Dễ hỏng gan, suy thận khi uống xương hổ
Anh Trần Văn Hà (60 tuổi, Hà Nội) nghe theo lời đồn thổi xương bánh chè hổ không chỉ trị đau xương khớp mà còn giúp tăng cường sức mạnh quý ông, nên phải qua bao mối quen biết mới nhờ mua được hai chiếc xương bánh chè hổ với giá hơn trăm triệu đồng về uống. Tuy nhiên, dùng chưa hết cái xương bánh chè, chân chưa khỏi thì người anh đã thấy mệt mỏi, chán ăn, đi tiểu nhiều lần (trước đó anh không có tiền sử bệnh gan, thận), đi khám anh được bác sĩ kết luận suy thận độ 3, gan yếu và phải chạy thận nhân tạo...
Trung tâm Dị ứng miễn dịch lâm sàng và chống độc Bệnh viện Bạch Mai đã phải tiếp nhận và điều trị cho không ít bệnh nhân bị các phản ứng dị ứng và nhiễm độc suy gan, thận..., thậm chí tử vong do các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên như sừng tê giác, mật gấu, xương cao hổ...
Thực tế, không chỉ đồn thổi trong dân gian mà trên mạng Internet tác dụng của cao hổ cũng được thổi phồng ghê gớm, được coi là loại thuốc quý, với nhiều tính năng hữu ích.
Theo các nhà khoa học, xương hổ có chứa một lượng axít amin cao gấp 900 lần các loại xương động vật khác và có tỉ lệ đạm toàn phần rất cao. Lượng axít amin cao như vậy nên khi uống vào, nó làm cho người ta thấy khỏe khoắn, khoan khoái, hết đau xương, làm mạnh gân cốt… Nếu bị thấp khớp nặng, chỉ cần uống nửa lạng cao hổ cốt (loại chính hiệu), căn bệnh sẽ tự dứt ngay.
Nếu tìm được miếng xương bánh chè của hổ thì còn tuyệt vời hơn. Đang bị thấp khớp sưng vù cả đầu gối, lấy xương bánh chè hổ mài ra, uống xong, trong khoảng 2 giờ sau sẽ khỏi hẳn. Đặc biệt, gần đây người ta còn thêm cho loại “biệt dược” này những công dụng như: Tráng dương, bổ thận, hồi xuân, tăng cường tuổi thọ… Vì vậy đã tạo nên cơn sốt “cao hổ cốt” với những người muốn “tăng cường sức khỏe”, có điều kiện kinh tế…
Bác sĩ, Thầy thuốc Nhân dân Nguyễn Xuân Hướng - nguyên Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam - cảnh báo, dân gian đồn thổi xương bánh chè hổ có tác dụng chữa bệnh thấp khớp, xương khớp sưng đau hay bồi bổ tăng cường sức mạnh... nhưng chưa được kiểm chứng, chứng minh. Thực tế trong các sách Đông y trong và ngoài nước đều không nói đến chuyện mài xương hổ để uống, mà chỉ dùng để nấu cao. Việc mài xương bánh chè hổ ra uống theo ông Hướng là rất độc, sẽ ảnh hưởng tới gan và thận.
Ông Hướng phân tích, thành phần hóa học của xương hổ gồm: Canxi, phốtpho, protein, chất keo để thủy phân cho các axít amin. Xương có tính chất quy kinh, vị mặn, tính ấm, quy vào kinh thận, kinh cân (tác dụng vào gan, thận), công dụng trục phòng hàn, bồi dưỡng gân cốt. Xương hổ dù để nấu cao cũng phải làm rất sạch, bỏ hết thịt, gân, tủy, nếu không làm sạch sẽ hỏng cao, nấu xong dễ sinh dòi, thậm chí còn gây độc cho người dùng.
Bởi gân và tủy của hổ không có tác dụng với xương, thậm chí làm cho đau thêm bởi có chất gây đau, gây độc. Kể cả xương bánh chè cũng cần phải loại bỏ hết gân và tủy, phải ngâm tẩm với nước gừng, sao khô và tẩm rượu, phơi khô trong nơi râm vài ba tháng...
Nếu uống sống xương còn tươi, còn tủy rất nguy hiểm, đặc biệt hại gan và thận vì đi vào hai kinh này trước. Đặc biệt, thận sinh ra xương cốt, thận hổ cũng vậy. Hổ ăn thịt sống và thịt thối đều tiêu hóa được, người không ăn được như hổ nên khi uống xương hổ vào có thể cấp tính gây suy thận hoặc tích độc gây suy gan, hỏng thận. Vì vậy, ông Hướng khuyên không nên mài xương hổ để uống vì tác dụng chưa được chứng minh, còn nguy hại thì khó lường.
ThS Hoàng Khánh Toàn nhấn mạnh, hổ là loài được ghi trong sách Đỏ để bảo vệ nên không được phép khai thác. Hiện nay kẻ xấu tìm mọi phương cách chế ra cao hổ cốt rởm để trục lợi. Họ dùng các loại cao xương động vật khác như trâu, bò, lợn, gà... mạo danh là cao hổ cốt để bán với giá tương đương hoặc chỉ dùng một chút cao hổ thật để nấu lẫn nhưng với tỉ lệ không đáng là bao.
