 1/50.000. Xác định lại mức đơn giá của công tác này là 80% đơn giá đo vẽ. Công tác điều tra diện tích đo vẽ địa chất tỷ lệ 1/50.000: Áp dụng 60% đơn giá. Bổ sung phân tích các nguyên tố có ích đi kèm trong quặng bauxite và sắt laterit. Bổ sung để thử nghiệm 2 mẫu công nghệ, nêu rõ khối lượng mẫu, các yêu cầu nghiên cứu thử nghiệm. Thiết kế lại các bước trình tự thời gian thực hiện đề án. Trong đó sẽ điều tra, đánh giá tiềm năng quặng sắt sau khi có kết quả nghiên cứu thử nghiệm khả năng luyện gang, thời gian thực hiện Đề án là 4 năm.

Như vậy, thực hiện Đề án là rất cần thiết, nhằm phát hiện và khoanh định các diện tích có quặng bauxite, quặng sắt laterit trong vỏ phong hóa bazan.

Thực hiện các phương pháp điều tra và dự báo tài nguyên

Mục tiêu của Đề án là phát hiện và khoanh định các diện tích có quặng bauxite, quặng sắt laterit trong vỏ phong hóa bazan. Dự tính tài nguyên của các loại khoáng sản cấp 333 và dự báo tài nguyên cấp 334a làm cơ sở để quy hoạch thăm dò khai thác tiếp theo. Đề án thực hiện các phương pháp trên cơ sở kế thừa các kết quả điều tra cơ bản và điều tra, thăm dò bauxite hiện có, tham khảo, phân tích, đánh giá hiệu quả các phương pháp đã áp dụng trong công tác điều tra, thăm dò bauxite và quặng sắt ở Việt Nam và một số nước.

Diện tích điều tra là 14.335 km ², gồm 7 vùng, phân bố tại các tỉnh: Kon Tum, Gia Lai, Bình Định, Đắc Lắc, Đắc Nông, Bình Phước, Bình Thuận, Lâm Đồng, Đồng Nai. Quá trình điều tra thực hiện trong hai giai đoạn: Điều tra phát hiện ở tỷ lệ 1/50.000 trên toàn diện tích và điều tra, đánh giá tiềm năng quặng bauxite và quặng sắt laterit tỉ lệ 1/10.000 trên các diện tích có quặng chất lượng tốt và phân bố tập trung. Hệ phương pháp điều tra được lựa chọn hợp lý trên cơ sở kinh nghiệm thực tế điều tra, thăm dò bauxite, laterit gồm: Lộ trình địa chất, khoan lấy mẫu, đào giếng, trắc địa công trình, địa vật lý, lấy, gia công và phân tích các loại mẫu.

Quặng bauxite và quặng sắt laterit đều là sản phẩm phong hóa của đá bazan, có cùng vị trí phân bố trong mặt cắt vỏ phong hóa, có cùng đặc điểm về độ hạt các kết vón, tại thực địa rất khó phân biệt được hai loại quặng. Trong đó, quặng bauxite, laterit đã được nghiên cứu kỹ, xác định được phương pháp, quy trình lấy mẫu, sàng rửa, gia công phân tích mẫu đáp ứng các yêu cầu khai thác chế biến và bảo đảm tính kinh tế. Do vậy, Đề án sẽ áp dụng các quy trình lấy mẫu, sàng rửa, gia công phân tích mẫu bauxite cho cả quặng sắt. Nhiệm vụ nghiên cứu thành phần độ hạt, thành phần khoáng vật, các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình làm giàu và chế biến quặng, đặc điểm công nghệ làm giàu, xây dựng quy trình tuyển rửa, làm giàu và các phương pháp tuyển khác nhau nằm thu hồi tinh quặng sắt đáp ứng yêu cầu luyện gang, đồng thời, thử nghiệm luyện gang từ quặng laterit đã chế biến, làm giàu.

Theo đánh giá của tập thể tác giả Đề án, kết quả điều tra sẽ cung cấp bức tranh tổng thể về tài nguyên quặng bauxite và quặng sắt ở Việt Nam . Đây là cơ sở khoa học tin cậy để lập các đề án thăm dò, khai thác, tạo nên cơ sở tài nguyên khoáng sản bảo đảm sự phát triển bền vững ngành công nghiệp chế biến quặng bauxite và quặng sắt ở Việt Nam có quy mô lớn, với công nghệ hiện đại, có sức cạnh tranh cao, cung cấp cơ sở tài liệu tin cậy để quy hoạch hợp lý, sử dụng đất có hiệu quả và phát triển kinh tế-xã hội của các tỉnh Tây Nguyên và một số tỉnh miền Trung.

Dự kiến Đề án thi công từ tháng 10/2011 đến tháng 9/2015, sau khi hoàn thành Đề án điều tra sẽ khoanh định cụ thể các diện tích có laterit chứa bauxite hoặc quặng sắt trong vỏ phong hóa đá bazan ở Nam Việt Nam; làm rõ chất lượng quặng bauxite laterit và quặng sắt laterit, khả năng sử dụng quặng sắt laterit để luyện gang. Dự tính tài nguyên cấp 333 và dự báo tài nguyên cấp 334a quặng bauxite 4,1 tỉ tấn trên diện tích mới điều tra và tổng hợp được tổng tài nguyên quặng bauxite laterit ở Nam Việt Nam đạt 11 tỉ tấn quặng nguyên khai; đánh giá tài nguyên quặng sắt trong vỏ phong hóa laterit đạt 2,2 tỉ tấn quặng nguyên khai. Trong số đó, tài nguyên cấp 333 đạt 25-30%./.