Đáng sợ nhất là hiện nay người ta dùng các kỹ xảo tinh vi phù phép, đánh bóng, gọt giũa các loại xương gấu, xương trâu, xương bò, xương chó... tạo ra những bộ xương hổ rởm như thật để bán trục lợi. Thậm chí họ còn nhuộm lông loài chó của Thái Lan để biến thành những con “hổ tươi, nguyên con, ướp lạnh”. Để cho có hiệu nghiệm tức thì họ còn trộn tân dược có tác dụng chống viêm, giảm đau mạnh để lừa những người đang bị hành hạ bởi chứng đau khớp. Như vậy là tiền mất, tật mang.
Ông Hướng cho biết, ngay cả khi có được xương hổ, để có loại cao tốt cũng không hề đơn giản. Theo kinh nghiệm của Việt Nam, nấu cao hổ phải trải qua 3 giai đoạn: Làm sạch xương, tẩm sao và nấu cô. Làm sạch là phải bỏ hết thịt gân và tuỷ bằng cách ngâm xương với nước vôi loãng hoặc đem luộc với lá đu đủ non.
Sau đó, dùng trấu, cát chà xương cho sạch bóng, rửa kỹ rồi đem phơi hoặc sấy khô. Cưa xương thành những khúc ngắn như khẩu mía dài chừng 5 - 6cm, chẻ làm 2 - 3 mảnh, xương nhỏ thì đập giập rồi đem luộc với nước dấm. Tiếp đó, rửa thật sạch và đem phơi hoặc sấy khô. Khi đó mới đem tẩm sao và có nhiều cách tùy theo từng địa phương.
Có nơi tẩy bằng nước rau cải, bằng nước lá trầu không, sao bằng mỡ dê, ngâm với nước sắc khương hoàng và hùng hoàng, ngâm với dấm rồi cho vào sao cát, cuối cùng sao lại bằng mỡ dê. Có nơi ngâm nước lá trầu không, ngâm nước rau cải xóc với dấm, tẩm mỡ dê, rửa bằng nước gừng pha rượu, sao cát cho vàng...
Tuy nhiên, nấu cao hổ cốt tốt nhất phải có 5 bộ xương hổ và cứ 1kg xương đã chế biến theo đúng quy chuẩn sẽ nấu được hơn 200gr cao. Để cho cao hổ thêm mạnh và “dẫn” nhanh người ta thường pha thêm xương sơn dương với tỉ lệ 5 hổ 1 sơn dương.
Cũng vì vậy mà có câu “phi sơn dương bất thành hổ cốt”. Bộ xương hổ để nấu cao, tốt nhất là phải nặng trên 10kg, nếu được từ 15kg trở lên thì tuyệt vời và đặc biệt là phải đầy đủ, không được thiếu mảnh xương nào và cũng không được lẫn các loại xương khác, trong đó không thể thiếu xương chân trước và xương bánh chè. Khi nấu phải nấu ba nước, cô chung trực tiếp rồi cô cách thuỷ, đảo đều và kỹ, bọc giấy bóng…
Ông Hướng nhấn mạnh, các nghiên cứu cũng ghi nhận cao hổ cốt có chứa calcium phosphate, calcium carbonate, collagen, mỡ, megiesium phosphate... nghĩa là cũng giống như các loại cao xương động vật khác.
Thành phần đạm toàn phần trong cao hổ cốt là 14,93 - 16,66, tương đương cao gấu, cao khỉ, cao ban long; tỉ lệ axít amin cũng tương tự. Kinh nghiệm lâm sàng cho thấy, cao hổ cốt giả có tác dụng làm giảm đau từ từ giống như cao hổ cốt thật.
Tác dụng này có thể do yếu tố chất đạm và canxi. Nếu có ai đó uống rượu cao hổ cốt thấy giảm đau xương khớp sau một thời gian ngắn thì đó chủ yếu là do tác dụng giảm đau của rượu chứ không phải do cao hổ! Trong khi đó, số bệnh nhân có biểu hiện suy gan, thận sau một thời gian dùng liên tục cao hổ cốt thì chúng tôi vẫn thường gặp trong quá trình thăm khám bệnh. Có trường hợp phải nhập viện cấp cứu do ngộ độc cao hổ cốt.
ThS Toàn cho biết, loại cao này có tính nóng và trợ dương khá mạnh nên những người có thể chất hoặc bị mắc các chứng bệnh thuộc thể “âm hư hoả vượng” biểu hiện bằng các triệu chứng người gầy, hay có cảm giác nóng trong hoặc sốt về chiều, hay có cơn bốc hoả, đầu choáng mắt hoa, tai ù tai điếc, lòng bàn tay và bàn chân nóng, trong ngực rạo rực không yên, hai gò má đỏ, môi khô miệng khát, đổ mồ hôi trộm, đại tiện táo kết, tiểu tiện sẻn đỏ, chất lưỡi đỏ, không hoặc ít có rêu lưỡi… thì không được dùng. Những người bị cao huyết áp cũng cấm chỉ định dùng cao xương hổ.
Người ta dùng các kỹ xảo tinh vi phù phép, đánh bóng, gọt giũa các loại xương gấu, xương trâu, xương bò, xương chó... tạo ra những bộ xương hổ rởm như thật để bán trục lợi. Thậm chí họ còn nhuộm lông loài chó của Thái Lan để biến thành những con “hổ tươi, nguyên con, ướp lạnh”.
